Parva.Adhyaya 13.88

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

किं स्विद्दत्तं पितृभ्यो वै भवत्यक्षयमीश्वरकिं हविश्चिररात्राय किमानन्त्याय कल्पते

kiṃ sviddattaṃ pitṛbhyo vai bhavatyakṣayamīśvarakiṃ haviścirarātrāya kimānantyāya kalpate

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

हवींषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुःतानि मे शृणु काम्यानि फलं चैषां युधिष्ठिर

havīṃṣi śrāddhakalpe tu yāni śrāddhavido viduḥtāni me śṛṇu kāmyāni phalaṃ caiṣāṃ yudhiṣṭhira

तिलैर्व्रीहियवैर्माषैरद्भिर्मूलफलैस्तथादत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन पितरो नृप

tilairvrīhiyavairmāṣairadbhirmūlaphalaistathādattena māsaṃ prīyante śrāddhena pitaro nṛpa

वर्धमानतिलं श्राद्धमक्षयं मनुरब्रवीत्सर्वेष्वेव तु भोज्येषु तिलाः प्राधान्यतः स्मृताः

vardhamānatilaṃ śrāddhamakṣayaṃ manurabravītsarveṣveva tu bhojyeṣu tilāḥ prādhānyataḥ smṛtāḥ

द्वौ मासौ तु भवेत्तृप्तिर्मत्स्यैः पितृगणस्य हत्रीन्मासानाविकेनाहुश्चातुर्मास्यं शशेन तु

dvau māsau tu bhavettṛptirmatsyaiḥ pitṛgaṇasya hatrīnmāsānāvikenāhuścāturmāsyaṃ śaśena tu

आजेन मासान्प्रीयन्ते पञ्चैव पितरो नृपवाराहेण तु षण्मासान्सप्त वै शाकुनेन तु

ājena māsānprīyante pañcaiva pitaro nṛpavārāheṇa tu ṣaṇmāsānsapta vai śākunena tu

मासानष्टौ पार्षतेन रौरवेण नवैव तुगवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी

māsānaṣṭau pārṣatena rauraveṇa navaiva tugavayasya tu māṃsena tṛptiḥ syāddaśamāsikī

मासानेकादश प्रीतिः पितॄणां माहिषेण तुगव्येन दत्ते श्राद्धे तु संवत्सरमिहोच्यते

māsānekādaśa prītiḥ pitṝṇāṃ māhiṣeṇa tugavyena datte śrāddhe tu saṃvatsaramihocyate

यथा गव्यं तथा युक्तं पायसं सर्पिषा सहवाध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी

yathā gavyaṃ tathā yuktaṃ pāyasaṃ sarpiṣā sahavādhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī

आनन्त्याय भवेद्दत्तं खड्गमांसं पितृक्षयेकालशाकं च लौहं चाप्यानन्त्यं छाग उच्यते

ānantyāya bhaveddattaṃ khaḍgamāṃsaṃ pitṛkṣayekālaśākaṃ ca lauhaṃ cāpyānantyaṃ chāga ucyate

गाथाश्चाप्यत्र गायन्ति पितृगीता युधिष्ठिरसनत्कुमारो भगवान्पुरा मय्यभ्यभाषत

gāthāścāpyatra gāyanti pitṛgītā yudhiṣṭhirasanatkumāro bhagavānpurā mayyabhyabhāṣata

अपि नः स कुले जायाद्यो नो दद्यात्त्रयोदशीम्मघासु सर्पिषा युक्तं पायसं दक्षिणायने

api naḥ sa kule jāyādyo no dadyāttrayodaśīmmaghāsu sarpiṣā yuktaṃ pāyasaṃ dakṣiṇāyane

आजेन वापि लौहेन मघास्वेव यतव्रतःहस्तिच्छायासु विधिवत्कर्णव्यजनवीजितम्

ājena vāpi lauhena maghāsveva yatavrataḥhasticchāyāsu vidhivatkarṇavyajanavījitam

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोऽपि गयां व्रजेत्यत्रासौ प्रथितो लोकेष्वक्षय्यकरणो वटः

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajetyatrāsau prathito lokeṣvakṣayyakaraṇo vaṭaḥ

आपो मूलं फलं मांसमन्नं वापि पितृक्षयेयत्किंचिन्मधुसंमिश्रं तदानन्त्याय कल्पते

āpo mūlaṃ phalaṃ māṃsamannaṃ vāpi pitṛkṣayeyatkiṃcinmadhusaṃmiśraṃ tadānantyāya kalpate