पर्व.अध्याय 13.78

वसिष्ठ उवाच · vasiṣṭha uvāca

शतं वर्षसहस्राणां तपस्तप्तं सुदुश्चरम्गोभिः पूर्वविसृष्टाभिर्गच्छेम श्रेष्ठतामिति

śataṃ varṣasahasrāṇāṃ tapastaptaṃ suduścaramgobhiḥ pūrvavisṛṣṭābhirgacchema śreṣṭhatāmiti

लोकेऽस्मिन्दक्षिणानां च सर्वासां वयमुत्तमाःभवेम न च लिप्येम दोषेणेति परंतप

loke'smindakṣiṇānāṃ ca sarvāsāṃ vayamuttamāḥbhavema na ca lipyema doṣeṇeti paraṃtapa

स एव चेतसा तेन हतो लिप्येत सर्वदाशकृता च पवित्रार्थं कुर्वीरन्देवमानुषाः

sa eva cetasā tena hato lipyeta sarvadāśakṛtā ca pavitrārthaṃ kurvīrandevamānuṣāḥ

तथा सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि चप्रदातारश्च गोलोकान्गच्छेयुरिति मानद

tathā sarvāṇi bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi capradātāraśca golokāngaccheyuriti mānada

ताभ्यो वरं ददौ ब्रह्मा तपसोऽन्ते स्वयं प्रभुःएवं भवत्विति विभुर्लोकांस्तारयतेति च

tābhyo varaṃ dadau brahmā tapaso'nte svayaṃ prabhuḥevaṃ bhavatviti vibhurlokāṃstārayateti ca

उत्तस्थुः सिद्धिकामास्ता भूतभव्यस्य मातरःतपसोऽन्ते महाराज गावो लोकपरायणाः

uttasthuḥ siddhikāmāstā bhūtabhavyasya mātaraḥtapaso'nte mahārāja gāvo lokaparāyaṇāḥ

तस्माद्गावो महाभागाः पवित्रं परमुच्यतेतथैव सर्वभूतानां गावस्तिष्ठन्ति मूर्धनि

tasmādgāvo mahābhāgāḥ pavitraṃ paramucyatetathaiva sarvabhūtānāṃ gāvastiṣṭhanti mūrdhani

समानवत्सां कपिलां धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम्सुव्रतां वस्त्रसंवीतां ब्रह्मलोके महीयते

samānavatsāṃ kapilāṃ dhenuṃ dattvā payasvinīmsuvratāṃ vastrasaṃvītāṃ brahmaloke mahīyate

रोहिणीं तुल्यवत्सां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम्सुव्रतां वस्त्रसंवीतां सूर्यलोके महीयते

rohiṇīṃ tulyavatsāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīmsuvratāṃ vastrasaṃvītāṃ sūryaloke mahīyate

समानवत्सां शबलां धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम्सुव्रतां वस्त्रसंवीतां सोमलोके महीयते

samānavatsāṃ śabalāṃ dhenuṃ dattvā payasvinīmsuvratāṃ vastrasaṃvītāṃ somaloke mahīyate

समानवत्सां श्वेतां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम्सुव्रतां वस्त्रसंवीतामिन्द्रलोके महीयते

samānavatsāṃ śvetāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīmsuvratāṃ vastrasaṃvītāmindraloke mahīyate

समानवत्सां कृष्णां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम्सुव्रतां वस्त्रसंवीतामग्निलोके महीयते

samānavatsāṃ kṛṣṇāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīmsuvratāṃ vastrasaṃvītāmagniloke mahīyate

समानवत्सां धूम्रां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम्सुव्रतां वस्त्रसंवीतां याम्यलोके महीयते

samānavatsāṃ dhūmrāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīmsuvratāṃ vastrasaṃvītāṃ yāmyaloke mahīyate

अपां फेनसवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम्प्रदाय वस्त्रसंवीतां वारुणं लोकमश्नुते

apāṃ phenasavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanāmpradāya vastrasaṃvītāṃ vāruṇaṃ lokamaśnute

वातरेणुसवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम्प्रदाय वस्त्रसंवीतां वायुलोके महीयते

vātareṇusavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanāmpradāya vastrasaṃvītāṃ vāyuloke mahīyate

हिरण्यवर्णां पिङ्गाक्षीं सवत्सां कांस्यदोहनाम्प्रदाय वस्त्रसंवीतां कौबेरं लोकमश्नुते

hiraṇyavarṇāṃ piṅgākṣīṃ savatsāṃ kāṃsyadohanāmpradāya vastrasaṃvītāṃ kauberaṃ lokamaśnute

पलालधूम्रवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम्प्रदाय वस्त्रसंवीतां पितृलोके महीयते

palāladhūmravarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanāmpradāya vastrasaṃvītāṃ pitṛloke mahīyate

सवत्सां पीवरीं दत्त्वा शितिकण्ठामलंकृताम्वैश्वदेवमसंबाधं स्थानं श्रेष्ठं प्रपद्यते

savatsāṃ pīvarīṃ dattvā śitikaṇṭhāmalaṃkṛtāmvaiśvadevamasaṃbādhaṃ sthānaṃ śreṣṭhaṃ prapadyate

समानवत्सां गौरीं तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम्सुव्रतां वस्त्रसंवीतां वसूनां लोकमश्नुते

samānavatsāṃ gaurīṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīmsuvratāṃ vastrasaṃvītāṃ vasūnāṃ lokamaśnute

पाण्डुकम्बलवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम्प्रदाय वस्त्रसंवीतां साध्यानां लोकमश्नुते

pāṇḍukambalavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanāmpradāya vastrasaṃvītāṃ sādhyānāṃ lokamaśnute

वैराटपृष्ठमुक्षाणं सर्वरत्नैरलंकृतम्प्रदाय मरुतां लोकानजरान्प्रतिपद्यते

vairāṭapṛṣṭhamukṣāṇaṃ sarvaratnairalaṃkṛtampradāya marutāṃ lokānajarānpratipadyate

वत्सोपपन्नां नीलाङ्गां सर्वरत्नसमन्विताम्गन्धर्वाप्सरसां लोकान्दत्त्वा प्राप्नोति मानवः

vatsopapannāṃ nīlāṅgāṃ sarvaratnasamanvitāmgandharvāpsarasāṃ lokāndattvā prāpnoti mānavaḥ

शितिकण्ठमनड्वाहं सर्वरत्नैरलंकृतम्दत्त्वा प्रजापतेर्लोकान्विशोकः प्रतिपद्यते

śitikaṇṭhamanaḍvāhaṃ sarvaratnairalaṃkṛtamdattvā prajāpaterlokānviśokaḥ pratipadyate

गोप्रदानरतो याति भित्त्वा जलदसंचयान्विमानेनार्कवर्णेन दिवि राजन्विराजता

gopradānarato yāti bhittvā jaladasaṃcayānvimānenārkavarṇena divi rājanvirājatā

तं चारुवेषाः सुश्रोण्यः सहस्रं वरयोषितःरमयन्ति नरश्रेष्ठ गोप्रदानरतं नरम्

taṃ cāruveṣāḥ suśroṇyaḥ sahasraṃ varayoṣitaḥramayanti naraśreṣṭha gopradānarataṃ naram

वीणानां वल्लकीनां च नूपुराणां च शिञ्जितैःहासैश्च हरिणाक्षीणां प्रसुप्तः प्रतिबोध्यते

vīṇānāṃ vallakīnāṃ ca nūpurāṇāṃ ca śiñjitaiḥhāsaiśca hariṇākṣīṇāṃ prasuptaḥ pratibodhyate

यावन्ति लोमानि भवन्ति धेन्वा;स्तावन्ति वर्षाणि महीयते सःस्वर्गाच्च्युतश्चापि ततो नृलोके; कुले समुत्पत्स्यति गोमिनां सः

yāvanti lomāni bhavanti dhenvā;stāvanti varṣāṇi mahīyate saḥsvargāccyutaścāpi tato nṛloke; kule samutpatsyati gomināṃ saḥ