Parva.Adhyaya 13.36

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्शक्रशम्बरसंवादं तन्निबोध युधिष्ठिर

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamśakraśambarasaṃvādaṃ tannibodha yudhiṣṭhira

शक्रो ह्यज्ञातरूपेण जटी भूत्वा रजोरुणःविरूपं रूपमास्थाय प्रश्नं पप्रच्छ शम्बरम्

śakro hyajñātarūpeṇa jaṭī bhūtvā rajoruṇaḥvirūpaṃ rūpamāsthāya praśnaṃ papraccha śambaram

केन शम्बर वृत्तेन स्वजात्यानधितिष्ठसिश्रेष्ठं त्वां केन मन्यन्ते तन्मे प्रब्रूहि पृच्छतः

kena śambara vṛttena svajātyānadhitiṣṭhasiśreṣṭhaṃ tvāṃ kena manyante tanme prabrūhi pṛcchataḥ

शम्बर उवाच · śambara uvāca

नासूयामि सदा विप्रान्ब्रह्माणं च पितामहम्शास्त्राणि वदतो विप्रान्संमन्यामि यथासुखम्

nāsūyāmi sadā viprānbrahmāṇaṃ ca pitāmahamśāstrāṇi vadato viprānsaṃmanyāmi yathāsukham

श्रुत्वा च नावजानामि नापराध्यामि कर्हिचित्अभ्यर्च्याननुपृच्छामि पादौ गृह्णामि धीमताम्

śrutvā ca nāvajānāmi nāparādhyāmi karhicitabhyarcyānanupṛcchāmi pādau gṛhṇāmi dhīmatām

ते विश्रब्धाः प्रभाषन्ते संयच्छन्ति च मां सदाप्रमत्तेष्वप्रमत्तोऽस्मि सदा सुप्तेषु जागृमि

te viśrabdhāḥ prabhāṣante saṃyacchanti ca māṃ sadāpramatteṣvapramatto'smi sadā supteṣu jāgṛmi

ते मा शास्त्रपथे युक्तं ब्रह्मण्यमनसूयकम्समासिञ्चन्ति शास्तारः क्षौद्रं मध्विव मक्षिकाः

te mā śāstrapathe yuktaṃ brahmaṇyamanasūyakamsamāsiñcanti śāstāraḥ kṣaudraṃ madhviva makṣikāḥ

यच्च भाषन्ति ते तुष्टास्तत्तद्गृह्णामि मेधयासमाधिमात्मनो नित्यमनुलोममचिन्तयन्

yacca bhāṣanti te tuṣṭāstattadgṛhṇāmi medhayāsamādhimātmano nityamanulomamacintayan

सोऽहं वागग्रसृष्टानां रसानामवलेहकःस्वजात्यानधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः

so'haṃ vāgagrasṛṣṭānāṃ rasānāmavalehakaḥsvajātyānadhitiṣṭhāmi nakṣatrāṇīva candramāḥ

एतत्पृथिव्याममृतमेतच्चक्षुरनुत्तमम्यद्ब्राह्मणमुखाच्छास्त्रमिह श्रुत्वा प्रवर्तते

etatpṛthivyāmamṛtametaccakṣuranuttamamyadbrāhmaṇamukhācchāstramiha śrutvā pravartate

एतत्कारणमाज्ञाय दृष्ट्वा देवासुरं पुरायुद्धं पिता मे हृष्टात्मा विस्मितः प्रत्यपद्यत

etatkāraṇamājñāya dṛṣṭvā devāsuraṃ purāyuddhaṃ pitā me hṛṣṭātmā vismitaḥ pratyapadyata

दृष्ट्वा च ब्राह्मणानां तु महिमानं महात्मनाम्पर्यपृच्छत्कथमिमे सिद्धा इति निशाकरम्

dṛṣṭvā ca brāhmaṇānāṃ tu mahimānaṃ mahātmanāmparyapṛcchatkathamime siddhā iti niśākaram

सोम उवाच · soma uvāca

ब्राह्मणास्तपसा सर्वे सिध्यन्ते वाग्बलाः सदाभुजवीर्या हि राजानो वागस्त्राश्च द्विजातयः

brāhmaṇāstapasā sarve sidhyante vāgbalāḥ sadābhujavīryā hi rājāno vāgastrāśca dvijātayaḥ

प्रवसन्वाप्यधीयीत बह्वीर्दुर्वसतीर्वसन्निर्मन्युरपि निर्मानो यतिः स्यात्समदर्शनः

pravasanvāpyadhīyīta bahvīrdurvasatīrvasannirmanyurapi nirmāno yatiḥ syātsamadarśanaḥ

अपि चेज्जातिसंपन्नः सर्वान्वेदान्पितुर्गृहेश्लाघमान इवाधीयेद्ग्राम्य इत्येव तं विदुः

api cejjātisaṃpannaḥ sarvānvedānpiturgṛheślāghamāna ivādhīyedgrāmya ityeva taṃ viduḥ

भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिवराजानं चाप्ययोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम्

bhūmiretau nigirati sarpo bilaśayānivarājānaṃ cāpyayoddhāraṃ brāhmaṇaṃ cāpravāsinam

अतिमानः श्रियं हन्ति पुरुषस्याल्पमेधसःगर्भेण दुष्यते कन्या गृहवासेन च द्विजः

atimānaḥ śriyaṃ hanti puruṣasyālpamedhasaḥgarbheṇa duṣyate kanyā gṛhavāsena ca dvijaḥ

इत्येतन्मे पिता श्रुत्वा सोमादद्भुतदर्शनात्ब्राह्मणान्पूजयामास तथैवाहं महाव्रतान्

ityetanme pitā śrutvā somādadbhutadarśanātbrāhmaṇānpūjayāmāsa tathaivāhaṃ mahāvratān

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

श्रुत्वैतद्वचनं शक्रो दानवेन्द्रमुखाच्च्युतम्द्विजान्संपूजयामास महेन्द्रत्वमवाप च

śrutvaitadvacanaṃ śakro dānavendramukhāccyutamdvijānsaṃpūjayāmāsa mahendratvamavāpa ca