Parva.Adhyaya 14.1

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

कृतोदकं तु राजानं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरःपुरस्कृत्य महाबाहुरुत्तताराकुलेन्द्रियः

kṛtodakaṃ tu rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yudhiṣṭhiraḥpuraskṛtya mahābāhuruttatārākulendriyaḥ

उत्तीर्य च महीपालो बाष्पव्याकुललोचनःपपात तीरे गङ्गाया व्याधविद्ध इव द्विपः

uttīrya ca mahīpālo bāṣpavyākulalocanaḥpapāta tīre gaṅgāyā vyādhaviddha iva dvipaḥ

तं सीदमानं जग्राह भीमः कृष्णेन चोदितःमैवमित्यब्रवीच्चैनं कृष्णः परबलार्दनः

taṃ sīdamānaṃ jagrāha bhīmaḥ kṛṣṇena coditaḥmaivamityabravīccainaṃ kṛṣṇaḥ parabalārdanaḥ

तमार्तं पतितं भूमौ निश्वसन्तं पुनः पुनःददृशुः पाण्डवा राजन्धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्

tamārtaṃ patitaṃ bhūmau niśvasantaṃ punaḥ punaḥdadṛśuḥ pāṇḍavā rājandharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram

तं दृष्ट्वा दीनमनसं गतसत्त्वं जनेश्वरम्भूयः शोकसमाविष्टाः पाण्डवाः समुपाविशन्

taṃ dṛṣṭvā dīnamanasaṃ gatasattvaṃ janeśvarambhūyaḥ śokasamāviṣṭāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan

राजा च धृतराष्ट्रस्तमुपासीनो महाभुजःवाक्यमाह महाप्राज्ञो महाशोकप्रपीडितम्

rājā ca dhṛtarāṣṭrastamupāsīno mahābhujaḥvākyamāha mahāprājño mahāśokaprapīḍitam

उत्तिष्ठ कुरुशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम्क्षत्रधर्मेण कौरव्य जितेयमवनिस्त्वया

uttiṣṭha kuruśārdūla kuru kāryamanantaramkṣatradharmeṇa kauravya jiteyamavanistvayā

तां भुङ्क्ष्व भ्रातृभिः सार्धं सुहृद्भिश्च जनेश्वरन शोचितव्यं पश्यामि त्वया धर्मभृतां वर

tāṃ bhuṅkṣva bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ suhṛdbhiśca janeśvarana śocitavyaṃ paśyāmi tvayā dharmabhṛtāṃ vara

शोचितव्यं मया चैव गान्धार्या च विशां पतेपुत्रैर्विहीनो राज्येन स्वप्नलब्धधनो यथा

śocitavyaṃ mayā caiva gāndhāryā ca viśāṃ pateputrairvihīno rājyena svapnalabdhadhano yathā

अश्रुत्वा हितकामस्य विदुरस्य महात्मनःवाक्यानि सुमहार्थानि परितप्यामि दुर्मतिः

aśrutvā hitakāmasya vidurasya mahātmanaḥvākyāni sumahārthāni paritapyāmi durmatiḥ

उक्तवानेष मां पूर्वं धर्मात्मा दिव्यदर्शनःदुर्योधनापराधेन कुलं ते विनशिष्यति

uktavāneṣa māṃ pūrvaṃ dharmātmā divyadarśanaḥduryodhanāparādhena kulaṃ te vinaśiṣyati

स्वस्ति चेदिच्छसे राजन्कुलस्यात्मन एव चवध्यतामेष दुष्टात्मा मन्दो राजा सुयोधनः

svasti cedicchase rājankulasyātmana eva cavadhyatāmeṣa duṣṭātmā mando rājā suyodhanaḥ

कर्णश्च शकुनिश्चैव मैनं पश्यतु कर्हिचित्द्यूतसंपातमप्येषामप्रमत्तो निवारय

karṇaśca śakuniścaiva mainaṃ paśyatu karhicitdyūtasaṃpātamapyeṣāmapramatto nivāraya

अभिषेचय राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्स पालयिष्यति वशी धर्मेण पृथिवीमिमाम्

abhiṣecaya rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiramsa pālayiṣyati vaśī dharmeṇa pṛthivīmimām

अथ नेच्छसि राजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्मेढीभूतः स्वयं राज्यं प्रतिगृह्णीष्व पार्थिव

atha necchasi rājānaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhirammeḍhībhūtaḥ svayaṃ rājyaṃ pratigṛhṇīṣva pārthiva

समं सर्वेषु भूतेषु वर्तमानं नराधिपअनुजीवन्तु सर्वे त्वां ज्ञातयो ज्ञातिवर्धन

samaṃ sarveṣu bhūteṣu vartamānaṃ narādhipaanujīvantu sarve tvāṃ jñātayo jñātivardhana

एवं ब्रुवति कौन्तेय विदुरे दीर्घदर्शिनिदुर्योधनमहं पापमन्ववर्तं वृथामतिः

evaṃ bruvati kaunteya vidure dīrghadarśiniduryodhanamahaṃ pāpamanvavartaṃ vṛthāmatiḥ

अश्रुत्वा ह्यस्य वीरस्य वाक्यानि मधुराण्यहम्फलं प्राप्य महद्दुःखं निमग्नः शोकसागरे

aśrutvā hyasya vīrasya vākyāni madhurāṇyahamphalaṃ prāpya mahadduḥkhaṃ nimagnaḥ śokasāgare

वृद्धौ हि ते स्वः पितरौ पश्यावां दुःखितौ नृपन शोचितव्यं भवता पश्यामीह जनाधिप

vṛddhau hi te svaḥ pitarau paśyāvāṃ duḥkhitau nṛpana śocitavyaṃ bhavatā paśyāmīha janādhipa