Parva.Adhyaya 13.136

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

के पूज्याः के नमस्कार्याः कथं वर्तेत केषु चकिमाचारः कीदृशेषु पितामह न रिष्यते

ke pūjyāḥ ke namaskāryāḥ kathaṃ varteta keṣu cakimācāraḥ kīdṛśeṣu pitāmaha na riṣyate

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

ब्राह्मणानां परिभवः सादयेदपि देवताःब्राह्मणानां नमस्कर्ता युधिष्ठिर न रिष्यते

brāhmaṇānāṃ paribhavaḥ sādayedapi devatāḥbrāhmaṇānāṃ namaskartā yudhiṣṭhira na riṣyate

ते पूज्यास्ते नमस्कार्या वर्तेथास्तेषु पुत्रवत्ते हि लोकानिमान्सर्वान्धारयन्ति मनीषिणः

te pūjyāste namaskāryā vartethāsteṣu putravatte hi lokānimānsarvāndhārayanti manīṣiṇaḥ

ब्राह्मणाः सर्वलोकानां महान्तो धर्मसेतवःधनत्यागाभिरामाश्च वाक्संयमरताश्च ये

brāhmaṇāḥ sarvalokānāṃ mahānto dharmasetavaḥdhanatyāgābhirāmāśca vāksaṃyamaratāśca ye

रमणीयाश्च भूतानां निधानं च धृतव्रताःप्रणेतारश्च लोकानां शास्त्राणां च यशस्विनः

ramaṇīyāśca bhūtānāṃ nidhānaṃ ca dhṛtavratāḥpraṇetāraśca lokānāṃ śāstrāṇāṃ ca yaśasvinaḥ

तपो येषां धनं नित्यं वाक्चैव विपुलं बलम्प्रभवश्चापि धर्माणां धर्मज्ञाः सूक्ष्मदर्शिनः

tapo yeṣāṃ dhanaṃ nityaṃ vākcaiva vipulaṃ balamprabhavaścāpi dharmāṇāṃ dharmajñāḥ sūkṣmadarśinaḥ

धर्मकामाः स्थिता धर्मे सुकृतैर्धर्मसेतवःयानुपाश्रित्य जीवन्ति प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः

dharmakāmāḥ sthitā dharme sukṛtairdharmasetavaḥyānupāśritya jīvanti prajāḥ sarvāścaturvidhāḥ

पन्थानः सर्वनेतारो यज्ञवाहाः सनातनाःपितृपैतामहीं गुर्वीमुद्वहन्ति धुरं सदा

panthānaḥ sarvanetāro yajñavāhāḥ sanātanāḥpitṛpaitāmahīṃ gurvīmudvahanti dhuraṃ sadā

धुरि ये नावसीदन्ति विषमे सद्गवा इवपितृदेवातिथिमुखा हव्यकव्याग्रभोजिनः

dhuri ye nāvasīdanti viṣame sadgavā ivapitṛdevātithimukhā havyakavyāgrabhojinaḥ

भोजनादेव ये लोकांस्त्रायन्ते महतो भयात्दीपाः सर्वस्य लोकस्य चक्षुश्चक्षुष्मतामपि

bhojanādeva ye lokāṃstrāyante mahato bhayātdīpāḥ sarvasya lokasya cakṣuścakṣuṣmatāmapi

सर्वशिल्पादिनिधयो निपुणाः सूक्ष्मदर्शिनःगतिज्ञाः सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तकाः

sarvaśilpādinidhayo nipuṇāḥ sūkṣmadarśinaḥgatijñāḥ sarvabhūtānāmadhyātmagaticintakāḥ

आदिमध्यावसानानां ज्ञातारश्छिन्नसंशयाःपरावरविशेषज्ञा गन्तारः परमां गतिम्

ādimadhyāvasānānāṃ jñātāraśchinnasaṃśayāḥparāvaraviśeṣajñā gantāraḥ paramāṃ gatim

विमुक्ता धुतपाप्मानो निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाःमानार्हा मानिता नित्यं ज्ञानविद्भिर्महात्मभिः

vimuktā dhutapāpmāno nirdvaṃdvā niṣparigrahāḥmānārhā mānitā nityaṃ jñānavidbhirmahātmabhiḥ

चन्दने मलपङ्के च भोजनेऽभोजने समाःसमं येषां दुकूलं च शाणक्षौमाजिनानि च

candane malapaṅke ca bhojane'bhojane samāḥsamaṃ yeṣāṃ dukūlaṃ ca śāṇakṣaumājināni ca

तिष्ठेयुरप्यभुञ्जाना बहूनि दिवसान्यपिशोषयेयुश्च गात्राणि स्वाध्यायैः संयतेन्द्रियाः

tiṣṭheyurapyabhuñjānā bahūni divasānyapiśoṣayeyuśca gātrāṇi svādhyāyaiḥ saṃyatendriyāḥ

अदैवं दैवतं कुर्युर्दैवतं चाप्यदैवतम्लोकानन्यान्सृजेयुश्च लोकपालांश्च कोपिताः

adaivaṃ daivataṃ kuryurdaivataṃ cāpyadaivatamlokānanyānsṛjeyuśca lokapālāṃśca kopitāḥ

अपेयः सागरो येषामभिशापान्महात्मनाम्येषां कोपाग्निरद्यापि दण्डके नोपशाम्यति

apeyaḥ sāgaro yeṣāmabhiśāpānmahātmanāmyeṣāṃ kopāgniradyāpi daṇḍake nopaśāmyati

देवानामपि ये देवाः कारणं कारणस्य चप्रमाणस्य प्रमाणं च कस्तानभिभवेद्बुधः

devānāmapi ye devāḥ kāraṇaṃ kāraṇasya capramāṇasya pramāṇaṃ ca kastānabhibhavedbudhaḥ

येषां वृद्धश्च बालश्च सर्वः संमानमर्हतितपोविद्याविशेषात्तु मानयन्ति परस्परम्

yeṣāṃ vṛddhaśca bālaśca sarvaḥ saṃmānamarhatitapovidyāviśeṣāttu mānayanti parasparam

अविद्वान्ब्राह्मणो देवः पात्रं वै पावनं महत्विद्वान्भूयस्तरो देवः पूर्णसागरसंनिभः

avidvānbrāhmaṇo devaḥ pātraṃ vai pāvanaṃ mahatvidvānbhūyastaro devaḥ pūrṇasāgarasaṃnibhaḥ

अविद्वांश्चैव विद्वांश्च ब्राह्मणो दैवतं महत्प्रणीतश्चाप्रणीतश्च यथाग्निर्दैवतं महत्

avidvāṃścaiva vidvāṃśca brāhmaṇo daivataṃ mahatpraṇītaścāpraṇītaśca yathāgnirdaivataṃ mahat

श्मशाने ह्यपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यतिहविर्यज्ञेषु च वहन्भूय एवाभिशोभते

śmaśāne hyapi tejasvī pāvako naiva duṣyatihaviryajñeṣu ca vahanbhūya evābhiśobhate

एवं यद्यप्यनिष्टेषु वर्तते सर्वकर्मसुसर्वथा ब्राह्मणो मान्यो दैवतं विद्धि तत्परम्

evaṃ yadyapyaniṣṭeṣu vartate sarvakarmasusarvathā brāhmaṇo mānyo daivataṃ viddhi tatparam