Parva.Adhyaya 13.115

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो युधिष्ठिरो राजा शरतल्पे पितामहम्पुनरेव महातेजाः पप्रच्छ वदतां वरम्

tato yudhiṣṭhiro rājā śaratalpe pitāmahampunareva mahātejāḥ papraccha vadatāṃ varam

ऋषयो ब्राह्मणा देवाः प्रशंसन्ति महामतेअहिंसालक्षणं धर्मं वेदप्रामाण्यदर्शनात्

ṛṣayo brāhmaṇā devāḥ praśaṃsanti mahāmateahiṃsālakṣaṇaṃ dharmaṃ vedaprāmāṇyadarśanāt

कर्मणा मनुजः कुर्वन्हिंसां पार्थिवसत्तमवाचा च मनसा चैव कथं दुःखात्प्रमुच्यते

karmaṇā manujaḥ kurvanhiṃsāṃ pārthivasattamavācā ca manasā caiva kathaṃ duḥkhātpramucyate

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

चतुर्विधेयं निर्दिष्टा अहिंसा ब्रह्मवादिभिःएषैकतोऽपि विभ्रष्टा न भवत्यरिसूदन

caturvidheyaṃ nirdiṣṭā ahiṃsā brahmavādibhiḥeṣaikato'pi vibhraṣṭā na bhavatyarisūdana

यथा सर्वश्चतुष्पादस्त्रिभिः पादैर्न तिष्ठतितथैवेयं महीपाल प्रोच्यते कारणैस्त्रिभिः

yathā sarvaścatuṣpādastribhiḥ pādairna tiṣṭhatitathaiveyaṃ mahīpāla procyate kāraṇaistribhiḥ

यथा नागपदेऽन्यानि पदानि पदगामिनाम्सर्वाण्येवापिधीयन्ते पदजातानि कौञ्जरेएवं लोकेष्वहिंसा तु निर्दिष्टा धर्मतः परा

yathā nāgapade'nyāni padāni padagāmināmsarvāṇyevāpidhīyante padajātāni kauñjareevaṃ lokeṣvahiṃsā tu nirdiṣṭā dharmataḥ parā

कर्मणा लिप्यते जन्तुर्वाचा च मनसैव च

karmaṇā lipyate janturvācā ca manasaiva ca

पूर्वं तु मनसा त्यक्त्वा तथा वाचाथ कर्मणात्रिकारणं तु निर्दिष्टं श्रूयते ब्रह्मवादिभिः

pūrvaṃ tu manasā tyaktvā tathā vācātha karmaṇātrikāraṇaṃ tu nirdiṣṭaṃ śrūyate brahmavādibhiḥ

मनोवाचि तथास्वादे दोषा ह्येषु प्रतिष्ठिताःन भक्षयन्त्यतो मांसं तपोयुक्ता मनीषिणः

manovāci tathāsvāde doṣā hyeṣu pratiṣṭhitāḥna bhakṣayantyato māṃsaṃ tapoyuktā manīṣiṇaḥ

दोषांस्तु भक्षणे राजन्मांसस्येह निबोध मेपुत्रमांसोपमं जानन्खादते यो विचेतनः

doṣāṃstu bhakṣaṇe rājanmāṃsasyeha nibodha meputramāṃsopamaṃ jānankhādate yo vicetanaḥ

मातापितृसमायोगे पुत्रत्वं जायते यथारसं च प्रति जिह्वायाः प्रज्ञानं जायते तथातथा शास्त्रेषु नियतं रागो ह्यास्वादिताद्भवेत्

mātāpitṛsamāyoge putratvaṃ jāyate yathārasaṃ ca prati jihvāyāḥ prajñānaṃ jāyate tathātathā śāstreṣu niyataṃ rāgo hyāsvāditādbhavet

असंस्कृताः संस्कृताश्च लवणालवणास्तथाप्रज्ञायन्ते यथा भावास्तथा चित्तं निरुध्यते

asaṃskṛtāḥ saṃskṛtāśca lavaṇālavaṇāstathāprajñāyante yathā bhāvāstathā cittaṃ nirudhyate

भेरीशङ्खमृदङ्गाद्यांस्तन्त्रीशब्दांश्च पुष्कलान्निषेविष्यन्ति वै मन्दा मांसभक्षाः कथं नराः

bherīśaṅkhamṛdaṅgādyāṃstantrīśabdāṃśca puṣkalānniṣeviṣyanti vai mandā māṃsabhakṣāḥ kathaṃ narāḥ

अचिन्तितमनुद्दिष्टमसंकल्पितमेव चरसं गृद्ध्याभिभूता वै प्रशंसन्ति फलार्थिनःप्रशंसा ह्येव मांसस्य दोषकर्मफलान्विता

acintitamanuddiṣṭamasaṃkalpitameva carasaṃ gṛddhyābhibhūtā vai praśaṃsanti phalārthinaḥpraśaṃsā hyeva māṃsasya doṣakarmaphalānvitā

जीवितं हि परित्यज्य बहवः साधवो जनाःस्वमांसैः परमांसानि परिपाल्य दिवं गताः

jīvitaṃ hi parityajya bahavaḥ sādhavo janāḥsvamāṃsaiḥ paramāṃsāni paripālya divaṃ gatāḥ

एवमेषा महाराज चतुर्भिः कारणैर्वृताअहिंसा तव निर्दिष्टा सर्वधर्मार्थसंहिता

evameṣā mahārāja caturbhiḥ kāraṇairvṛtāahiṃsā tava nirdiṣṭā sarvadharmārthasaṃhitā