Parva.Adhyaya 14.10

इन्द्र उवाच · indra uvāca

एवमेतद्ब्रह्मबलं गरीयो; न ब्रह्मतः किंचिदन्यद्गरीयःआविक्षितस्य तु बलं न मृष्ये; वज्रमस्मै प्रहरिष्यामि घोरम्

evametadbrahmabalaṃ garīyo; na brahmataḥ kiṃcidanyadgarīyaḥāvikṣitasya tu balaṃ na mṛṣye; vajramasmai prahariṣyāmi ghoram

धृतराष्ट्र प्रहितो गच्छ मरुत्तं; संवर्तेन सहितं तं वदस्वबृहस्पतिं त्वमुपशिक्षस्व राज;न्वज्रं वा ते प्रहरिष्यामि घोरम्

dhṛtarāṣṭra prahito gaccha maruttaṃ; saṃvartena sahitaṃ taṃ vadasvabṛhaspatiṃ tvamupaśikṣasva rāja;nvajraṃ vā te prahariṣyāmi ghoram

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

ततो गत्वा धृतराष्ट्रो नरेन्द्रं; प्रोवाचेदं वचनं वासवस्यगन्धर्वं मां धृतराष्ट्रं निबोध; त्वामागतं वक्तुकामं नरेन्द्र

tato gatvā dhṛtarāṣṭro narendraṃ; provācedaṃ vacanaṃ vāsavasyagandharvaṃ māṃ dhṛtarāṣṭraṃ nibodha; tvāmāgataṃ vaktukāmaṃ narendra

ऐन्द्रं वाक्यं शृणु मे राजसिंह; यत्प्राह लोकाधिपतिर्महात्माबृहस्पतिं याजकं त्वं वृणीष्व; वज्रं वा ते प्रहरिष्यामि घोरम्वचश्चेदेतन्न करिष्यसे मे; प्राहैतदेतावदचिन्त्यकर्मा

aindraṃ vākyaṃ śṛṇu me rājasiṃha; yatprāha lokādhipatirmahātmābṛhaspatiṃ yājakaṃ tvaṃ vṛṇīṣva; vajraṃ vā te prahariṣyāmi ghoramvacaścedetanna kariṣyase me; prāhaitadetāvadacintyakarmā

मरुत्त उवाच · marutta uvāca

त्वं चैवैतद्वेत्थ पुरंदरश्च; विश्वेदेवा वसवश्चाश्विनौ चमित्रद्रोहे निष्कृतिर्वै यथैव; नास्तीति लोकेषु सदैव वादः

tvaṃ caivaitadvettha puraṃdaraśca; viśvedevā vasavaścāśvinau camitradrohe niṣkṛtirvai yathaiva; nāstīti lokeṣu sadaiva vādaḥ

बृहस्पतिर्याजयिता महेन्द्रं; देवश्रेष्ठं वज्रभृतां वरिष्ठम्संवर्तो मां याजयिताद्य राज;न्न ते वाक्यं तस्य वा रोचयामि

bṛhaspatiryājayitā mahendraṃ; devaśreṣṭhaṃ vajrabhṛtāṃ variṣṭhamsaṃvarto māṃ yājayitādya rāja;nna te vākyaṃ tasya vā rocayāmi

गन्धर्व उवाच · gandharva uvāca

घोरो नादः श्रूयते वासवस्य; नभस्तले गर्जतो राजसिंहव्यक्तं वज्रं मोक्ष्यते ते महेन्द्रः; क्षेमं राजंश्चिन्त्यतामेष कालः

ghoro nādaḥ śrūyate vāsavasya; nabhastale garjato rājasiṃhavyaktaṃ vajraṃ mokṣyate te mahendraḥ; kṣemaṃ rājaṃścintyatāmeṣa kālaḥ

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

इत्येवमुक्तो धृतराष्ट्रेण राजा; श्रुत्वा नादं नदतो वासवस्यतपोनित्यं धर्मविदां वरिष्ठं; संवर्तं तं ज्ञापयामास कार्यम्

ityevamukto dhṛtarāṣṭreṇa rājā; śrutvā nādaṃ nadato vāsavasyataponityaṃ dharmavidāṃ variṣṭhaṃ; saṃvartaṃ taṃ jñāpayāmāsa kāryam

मरुत्त उवाच · marutta uvāca

इममश्मानं प्लवमानमारा;दध्वा दूरं तेन न दृश्यतेऽद्यप्रपद्येऽहं शर्म विप्रेन्द्र त्वत्तः; प्रयच्छ तस्मादभयं विप्रमुख्य

imamaśmānaṃ plavamānamārā;dadhvā dūraṃ tena na dṛśyate'dyaprapadye'haṃ śarma viprendra tvattaḥ; prayaccha tasmādabhayaṃ vipramukhya

अयमायाति वै वज्री दिशो विद्योतयन्दशअमानुषेण घोरेण सदस्यास्त्रासिता हि नः

ayamāyāti vai vajrī diśo vidyotayandaśaamānuṣeṇa ghoreṇa sadasyāstrāsitā hi naḥ

संवर्त उवाच · saṃvarta uvāca

भयं शक्राद्व्येतु ते राजसिंह; प्रणोत्स्येऽहं भयमेतत्सुघोरम्संस्तम्भिन्या विद्यया क्षिप्रमेव; मा भैस्त्वमस्माद्भव चापि प्रतीतः

bhayaṃ śakrādvyetu te rājasiṃha; praṇotsye'haṃ bhayametatsughoramsaṃstambhinyā vidyayā kṣiprameva; mā bhaistvamasmādbhava cāpi pratītaḥ

अहं संस्तम्भयिष्यामि मा भैस्त्वं शक्रतो नृपसर्वेषामेव देवानां क्षपितान्यायुधानि मे

ahaṃ saṃstambhayiṣyāmi mā bhaistvaṃ śakrato nṛpasarveṣāmeva devānāṃ kṣapitānyāyudhāni me

दिशो वज्रं व्रजतां वायुरेतु; वर्षं भूत्वा निपततु काननेषुआपः प्लवन्त्वन्तरिक्षे वृथा च; सौदामिनी दृश्यतां मा बिभस्त्वम्

diśo vajraṃ vrajatāṃ vāyuretu; varṣaṃ bhūtvā nipatatu kānaneṣuāpaḥ plavantvantarikṣe vṛthā ca; saudāminī dṛśyatāṃ mā bibhastvam

अथो वह्निस्त्रातु वा सर्वतस्ते; कामं वर्षं वर्षतु वासवो वावज्रं तथा स्थापयतां च वायु;र्महाघोरं प्लवमानं जलौघैः

atho vahnistrātu vā sarvataste; kāmaṃ varṣaṃ varṣatu vāsavo vāvajraṃ tathā sthāpayatāṃ ca vāyu;rmahāghoraṃ plavamānaṃ jalaughaiḥ

मरुत्त उवाच · marutta uvāca

घोरः शब्दः श्रूयते वै महास्वनो; वज्रस्यैष सहितो मारुतेनआत्मा हि मे प्रव्यथते मुहुर्मुहु;र्न मे स्वास्थ्यं जायते चाद्य विप्र

ghoraḥ śabdaḥ śrūyate vai mahāsvano; vajrasyaiṣa sahito mārutenaātmā hi me pravyathate muhurmuhu;rna me svāsthyaṃ jāyate cādya vipra

संवर्त उवाच · saṃvarta uvāca

वज्रादुग्राद्व्येतु भयं तवाद्य; वातो भूत्वा हन्मि नरेन्द्र वज्रम्भयं त्यक्त्वा वरमन्यं वृणीष्व; कं ते कामं तपसा साधयामि

vajrādugrādvyetu bhayaṃ tavādya; vāto bhūtvā hanmi narendra vajrambhayaṃ tyaktvā varamanyaṃ vṛṇīṣva; kaṃ te kāmaṃ tapasā sādhayāmi

मरुत्त उवाच · marutta uvāca

इन्द्रः साक्षात्सहसाभ्येतु विप्र; हविर्यज्ञे प्रतिगृह्णातु चैवस्वं स्वं धिष्ण्यं चैव जुषन्तु देवाः; सुतं सोमं प्रतिगृह्णन्तु चैव

indraḥ sākṣātsahasābhyetu vipra; haviryajñe pratigṛhṇātu caivasvaṃ svaṃ dhiṣṇyaṃ caiva juṣantu devāḥ; sutaṃ somaṃ pratigṛhṇantu caiva

संवर्त उवाच · saṃvarta uvāca

अयमिन्द्रो हरिभिरायाति राज;न्देवैः सर्वैः सहितः सोमपीथीमन्त्राहूतो यज्ञमिमं मयाद्य; पश्यस्वैनं मन्त्रविस्रस्तकायम्

ayamindro haribhirāyāti rāja;ndevaiḥ sarvaiḥ sahitaḥ somapīthīmantrāhūto yajñamimaṃ mayādya; paśyasvainaṃ mantravisrastakāyam

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

ततो देवैः सहितो देवराजो; रथे युक्त्वा तान्हरीन्वाजिमुख्यान्आयाद्यज्ञमधि राज्ञः पिपासु;राविक्षितस्याप्रमेयस्य सोमम्

tato devaiḥ sahito devarājo; rathe yuktvā tānharīnvājimukhyānāyādyajñamadhi rājñaḥ pipāsu;rāvikṣitasyāprameyasya somam

तमायान्तं सहितं देवसंघैः; प्रत्युद्ययौ सपुरोधा मरुत्तःचक्रे पूजां देवराजाय चाग्र्यां; यथाशास्त्रं विधिवत्प्रीयमाणः

tamāyāntaṃ sahitaṃ devasaṃghaiḥ; pratyudyayau sapurodhā maruttaḥcakre pūjāṃ devarājāya cāgryāṃ; yathāśāstraṃ vidhivatprīyamāṇaḥ

संवर्त उवाच · saṃvarta uvāca

स्वागतं ते पुरुहूतेह विद्व;न्यज्ञोऽद्यायं संनिहिते त्वयीन्द्रशोशुभ्यते बलवृत्रघ्न भूयः; पिबस्व सोमं सुतमुद्यतं मया

svāgataṃ te puruhūteha vidva;nyajño'dyāyaṃ saṃnihite tvayīndraśośubhyate balavṛtraghna bhūyaḥ; pibasva somaṃ sutamudyataṃ mayā

मरुत्त उवाच · marutta uvāca

शिवेन मां पश्य नमश्च तेऽस्तु; प्राप्तो यज्ञः सफलं जीवितं मेअयं यज्ञं कुरुते मे सुरेन्द्र; बृहस्पतेरवरो जन्मना यः

śivena māṃ paśya namaśca te'stu; prāpto yajñaḥ saphalaṃ jīvitaṃ meayaṃ yajñaṃ kurute me surendra; bṛhaspateravaro janmanā yaḥ

इन्द्र उवाच · indra uvāca

जानामि ते गुरुमेनं तपोधनं; बृहस्पतेरनुजं तिग्मतेजसम्यस्याह्वानादागतोऽहं नरेन्द्र; प्रीतिर्मेऽद्य त्वयि मन्युः प्रनष्टः

jānāmi te gurumenaṃ tapodhanaṃ; bṛhaspateranujaṃ tigmatejasamyasyāhvānādāgato'haṃ narendra; prītirme'dya tvayi manyuḥ pranaṣṭaḥ

संवर्त उवाच · saṃvarta uvāca

यदि प्रीतस्त्वमसि वै देवराज; तस्मात्स्वयं शाधि यज्ञे विधानम्स्वयं सर्वान्कुरु मार्गान्सुरेन्द्र; जानात्वयं सर्वलोकश्च देव

yadi prītastvamasi vai devarāja; tasmātsvayaṃ śādhi yajñe vidhānamsvayaṃ sarvānkuru mārgānsurendra; jānātvayaṃ sarvalokaśca deva

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

एवमुक्तस्त्वाङ्गिरसेन शक्रः; समादिदेश स्वयमेव देवान्सभाः क्रियन्तामावसथाश्च मुख्याः; सहस्रशश्चित्रभौमाः समृद्धाः

evamuktastvāṅgirasena śakraḥ; samādideśa svayameva devānsabhāḥ kriyantāmāvasathāśca mukhyāḥ; sahasraśaścitrabhaumāḥ samṛddhāḥ

कॢप्तस्थूणाः कुरुतारोहणानि; गन्धर्वाणामप्सरसां च शीघ्रम्येषु नृत्येरन्नप्सरसः सहस्रशः; स्वर्गोद्देशः क्रियतां यज्ञवाटः

kḷptasthūṇāḥ kurutārohaṇāni; gandharvāṇāmapsarasāṃ ca śīghramyeṣu nṛtyerannapsarasaḥ sahasraśaḥ; svargoddeśaḥ kriyatāṃ yajñavāṭaḥ

इत्युक्तास्ते चक्रुराशु प्रतीता; दिवौकसः शक्रवाक्यान्नरेन्द्रततो वाक्यं प्राह राजानमिन्द्रः; प्रीतो राजन्पूजयानो मरुत्तम्

ityuktāste cakrurāśu pratītā; divaukasaḥ śakravākyānnarendratato vākyaṃ prāha rājānamindraḥ; prīto rājanpūjayāno maruttam

एष त्वयाहमिह राजन्समेत्य; ये चाप्यन्ये तव पूर्वे नरेन्द्राःसर्वाश्चान्या देवताः प्रीयमाणा; हविस्तुभ्यं प्रतिगृह्णन्तु राजन्

eṣa tvayāhamiha rājansametya; ye cāpyanye tava pūrve narendrāḥsarvāścānyā devatāḥ prīyamāṇā; havistubhyaṃ pratigṛhṇantu rājan

आग्नेयं वै लोहितमालभन्तां; वैश्वदेवं बहुरूपं विराजन्नीलं चोक्षाणं मेध्यमभ्यालभन्तां; चलच्छिश्नं मत्प्रदिष्टं द्विजेन्द्राः

āgneyaṃ vai lohitamālabhantāṃ; vaiśvadevaṃ bahurūpaṃ virājannīlaṃ cokṣāṇaṃ medhyamabhyālabhantāṃ; calacchiśnaṃ matpradiṣṭaṃ dvijendrāḥ

ततो यज्ञो ववृधे तस्य राज्ञो; यत्र देवाः स्वयमन्नानि जह्रुःयस्मिञ्शक्रो ब्राह्मणैः पूज्यमानः; सदस्योऽभूद्धरिमान्देवराजः

tato yajño vavṛdhe tasya rājño; yatra devāḥ svayamannāni jahruḥyasmiñśakro brāhmaṇaiḥ pūjyamānaḥ; sadasyo'bhūddharimāndevarājaḥ

ततः संवर्तश्चित्यगतो महात्मा; यथा वह्निः प्रज्वलितो द्वितीयःहवींष्युच्चैराह्वयन्देवसंघा;ञ्जुहावाग्नौ मन्त्रवत्सुप्रतीतः

tataḥ saṃvartaścityagato mahātmā; yathā vahniḥ prajvalito dvitīyaḥhavīṃṣyuccairāhvayandevasaṃghā;ñjuhāvāgnau mantravatsupratītaḥ

ततः पीत्वा बलभित्सोममग्र्यं; ये चाप्यन्ये सोमपा वै दिवौकसःसर्वेऽनुज्ञाताः प्रययुः पार्थिवेन; यथाजोषं तर्पिताः प्रीतिमन्तः

tataḥ pītvā balabhitsomamagryaṃ; ye cāpyanye somapā vai divaukasaḥsarve'nujñātāḥ prayayuḥ pārthivena; yathājoṣaṃ tarpitāḥ prītimantaḥ

ततो राजा जातरूपस्य राशी;न्पदे पदे कारयामास हृष्टःद्विजातिभ्यो विसृजन्भूरि वित्तं; रराज वित्तेश इवारिहन्ता

tato rājā jātarūpasya rāśī;npade pade kārayāmāsa hṛṣṭaḥdvijātibhyo visṛjanbhūri vittaṃ; rarāja vitteśa ivārihantā

ततो वित्तं विविधं संनिधाय; यथोत्साहं कारयित्वा च कोशम्अनुज्ञातो गुरुणा संनिवृत्य; शशास गामखिलां सागरान्ताम्

tato vittaṃ vividhaṃ saṃnidhāya; yathotsāhaṃ kārayitvā ca kośamanujñāto guruṇā saṃnivṛtya; śaśāsa gāmakhilāṃ sāgarāntām

एवंगुणः संबभूवेह राजा; यस्य क्रतौ तत्सुवर्णं प्रभूतम्तत्त्वं समादाय नरेन्द्र वित्तं; यजस्व देवांस्तर्पयानो विधानैः

evaṃguṇaḥ saṃbabhūveha rājā; yasya kratau tatsuvarṇaṃ prabhūtamtattvaṃ samādāya narendra vittaṃ; yajasva devāṃstarpayāno vidhānaiḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो राजा पाण्डवो हृष्टरूपः; श्रुत्वा वाक्यं सत्यवत्याः सुतस्यमनश्चक्रे तेन वित्तेन यष्टुं; ततोऽमात्यैर्मन्त्रयामास भूयः

tato rājā pāṇḍavo hṛṣṭarūpaḥ; śrutvā vākyaṃ satyavatyāḥ sutasyamanaścakre tena vittena yaṣṭuṃ; tato'mātyairmantrayāmāsa bhūyaḥ