Parva.Adhyaya 13.113

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

अधर्मस्य गतिर्ब्रह्मन्कथिता मे त्वयानघधर्मस्य तु गतिं श्रोतुमिच्छामि वदतां वरकृत्वा कर्माणि पापानि कथं यान्ति शुभां गतिम्

adharmasya gatirbrahmankathitā me tvayānaghadharmasya tu gatiṃ śrotumicchāmi vadatāṃ varakṛtvā karmāṇi pāpāni kathaṃ yānti śubhāṃ gatim

बृहस्पतिरुवाचकृत्वा पापानि कर्माणि अधर्मवशमागतःमनसा विपरीतेन निरयं प्रतिपद्यते

bṛhaspatiruvācakṛtvā pāpāni karmāṇi adharmavaśamāgataḥmanasā viparītena nirayaṃ pratipadyate

मोहादधर्मं यः कृत्वा पुनः समनुतप्यतेमनःसमाधिसंयुक्तो न स सेवेत दुष्कृतम्

mohādadharmaṃ yaḥ kṛtvā punaḥ samanutapyatemanaḥsamādhisaṃyukto na sa seveta duṣkṛtam

यथा यथा नरः सम्यगधर्ममनुभाषतेसमाहितेन मनसा विमुच्यति तथा तथाभुजंग इव निर्मोकात्पूर्वभुक्ताज्जरान्वितात्

yathā yathā naraḥ samyagadharmamanubhāṣatesamāhitena manasā vimucyati tathā tathābhujaṃga iva nirmokātpūrvabhuktājjarānvitāt

अदत्त्वापि प्रदानानि विविधानि समाहितःमनःसमाधिसंयुक्तः सुगतिं प्रतिपद्यते

adattvāpi pradānāni vividhāni samāhitaḥmanaḥsamādhisaṃyuktaḥ sugatiṃ pratipadyate

प्रदानानि तु वक्ष्यामि यानि दत्त्वा युधिष्ठिरनरः कृत्वाप्यकार्याणि तदा धर्मेण युज्यते

pradānāni tu vakṣyāmi yāni dattvā yudhiṣṭhiranaraḥ kṛtvāpyakāryāṇi tadā dharmeṇa yujyate

सर्वेषामेव दानानामन्नं श्रेष्ठमुदाहृतम्पूर्वमन्नं प्रदातव्यमृजुना धर्ममिच्छता

sarveṣāmeva dānānāmannaṃ śreṣṭhamudāhṛtampūrvamannaṃ pradātavyamṛjunā dharmamicchatā

प्राणा ह्यन्नं मनुष्याणां तस्माज्जन्तुश्च जायतेअन्ने प्रतिष्ठिता लोकास्तस्मादन्नं प्रकाशते

prāṇā hyannaṃ manuṣyāṇāṃ tasmājjantuśca jāyateanne pratiṣṭhitā lokāstasmādannaṃ prakāśate

अन्नमेव प्रशंसन्ति देवर्षिपितृमानवाःअन्नस्य हि प्रदानेन स्वर्गमाप्नोति कौशिकः

annameva praśaṃsanti devarṣipitṛmānavāḥannasya hi pradānena svargamāpnoti kauśikaḥ

न्यायलब्धं प्रदातव्यं द्विजेभ्यो ह्यन्नमुत्तमम्स्वाध्यायसमुपेतेभ्यः प्रहृष्टेनान्तरात्मना

nyāyalabdhaṃ pradātavyaṃ dvijebhyo hyannamuttamamsvādhyāyasamupetebhyaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā

यस्य ह्यन्नमुपाश्नन्ति ब्राह्मणानां शता दशहृष्टेन मनसा दत्तं न स तिर्यग्गतिर्भवेत्

yasya hyannamupāśnanti brāhmaṇānāṃ śatā daśahṛṣṭena manasā dattaṃ na sa tiryaggatirbhavet

ब्राह्मणानां सहस्राणि दश भोज्य नरर्षभनरोऽधर्मात्प्रमुच्येत पापेष्वभिरतः सदा

brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi daśa bhojya nararṣabhanaro'dharmātpramucyeta pāpeṣvabhirataḥ sadā

भैक्षेणान्नं समाहृत्य विप्रो वेदपुरस्कृतःस्वाध्यायनिरते विप्रे दत्त्वेह सुखमेधते

bhaikṣeṇānnaṃ samāhṛtya vipro vedapuraskṛtaḥsvādhyāyanirate vipre dattveha sukhamedhate

अहिंसन्ब्राह्मणं नित्यं न्यायेन परिपाल्य चक्षत्रियस्तरसा प्राप्तमन्नं यो वै प्रयच्छति

ahiṃsanbrāhmaṇaṃ nityaṃ nyāyena paripālya cakṣatriyastarasā prāptamannaṃ yo vai prayacchati

द्विजेभ्यो वेदवृद्धेभ्यः प्रयतः सुसमाहितःतेनापोहति धर्मात्मा दुष्कृतं कर्म पाण्डव

dvijebhyo vedavṛddhebhyaḥ prayataḥ susamāhitaḥtenāpohati dharmātmā duṣkṛtaṃ karma pāṇḍava

षड्भागपरिशुद्धं च कृषेर्भागमुपार्जितम्वैश्यो ददद्द्विजातिभ्यः पापेभ्यः परिमुच्यते

ṣaḍbhāgapariśuddhaṃ ca kṛṣerbhāgamupārjitamvaiśyo dadaddvijātibhyaḥ pāpebhyaḥ parimucyate

अवाप्य प्राणसंदेहं कार्कश्येन समार्जितम्अन्नं दत्त्वा द्विजातिभ्यः शूद्रः पापात्प्रमुच्यते

avāpya prāṇasaṃdehaṃ kārkaśyena samārjitamannaṃ dattvā dvijātibhyaḥ śūdraḥ pāpātpramucyate

औरसेन बलेनान्नमर्जयित्वाविहिंसकःयः प्रयच्छति विप्रेभ्यो न स दुर्गाणि सेवते

aurasena balenānnamarjayitvāvihiṃsakaḥyaḥ prayacchati viprebhyo na sa durgāṇi sevate

न्यायेनावाप्तमन्नं तु नरो लोभविवर्जितःद्विजेभ्यो वेदवृद्धेभ्यो दत्त्वा पापात्प्रमुच्यते

nyāyenāvāptamannaṃ tu naro lobhavivarjitaḥdvijebhyo vedavṛddhebhyo dattvā pāpātpramucyate

अन्नमूर्जस्करं लोके दत्त्वोर्जस्वी भवेन्नरःसतां पन्थानमाश्रित्य सर्वपापात्प्रमुच्यते

annamūrjaskaraṃ loke dattvorjasvī bhavennaraḥsatāṃ panthānamāśritya sarvapāpātpramucyate

दानकृद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणःते स्म प्राणस्य दातारस्तेभ्यो धर्मः सनातनः

dānakṛdbhiḥ kṛtaḥ panthā yena yānti manīṣiṇaḥte sma prāṇasya dātārastebhyo dharmaḥ sanātanaḥ

सर्वावस्थं मनुष्येण न्यायेनान्नमुपार्जितम्कार्यं पात्रगतं नित्यमन्नं हि परमा गतिः

sarvāvasthaṃ manuṣyeṇa nyāyenānnamupārjitamkāryaṃ pātragataṃ nityamannaṃ hi paramā gatiḥ

अन्नस्य हि प्रदानेन नरो दुर्गं न सेवतेतस्मादन्नं प्रदातव्यमन्यायपरिवर्जितम्

annasya hi pradānena naro durgaṃ na sevatetasmādannaṃ pradātavyamanyāyaparivarjitam

यतेद्ब्राह्मणपूर्वं हि भोक्तुमन्नं गृही सदाअवन्ध्यं दिवसं कुर्यादन्नदानेन मानवः

yatedbrāhmaṇapūrvaṃ hi bhoktumannaṃ gṛhī sadāavandhyaṃ divasaṃ kuryādannadānena mānavaḥ

भोजयित्वा दशशतं नरो वेदविदां नृपन्यायविद्धर्मविदुषामितिहासविदां तथा

bhojayitvā daśaśataṃ naro vedavidāṃ nṛpanyāyaviddharmaviduṣāmitihāsavidāṃ tathā

न याति नरकं घोरं संसारांश्च न सेवतेसर्वकामसमायुक्तः प्रेत्य चाप्यश्नुते फलम्

na yāti narakaṃ ghoraṃ saṃsārāṃśca na sevatesarvakāmasamāyuktaḥ pretya cāpyaśnute phalam

एवं सुखसमायुक्तो रमते विगतज्वरःरूपवान्कीर्तिमांश्चैव धनवांश्चोपपद्यते

evaṃ sukhasamāyukto ramate vigatajvaraḥrūpavānkīrtimāṃścaiva dhanavāṃścopapadyate

एतत्ते सर्वमाख्यातमन्नदानफलं महत्मूलमेतद्धि धर्माणां प्रदानस्य च भारत

etatte sarvamākhyātamannadānaphalaṃ mahatmūlametaddhi dharmāṇāṃ pradānasya ca bhārata