Parva.Adhyaya 13.19

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

यदिदं सहधर्मेति प्रोच्यते भरतर्षभपाणिग्रहणकाले तु स्त्रीणामेतत्कथं स्मृतम्

yadidaṃ sahadharmeti procyate bharatarṣabhapāṇigrahaṇakāle tu strīṇāmetatkathaṃ smṛtam

आर्ष एष भवेद्धर्मः प्राजापत्योऽथ वासुरःयदेतत्सहधर्मेति पूर्वमुक्तं महर्षिभिः

ārṣa eṣa bhaveddharmaḥ prājāpatyo'tha vāsuraḥyadetatsahadharmeti pūrvamuktaṃ maharṣibhiḥ

संदेहः सुमहानेष विरुद्ध इति मे मतिःइह यः सहधर्मो वै प्रेत्यायं विहितः क्व नु

saṃdehaḥ sumahāneṣa viruddha iti me matiḥiha yaḥ sahadharmo vai pretyāyaṃ vihitaḥ kva nu

स्वर्गे मृतानां भवति सहधर्मः पितामहपूर्वमेकस्तु म्रियते क्व चैकस्तिष्ठते वद

svarge mṛtānāṃ bhavati sahadharmaḥ pitāmahapūrvamekastu mriyate kva caikastiṣṭhate vada

नानाकर्मफलोपेता नानाकर्मनिवासिनःनानानिरयनिष्ठान्ता मानुषा बहवो यदा

nānākarmaphalopetā nānākarmanivāsinaḥnānānirayaniṣṭhāntā mānuṣā bahavo yadā

अनृताः स्त्रिय इत्येवं सूत्रकारो व्यवस्यतियदानृताः स्त्रियस्तात सहधर्मः कुतः स्मृतः

anṛtāḥ striya ityevaṃ sūtrakāro vyavasyatiyadānṛtāḥ striyastāta sahadharmaḥ kutaḥ smṛtaḥ

अनृताः स्त्रिय इत्येवं वेदेष्वपि हि पठ्यतेधर्मोऽयं पौर्विकी संज्ञा उपचारः क्रियाविधिः

anṛtāḥ striya ityevaṃ vedeṣvapi hi paṭhyatedharmo'yaṃ paurvikī saṃjñā upacāraḥ kriyāvidhiḥ

गह्वरं प्रतिभात्येतन्मम चिन्तयतोऽनिशम्निःसंदेहमिदं सर्वं पितामह यथा श्रुतिः

gahvaraṃ pratibhātyetanmama cintayato'niśamniḥsaṃdehamidaṃ sarvaṃ pitāmaha yathā śrutiḥ

यदेतद्यादृशं चैतद्यथा चैतत्प्रवर्तितम्निखिलेन महाप्राज्ञ भवानेतद्ब्रवीतु मे

yadetadyādṛśaṃ caitadyathā caitatpravartitamnikhilena mahāprājña bhavānetadbravītu me

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्अष्टावक्रस्य संवादं दिशया सह भारत

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamaṣṭāvakrasya saṃvādaṃ diśayā saha bhārata

निवेष्टुकामस्तु पुरा अष्टावक्रो महातपाःऋषेरथ वदान्यस्य कन्यां वव्रे महात्मनः

niveṣṭukāmastu purā aṣṭāvakro mahātapāḥṛṣeratha vadānyasya kanyāṃ vavre mahātmanaḥ

सुप्रभां नाम वै नाम्ना रूपेणाप्रतिमां भुविगुणप्रबर्हां शीलेन साध्वीं चारित्रशोभनाम्

suprabhāṃ nāma vai nāmnā rūpeṇāpratimāṃ bhuviguṇaprabarhāṃ śīlena sādhvīṃ cāritraśobhanām

सा तस्य दृष्ट्वैव मनो जहार शुभलोचनावनराजी यथा चित्रा वसन्ते कुसुमाचिता

sā tasya dṛṣṭvaiva mano jahāra śubhalocanāvanarājī yathā citrā vasante kusumācitā

ऋषिस्तमाह देया मे सुता तुभ्यं शृणुष्व मेगच्छ तावद्दिशं पुण्यामुत्तरां द्रक्ष्यसे ततः

ṛṣistamāha deyā me sutā tubhyaṃ śṛṇuṣva megaccha tāvaddiśaṃ puṇyāmuttarāṃ drakṣyase tataḥ

अष्टावक्र उवाच · aṣṭāvakra uvāca

किं द्रष्टव्यं मया तत्र वक्तुमर्हति मे भवान्तथेदानीं मया कार्यं यथा वक्ष्यति मां भवान्

kiṃ draṣṭavyaṃ mayā tatra vaktumarhati me bhavāntathedānīṃ mayā kāryaṃ yathā vakṣyati māṃ bhavān

वदान्य उवाच · vadānya uvāca

धनदं समतिक्रम्य हिमवन्तं तथैव चरुद्रस्यायतनं दृष्ट्वा सिद्धचारणसेवितम्

dhanadaṃ samatikramya himavantaṃ tathaiva carudrasyāyatanaṃ dṛṣṭvā siddhacāraṇasevitam

प्रहृष्टैः पार्षदैर्जुष्टं नृत्यद्भिर्विविधाननैःदिव्याङ्गरागैः पैशाचैर्वन्यैर्नानाविधैस्तथा

prahṛṣṭaiḥ pārṣadairjuṣṭaṃ nṛtyadbhirvividhānanaiḥdivyāṅgarāgaiḥ paiśācairvanyairnānāvidhaistathā

पाणितालसतालैश्च शम्यातालैः समैस्तथासंप्रहृष्टैः प्रनृत्यद्भिः शर्वस्तत्र निषेव्यते

pāṇitālasatālaiśca śamyātālaiḥ samaistathāsaṃprahṛṣṭaiḥ pranṛtyadbhiḥ śarvastatra niṣevyate

इष्टं किल गिरौ स्थानं तद्दिव्यमनुशुश्रुमनित्यं संनिहितो देवस्तथा पारिषदाः शुभाः

iṣṭaṃ kila girau sthānaṃ taddivyamanuśuśrumanityaṃ saṃnihito devastathā pāriṣadāḥ śubhāḥ

तत्र देव्या तपस्तप्तं शंकरार्थं सुदुश्चरम्अतस्तदिष्टं देवस्य तथोमाया इति श्रुतिः

tatra devyā tapastaptaṃ śaṃkarārthaṃ suduścaramatastadiṣṭaṃ devasya tathomāyā iti śrutiḥ

तत्र कूपो महान्पार्श्वे देवस्योत्तरतस्तथाऋतवः कालरात्रिश्च ये दिव्या ये च मानुषाः

tatra kūpo mahānpārśve devasyottaratastathāṛtavaḥ kālarātriśca ye divyā ye ca mānuṣāḥ

सर्वे देवमुपासन्ते रूपिणः किल तत्र हतदतिक्रम्य भवनं त्वया यातव्यमेव हि

sarve devamupāsante rūpiṇaḥ kila tatra hatadatikramya bhavanaṃ tvayā yātavyameva hi

ततो नीलं वनोद्देशं द्रक्ष्यसे मेघसंनिभम्रमणीयं मनोग्राहि तत्र द्रक्ष्यसि वै स्त्रियम्

tato nīlaṃ vanoddeśaṃ drakṣyase meghasaṃnibhamramaṇīyaṃ manogrāhi tatra drakṣyasi vai striyam

तपस्विनीं महाभागां वृद्धां दीक्षामनुष्ठिताम्द्रष्टव्या सा त्वया तत्र संपूज्या चैव यत्नतः

tapasvinīṃ mahābhāgāṃ vṛddhāṃ dīkṣāmanuṣṭhitāmdraṣṭavyā sā tvayā tatra saṃpūjyā caiva yatnataḥ

तां दृष्ट्वा विनिवृत्तस्त्वं ततः पाणिं ग्रहीष्यसियद्येष समयः सत्यः साध्यतां तत्र गम्यताम्

tāṃ dṛṣṭvā vinivṛttastvaṃ tataḥ pāṇiṃ grahīṣyasiyadyeṣa samayaḥ satyaḥ sādhyatāṃ tatra gamyatām