Parva.Adhyaya 13.66

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

श्रुतं दानफलं तात यत्त्वया परिकीर्तितम्अन्नं तु ते विशेषेण प्रशस्तमिह भारत

śrutaṃ dānaphalaṃ tāta yattvayā parikīrtitamannaṃ tu te viśeṣeṇa praśastamiha bhārata

पानीयदानं परमं कथं चेह महाफलम्इत्येतच्छ्रोतुमिच्छामि विस्तरेण पितामह

pānīyadānaṃ paramaṃ kathaṃ ceha mahāphalamityetacchrotumicchāmi vistareṇa pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

हन्त ते वर्तयिष्यामि यथावद्भरतर्षभगदतस्तन्ममाद्येह शृणु सत्यपराक्रमपानीयदानात्प्रभृति सर्वं वक्ष्यामि तेऽनघ

hanta te vartayiṣyāmi yathāvadbharatarṣabhagadatastanmamādyeha śṛṇu satyaparākramapānīyadānātprabhṛti sarvaṃ vakṣyāmi te'nagha

यदन्नं यच्च पानीयं संप्रदायाश्नुते नरःन तस्मात्परमं दानं किंचिदस्तीति मे मतिः

yadannaṃ yacca pānīyaṃ saṃpradāyāśnute naraḥna tasmātparamaṃ dānaṃ kiṃcidastīti me matiḥ

अन्नात्प्राणभृतस्तात प्रवर्तन्ते हि सर्वशःतस्मादन्नं परं लोके सर्वदानेषु कथ्यते

annātprāṇabhṛtastāta pravartante hi sarvaśaḥtasmādannaṃ paraṃ loke sarvadāneṣu kathyate

अन्नाद्बलं च तेजश्च प्राणिनां वर्धते सदाअन्नदानमतस्तस्माच्छ्रेष्ठमाह प्रजापतिः

annādbalaṃ ca tejaśca prāṇināṃ vardhate sadāannadānamatastasmācchreṣṭhamāha prajāpatiḥ

सावित्र्या ह्यपि कौन्तेय श्रुतं ते वचनं शुभम्यतश्चैतद्यथा चैतद्देवसत्रे महामते

sāvitryā hyapi kaunteya śrutaṃ te vacanaṃ śubhamyataścaitadyathā caitaddevasatre mahāmate

अन्ने दत्ते नरेणेह प्राणा दत्ता भवन्त्युतप्राणदानाद्धि परमं न दानमिह विद्यते

anne datte nareṇeha prāṇā dattā bhavantyutaprāṇadānāddhi paramaṃ na dānamiha vidyate

श्रुतं हि ते महाबाहो लोमशस्यापि तद्वचःप्राणान्दत्त्वा कपोताय यत्प्राप्तं शिबिना पुरा

śrutaṃ hi te mahābāho lomaśasyāpi tadvacaḥprāṇāndattvā kapotāya yatprāptaṃ śibinā purā

तां गतिं लभते दत्त्वा द्विजस्यान्नं विशां पतेगतिं विशिष्टां गच्छन्ति प्राणदा इति नः श्रुतम्

tāṃ gatiṃ labhate dattvā dvijasyānnaṃ viśāṃ pategatiṃ viśiṣṭāṃ gacchanti prāṇadā iti naḥ śrutam

अन्नं चापि प्रभवति पानीयात्कुरुसत्तमनीरजातेन हि विना न किंचित्संप्रवर्तते

annaṃ cāpi prabhavati pānīyātkurusattamanīrajātena hi vinā na kiṃcitsaṃpravartate

नीरजातश्च भगवान्सोमो ग्रहगणेश्वरःअमृतं च सुधा चैव स्वाहा चैव वषट्तथा

nīrajātaśca bhagavānsomo grahagaṇeśvaraḥamṛtaṃ ca sudhā caiva svāhā caiva vaṣaṭtathā

अन्नौषध्यो महाराज वीरुधश्च जलोद्भवाःयतः प्राणभृतां प्राणाः संभवन्ति विशां पते

annauṣadhyo mahārāja vīrudhaśca jalodbhavāḥyataḥ prāṇabhṛtāṃ prāṇāḥ saṃbhavanti viśāṃ pate

देवानाममृतं चान्नं नागानां च सुधा तथापितॄणां च स्वधा प्रोक्ता पशूनां चापि वीरुधः

devānāmamṛtaṃ cānnaṃ nāgānāṃ ca sudhā tathāpitṝṇāṃ ca svadhā proktā paśūnāṃ cāpi vīrudhaḥ

अन्नमेव मनुष्याणां प्राणानाहुर्मनीषिणःतच्च सर्वं नरव्याघ्र पानीयात्संप्रवर्तते

annameva manuṣyāṇāṃ prāṇānāhurmanīṣiṇaḥtacca sarvaṃ naravyāghra pānīyātsaṃpravartate

तस्मात्पानीयदानाद्वै न परं विद्यते क्वचित्तच्च दद्यान्नरो नित्यं य इच्छेद्भूतिमात्मनः

tasmātpānīyadānādvai na paraṃ vidyate kvacittacca dadyānnaro nityaṃ ya icchedbhūtimātmanaḥ

धन्यं यशस्यमायुष्यं जलदानं विशां पतेशत्रूंश्चाप्यधि कौन्तेय सदा तिष्ठति तोयदः

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ jaladānaṃ viśāṃ pateśatrūṃścāpyadhi kaunteya sadā tiṣṭhati toyadaḥ

सर्वकामानवाप्नोति कीर्तिं चैवेह शाश्वतीम्प्रेत्य चानन्त्यमाप्नोति पापेभ्यश्च प्रमुच्यते

sarvakāmānavāpnoti kīrtiṃ caiveha śāśvatīmpretya cānantyamāpnoti pāpebhyaśca pramucyate

तोयदो मनुजव्याघ्र स्वर्गं गत्वा महाद्युतेअक्षयान्समवाप्नोति लोकानित्यब्रवीन्मनुः

toyado manujavyāghra svargaṃ gatvā mahādyuteakṣayānsamavāpnoti lokānityabravīnmanuḥ