Parva.Adhyaya 13.59

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

यौ तु स्यातां चरणेनोपपन्नौ; यौ विद्यया सदृशौ जन्मना चताभ्यां दानं कतरस्मै विशिष्ट;मयाचमानाय च याचते च

yau tu syātāṃ caraṇenopapannau; yau vidyayā sadṛśau janmanā catābhyāṃ dānaṃ katarasmai viśiṣṭa;mayācamānāya ca yācate ca

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

श्रेयो वै याचतः पार्थ दत्तमाहुरयाचतेअर्हत्तमो वै धृतिमान्कृपणादधृतात्मनः

śreyo vai yācataḥ pārtha dattamāhurayācatearhattamo vai dhṛtimānkṛpaṇādadhṛtātmanaḥ

क्षत्रियो रक्षणधृतिर्ब्राह्मणोऽनर्थनाधृतिःब्राह्मणो धृतिमान्विद्वान्देवान्प्रीणाति तुष्टिमान्

kṣatriyo rakṣaṇadhṛtirbrāhmaṇo'narthanādhṛtiḥbrāhmaṇo dhṛtimānvidvāndevānprīṇāti tuṣṭimān

याच्ञामाहुरनीशस्य अभिहारं च भारतउद्वेजयति याचन्हि सदा भूतानि दस्युवत्

yācñāmāhuranīśasya abhihāraṃ ca bhārataudvejayati yācanhi sadā bhūtāni dasyuvat

म्रियते याचमानो वै तमनु म्रियते ददत्ददत्संजीवयत्येनमात्मानं च युधिष्ठिर

mriyate yācamāno vai tamanu mriyate dadatdadatsaṃjīvayatyenamātmānaṃ ca yudhiṣṭhira

आनृशंस्यं परो धर्मो याचते यत्प्रदीयतेअयाचतः सीदमानान्सर्वोपायैर्निमन्त्रय

ānṛśaṃsyaṃ paro dharmo yācate yatpradīyateayācataḥ sīdamānānsarvopāyairnimantraya

यदि वै तादृशा राष्ट्रे वसेयुस्ते द्विजोत्तमाःभस्मच्छन्नानिवाग्नींस्तान्बुध्येथास्त्वं प्रयत्नतः

yadi vai tādṛśā rāṣṭre vaseyuste dvijottamāḥbhasmacchannānivāgnīṃstānbudhyethāstvaṃ prayatnataḥ

तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः पृथिवीमपिपूज्या हि ज्ञानविज्ञानतपोयोगसमन्विताः

tapasā dīpyamānāste daheyuḥ pṛthivīmapipūjyā hi jñānavijñānatapoyogasamanvitāḥ

तेभ्यः पूजां प्रयुञ्जीथा ब्राह्मणेभ्यः परंतपददद्बहुविधान्दायानुपच्छन्दानयाचताम्

tebhyaḥ pūjāṃ prayuñjīthā brāhmaṇebhyaḥ paraṃtapadadadbahuvidhāndāyānupacchandānayācatām

यदग्निहोत्रे सुहुते सायंप्रातर्भवेत्फलम्विद्यावेदव्रतवति तद्दानफलमुच्यते

yadagnihotre suhute sāyaṃprātarbhavetphalamvidyāvedavratavati taddānaphalamucyate

विद्यावेदव्रतस्नातानव्यपाश्रयजीविनःगूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणान्संशितव्रतान्

vidyāvedavratasnātānavyapāśrayajīvinaḥgūḍhasvādhyāyatapaso brāhmaṇānsaṃśitavratān

कृतैरावसथैर्हृद्यैः सप्रेष्यैः सपरिच्छदैःनिमन्त्रयेथाः कौन्तेय कामैश्चान्यैर्द्विजोत्तमान्

kṛtairāvasathairhṛdyaiḥ sapreṣyaiḥ saparicchadaiḥnimantrayethāḥ kaunteya kāmaiścānyairdvijottamān

अपि ते प्रतिगृह्णीयुः श्रद्धापूतं युधिष्ठिरकार्यमित्येव मन्वाना धर्मज्ञाः सूक्ष्मदर्शिनः

api te pratigṛhṇīyuḥ śraddhāpūtaṃ yudhiṣṭhirakāryamityeva manvānā dharmajñāḥ sūkṣmadarśinaḥ

अपि ते ब्राह्मणा भुक्त्वा गताः सोद्धरणान्गृहान्येषां दाराः प्रतीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः

api te brāhmaṇā bhuktvā gatāḥ soddharaṇāngṛhānyeṣāṃ dārāḥ pratīkṣante parjanyamiva karṣakāḥ

अन्नानि प्रातःसवने नियता ब्रह्मचारिणःब्राह्मणास्तात भुञ्जानास्त्रेताग्नीन्प्रीणयन्तु ते

annāni prātaḥsavane niyatā brahmacāriṇaḥbrāhmaṇāstāta bhuñjānāstretāgnīnprīṇayantu te

माध्यंदिनं ते सवनं ददतस्तात वर्तताम्गा हिरण्यानि वासांसि तेनेन्द्रः प्रीयतां तव

mādhyaṃdinaṃ te savanaṃ dadatastāta vartatāmgā hiraṇyāni vāsāṃsi tenendraḥ prīyatāṃ tava

तृतीयं सवनं तत्ते वैश्वदेवं युधिष्ठिरयद्देवेभ्यः पितृभ्यश्च विप्रेभ्यश्च प्रयच्छसि

tṛtīyaṃ savanaṃ tatte vaiśvadevaṃ yudhiṣṭhirayaddevebhyaḥ pitṛbhyaśca viprebhyaśca prayacchasi

अहिंसा सर्वभूतेभ्यः संविभागश्च सर्वशःदमस्त्यागो धृतिः सत्यं भवत्ववभृथाय ते

ahiṃsā sarvabhūtebhyaḥ saṃvibhāgaśca sarvaśaḥdamastyāgo dhṛtiḥ satyaṃ bhavatvavabhṛthāya te

एष ते विततो यज्ञः श्रद्धापूतः सदक्षिणःविशिष्टः सर्वयज्ञेभ्यो नित्यं तात प्रवर्तताम्

eṣa te vitato yajñaḥ śraddhāpūtaḥ sadakṣiṇaḥviśiṣṭaḥ sarvayajñebhyo nityaṃ tāta pravartatām