Mahabharata · 23 verses
Read this chapter as a bookभीष्म उवाच · bhīṣma uvāca
जन्मनैव महाभागो ब्राह्मणो नाम जायतेनमस्यः सर्वभूतानामतिथिः प्रसृताग्रभुक्
janmanaiva mahābhāgo brāhmaṇo nāma jāyatenamasyaḥ sarvabhūtānāmatithiḥ prasṛtāgrabhuk
सर्वान्नः सुहृदस्तात ब्राह्मणाः सुमनोमुखाःगीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिरनुध्यायन्ति पूजिताः
sarvānnaḥ suhṛdastāta brāhmaṇāḥ sumanomukhāḥgīrbhirmaṅgalayuktābhiranudhyāyanti pūjitāḥ
सर्वान्नो द्विषतस्तात ब्राह्मणा जातमन्यवःगीर्भिर्दारुणयुक्ताभिरभिहन्युरपूजिताः
sarvānno dviṣatastāta brāhmaṇā jātamanyavaḥgīrbhirdāruṇayuktābhirabhihanyurapūjitāḥ
अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदःसृष्ट्वा द्विजातीन्धाता हि यथापूर्वं समादधत्
atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥsṛṣṭvā dvijātīndhātā hi yathāpūrvaṃ samādadhat
न वोऽन्यदिह कर्तव्यं किंचिदूर्ध्वं यथाविधिगुप्ता गोपायत ब्रह्म श्रेयो वस्तेन शोभनम्
na vo'nyadiha kartavyaṃ kiṃcidūrdhvaṃ yathāvidhiguptā gopāyata brahma śreyo vastena śobhanam
स्वमेव कुर्वतां कर्म श्रीर्वो ब्राह्मी भविष्यतिप्रमाणं सर्वभूतानां प्रग्रहं च गमिष्यथ
svameva kurvatāṃ karma śrīrvo brāhmī bhaviṣyatipramāṇaṃ sarvabhūtānāṃ pragrahaṃ ca gamiṣyatha
न शौद्रं कर्म कर्तव्यं ब्राह्मणेन विपश्चिताशौद्रं हि कुर्वतः कर्म धर्मः समुपरुध्यते
na śaudraṃ karma kartavyaṃ brāhmaṇena vipaścitāśaudraṃ hi kurvataḥ karma dharmaḥ samuparudhyate
श्रीश्च बुद्धिश्च तेजश्च विभूतिश्च प्रतापिनीस्वाध्यायेनैव माहात्म्यं विमलं प्रतिपत्स्यथ
śrīśca buddhiśca tejaśca vibhūtiśca pratāpinīsvādhyāyenaiva māhātmyaṃ vimalaṃ pratipatsyatha
हुत्वा चाहवनीयस्थं महाभाग्ये प्रतिष्ठिताःअग्रभोज्याः प्रसूतीनां श्रिया ब्राह्म्यानुकल्पिताः
hutvā cāhavanīyasthaṃ mahābhāgye pratiṣṭhitāḥagrabhojyāḥ prasūtīnāṃ śriyā brāhmyānukalpitāḥ
श्रद्धया परया युक्ता ह्यनभिद्रोहलब्धयादमस्वाध्यायनिरताः सर्वान्कामानवाप्स्यथ
śraddhayā parayā yuktā hyanabhidrohalabdhayādamasvādhyāyaniratāḥ sarvānkāmānavāpsyatha
यच्चैव मानुषे लोके यच्च देवेषु किंचनसर्वं तत्तपसा साध्यं ज्ञानेन विनयेन च
yaccaiva mānuṣe loke yacca deveṣu kiṃcanasarvaṃ tattapasā sādhyaṃ jñānena vinayena ca
इत्येता ब्रह्मगीतास्ते समाख्याता मयानघविप्रानुकम्पार्थमिदं तेन प्रोक्तं हि धीमता
ityetā brahmagītāste samākhyātā mayānaghaviprānukampārthamidaṃ tena proktaṃ hi dhīmatā
भूयस्तेषां बलं मन्ये यथा राज्ञस्तपस्विनःदुरासदाश्च चण्डाश्च रभसाः क्षिप्रकारिणः
bhūyasteṣāṃ balaṃ manye yathā rājñastapasvinaḥdurāsadāśca caṇḍāśca rabhasāḥ kṣiprakāriṇaḥ
सन्त्येषां सिंहसत्त्वाश्च व्याघ्रसत्त्वास्तथापरेवराहमृगसत्त्वाश्च गजसत्त्वास्तथापरे
santyeṣāṃ siṃhasattvāśca vyāghrasattvāstathāparevarāhamṛgasattvāśca gajasattvāstathāpare
कर्पासमृदवः केचित्तथान्ये मकरस्पृशःविभाष्यघातिनः केचित्तथा चक्षुर्हणोऽपरे
karpāsamṛdavaḥ kecittathānye makaraspṛśaḥvibhāṣyaghātinaḥ kecittathā cakṣurhaṇo'pare
सन्ति चाशीविषनिभाः सन्ति मन्दास्तथापरेविविधानीह वृत्तानि ब्राह्मणानां युधिष्ठिर
santi cāśīviṣanibhāḥ santi mandāstathāparevividhānīha vṛttāni brāhmaṇānāṃ yudhiṣṭhira
मेकला द्रमिडाः काशाः पौण्ड्राः कोल्लगिरास्तथाशौण्डिका दरदा दर्वाश्चौराः शबरबर्बराः
mekalā dramiḍāḥ kāśāḥ pauṇḍrāḥ kollagirāstathāśauṇḍikā daradā darvāścaurāḥ śabarabarbarāḥ
किराता यवनाश्चैव तास्ताः क्षत्रियजातयःवृषलत्वमनुप्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात्
kirātā yavanāścaiva tāstāḥ kṣatriyajātayaḥvṛṣalatvamanuprāptā brāhmaṇānāmadarśanāt
ब्राह्मणानां परिभवादसुराः सलिलेशयाःब्राह्मणानां प्रसादाच्च देवाः स्वर्गनिवासिनः
brāhmaṇānāṃ paribhavādasurāḥ salileśayāḥbrāhmaṇānāṃ prasādācca devāḥ svarganivāsinaḥ
अशक्यं स्प्रष्टुमाकाशमचाल्यो हिमवान्गिरिःअवार्या सेतुना गङ्गा दुर्जया ब्राह्मणा भुवि
aśakyaṃ spraṣṭumākāśamacālyo himavāngiriḥavāryā setunā gaṅgā durjayā brāhmaṇā bhuvi
न ब्राह्मणविरोधेन शक्या शास्तुं वसुंधराब्राह्मणा हि महात्मानो देवानामपि देवताः
na brāhmaṇavirodhena śakyā śāstuṃ vasuṃdharābrāhmaṇā hi mahātmāno devānāmapi devatāḥ
तान्पूजयस्व सततं दानेन परिचर्ययायदीच्छसि महीं भोक्तुमिमां सागरमेखलाम्
tānpūjayasva satataṃ dānena paricaryayāyadīcchasi mahīṃ bhoktumimāṃ sāgaramekhalām
प्रतिग्रहेण तेजो हि विप्राणां शाम्यतेऽनघप्रतिग्रहं ये नेच्छेयुस्तेऽपि रक्ष्यास्त्वयानघ
pratigraheṇa tejo hi viprāṇāṃ śāmyate'naghapratigrahaṃ ye neccheyuste'pi rakṣyāstvayānagha