Parva.Adhyaya 13.7

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

कर्मणां मे समस्तानां शुभानां भरतर्षभफलानि महतां श्रेष्ठ प्रब्रूहि परिपृच्छतः

karmaṇāṃ me samastānāṃ śubhānāṃ bharatarṣabhaphalāni mahatāṃ śreṣṭha prabrūhi paripṛcchataḥ

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

रहस्यं यदृषीणां तु तच्छृणुष्व युधिष्ठिरया गतिः प्राप्यते येन प्रेत्यभावे चिरेप्सिता

rahasyaṃ yadṛṣīṇāṃ tu tacchṛṇuṣva yudhiṣṭhirayā gatiḥ prāpyate yena pretyabhāve cirepsitā

येन येन शरीरेण यद्यत्कर्म करोति यःतेन तेन शरीरेण तत्तत्फलमुपाश्नुते

yena yena śarīreṇa yadyatkarma karoti yaḥtena tena śarīreṇa tattatphalamupāśnute

यस्यां यस्यामवस्थायां यत्करोति शुभाशुभम्तस्यां तस्यामवस्थायां भुङ्क्ते जन्मनि जन्मनि

yasyāṃ yasyāmavasthāyāṃ yatkaroti śubhāśubhamtasyāṃ tasyāmavasthāyāṃ bhuṅkte janmani janmani

न नश्यति कृतं कर्म सदा पञ्चेन्द्रियैरिहते ह्यस्य साक्षिणो नित्यं षष्ठ आत्मा तथैव च

na naśyati kṛtaṃ karma sadā pañcendriyairihate hyasya sākṣiṇo nityaṃ ṣaṣṭha ātmā tathaiva ca

चक्षुर्दद्यान्मनो दद्याद्वाचं दद्याच्च सूनृताम्अनुव्रजेदुपासीत स यज्ञः पञ्चदक्षिणः

cakṣurdadyānmano dadyādvācaṃ dadyācca sūnṛtāmanuvrajedupāsīta sa yajñaḥ pañcadakṣiṇaḥ

यो दद्यादपरिक्लिष्टमन्नमध्वनि वर्ततेश्रान्तायादृष्टपूर्वाय तस्य पुण्यफलं महत्

yo dadyādaparikliṣṭamannamadhvani vartateśrāntāyādṛṣṭapūrvāya tasya puṇyaphalaṃ mahat

स्थण्डिले शयमानानां गृहाणि शयनानि चचीरवल्कलसंवीते वासांस्याभरणानि च

sthaṇḍile śayamānānāṃ gṛhāṇi śayanāni cacīravalkalasaṃvīte vāsāṃsyābharaṇāni ca

वाहनासनयानानि योगात्मनि तपोधनेअग्नीनुपशयानस्य राजपौरुषमुच्यते

vāhanāsanayānāni yogātmani tapodhaneagnīnupaśayānasya rājapauruṣamucyate

रसानां प्रतिसंहारे सौभाग्यमनुगच्छतिआमिषप्रतिसंहारे पशून्पुत्रांश्च विन्दति

rasānāṃ pratisaṃhāre saubhāgyamanugacchatiāmiṣapratisaṃhāre paśūnputrāṃśca vindati

अवाक्शिरास्तु यो लम्बेदुदवासं च यो वसेत्सततं चैकशायी यः स लभेतेप्सितां गतिम्

avākśirāstu yo lambedudavāsaṃ ca yo vasetsatataṃ caikaśāyī yaḥ sa labhetepsitāṃ gatim

पाद्यमासनमेवाथ दीपमन्नं प्रतिश्रयम्दद्यादतिथिपूजार्थं स यज्ञः पञ्चदक्षिणः

pādyamāsanamevātha dīpamannaṃ pratiśrayamdadyādatithipūjārthaṃ sa yajñaḥ pañcadakṣiṇaḥ

वीरासनं वीरशय्यां वीरस्थानमुपासतःअक्षयास्तस्य वै लोकाः सर्वकामगमास्तथा

vīrāsanaṃ vīraśayyāṃ vīrasthānamupāsataḥakṣayāstasya vai lokāḥ sarvakāmagamāstathā

धनं लभेत दानेन मौनेनाज्ञां विशां पतेउपभोगांश्च तपसा ब्रह्मचर्येण जीवितम्

dhanaṃ labheta dānena maunenājñāṃ viśāṃ pateupabhogāṃśca tapasā brahmacaryeṇa jīvitam

रूपमैश्वर्यमारोग्यमहिंसाफलमश्नुतेफलमूलाशिनां राज्यं स्वर्गः पर्णाशिनां तथा

rūpamaiśvaryamārogyamahiṃsāphalamaśnutephalamūlāśināṃ rājyaṃ svargaḥ parṇāśināṃ tathā

प्रायोपवेशनाद्राज्यं सर्वत्र सुखमुच्यतेस्वर्गं सत्येन लभते दीक्षया कुलमुत्तमम्

prāyopaveśanādrājyaṃ sarvatra sukhamucyatesvargaṃ satyena labhate dīkṣayā kulamuttamam

गवाढ्यः शाकदीक्षायां स्वर्गगामी तृणाशनःस्त्रियस्त्रिषवणं स्नात्वा वायुं पीत्वा क्रतुं लभेत्

gavāḍhyaḥ śākadīkṣāyāṃ svargagāmī tṛṇāśanaḥstriyastriṣavaṇaṃ snātvā vāyuṃ pītvā kratuṃ labhet

सलिलाशी भवेद्यश्च सदाग्निः संस्कृतो द्विजःमरुं साधयतो राज्यं नाकपृष्ठमनाशके

salilāśī bhavedyaśca sadāgniḥ saṃskṛto dvijaḥmaruṃ sādhayato rājyaṃ nākapṛṣṭhamanāśake

उपवासं च दीक्षां च अभिषेकं च पार्थिवकृत्वा द्वादशवर्षाणि वीरस्थानाद्विशिष्यते

upavāsaṃ ca dīkṣāṃ ca abhiṣekaṃ ca pārthivakṛtvā dvādaśavarṣāṇi vīrasthānādviśiṣyate

अधीत्य सर्ववेदान्वै सद्यो दुःखात्प्रमुच्यतेमानसं हि चरन्धर्मं स्वर्गलोकमवाप्नुयात्

adhītya sarvavedānvai sadyo duḥkhātpramucyatemānasaṃ hi carandharmaṃ svargalokamavāpnuyāt

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतःयोऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

yā dustyajā durmatibhiryā na jīryati jīryataḥyo'sau prāṇāntiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham

यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम्एवं पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति

yathā dhenusahasreṣu vatso vindati mātaramevaṃ pūrvakṛtaṃ karma kartāramanugacchati

अचोद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि चस्वकालं नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुराकृतम्

acodyamānāni yathā puṣpāṇi ca phalāni casvakālaṃ nātivartante tathā karma purākṛtam

जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतःचक्षुःश्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका तु न जीर्यते

jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryanti jīryataḥcakṣuḥśrotre ca jīryete tṛṣṇaikā tu na jīryate

येन प्रीणाति पितरं तेन प्रीतः प्रजापतिःप्रीणाति मातरं येन पृथिवी तेन पूजितायेन प्रीणात्युपाध्यायं तेन स्याद्ब्रह्म पूजितम्

yena prīṇāti pitaraṃ tena prītaḥ prajāpatiḥprīṇāti mātaraṃ yena pṛthivī tena pūjitāyena prīṇātyupādhyāyaṃ tena syādbrahma pūjitam

सर्वे तस्यादृता धर्मा यस्यैते त्रय आदृताःअनादृतास्तु यस्यैते सर्वास्तस्याफलाः क्रियाः

sarve tasyādṛtā dharmā yasyaite traya ādṛtāḥanādṛtāstu yasyaite sarvāstasyāphalāḥ kriyāḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

भीष्मस्य तद्वचः श्रुत्वा विस्मिताः कुरुपुंगवाःआसन्प्रहृष्टमनसः प्रीतिमन्तोऽभवंस्तदा

bhīṣmasya tadvacaḥ śrutvā vismitāḥ kurupuṃgavāḥāsanprahṛṣṭamanasaḥ prītimanto'bhavaṃstadā

यन्मन्त्रे भवति वृथा प्रयुज्यमाने; यत्सोमे भवति वृथाभिषूयमाणेयच्चाग्नौ भवति वृथाभिहूयमाने; तत्सर्वं भवति वृथाभिधीयमाने

yanmantre bhavati vṛthā prayujyamāne; yatsome bhavati vṛthābhiṣūyamāṇeyaccāgnau bhavati vṛthābhihūyamāne; tatsarvaṃ bhavati vṛthābhidhīyamāne

इत्येतदृषिणा प्रोक्तमुक्तवानस्मि यद्विभोशुभाशुभफलप्राप्तौ किमतः श्रोतुमिच्छसि

ityetadṛṣiṇā proktamuktavānasmi yadvibhośubhāśubhaphalaprāptau kimataḥ śrotumicchasi