Parva.Adhyaya 14.12

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

द्विविधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथापरस्परं तयोर्जन्म निर्द्वंद्वं नोपलभ्यते

dvividho jāyate vyādhiḥ śārīro mānasastathāparasparaṃ tayorjanma nirdvaṃdvaṃ nopalabhyate

शरीरे जायते व्याधिः शारीरो नात्र संशयःमानसो जायते व्याधिर्मनस्येवेति निश्चयः

śarīre jāyate vyādhiḥ śārīro nātra saṃśayaḥmānaso jāyate vyādhirmanasyeveti niścayaḥ

शीतोष्णे चैव वायुश्च गुणा राजञ्शरीरजाःतेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम्उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं च बाध्यते

śītoṣṇe caiva vāyuśca guṇā rājañśarīrajāḥteṣāṃ guṇānāṃ sāmyaṃ cettadāhuḥ svasthalakṣaṇamuṣṇena bādhyate śītaṃ śītenoṣṇaṃ ca bādhyate

सत्त्वं रजस्तमश्चेति त्रयस्त्वात्मगुणाः स्मृताःतेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम्तेषामन्यतमोत्सेके विधानमुपदिश्यते

sattvaṃ rajastamaśceti trayastvātmaguṇāḥ smṛtāḥteṣāṃ guṇānāṃ sāmyaṃ cettadāhuḥ svasthalakṣaṇamteṣāmanyatamotseke vidhānamupadiśyate

हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यतेकश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छतिकश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति

harṣeṇa bādhyate śoko harṣaḥ śokena bādhyatekaścidduḥkhe vartamānaḥ sukhasya smartumicchatikaścitsukhe vartamāno duḥkhasya smartumicchati

स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी सुसुखस्य वास्मर्तुमिच्छसि कौन्तेय दिष्टं हि बलवत्तरम्

sa tvaṃ na duḥkhī duḥkhasya na sukhī susukhasya vāsmartumicchasi kaunteya diṣṭaṃ hi balavattaram

अथ वा ते स्वभावोऽयं येन पार्थावकृष्यसेदृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम्मिषतां पाण्डवेयानां न तत्संस्मर्तुमिच्छसि

atha vā te svabhāvo'yaṃ yena pārthāvakṛṣyasedṛṣṭvā sabhāgatāṃ kṛṣṇāmekavastrāṃ rajasvalāmmiṣatāṃ pāṇḍaveyānāṃ na tatsaṃsmartumicchasi

प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम्महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमिच्छसि

pravrājanaṃ ca nagarādajinaiśca vivāsanammahāraṇyanivāsaśca na tasya smartumicchasi

जटासुरात्परिक्लेशश्चित्रसेनेन चाहवःसैन्धवाच्च परिक्लेशो न तस्य स्मर्तुमिच्छसि

jaṭāsurātparikleśaścitrasenena cāhavaḥsaindhavācca parikleśo na tasya smartumicchasi

पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधःयाज्ञसेन्यास्तदा पार्थ न तस्य स्मर्तुमिच्छसि

punarajñātacaryāyāṃ kīcakena padā vadhaḥyājñasenyāstadā pārtha na tasya smartumicchasi

यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदममनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम्तस्मादभ्युपगन्तव्यं युद्धाय भरतर्षभ

yacca te droṇabhīṣmābhyāṃ yuddhamāsīdariṃdamamanasaikena yoddhavyaṃ tatte yuddhamupasthitamtasmādabhyupagantavyaṃ yuddhāya bharatarṣabha

परमव्यक्तरूपस्य परं मुक्त्वा स्वकर्मभिःयत्र नैव शरैः कार्यं न भृत्यैर्न च बन्धुभिःआत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम्

paramavyaktarūpasya paraṃ muktvā svakarmabhiḥyatra naiva śaraiḥ kāryaṃ na bhṛtyairna ca bandhubhiḥātmanaikena yoddhavyaṃ tatte yuddhamupasthitam

तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसिएतज्ज्ञात्वा तु कौन्तेय कृतकृत्यो भविष्यसि

tasminnanirjite yuddhe kāmavasthāṃ gamiṣyasietajjñātvā tu kaunteya kṛtakṛtyo bhaviṣyasi

एतां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम्पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम्

etāṃ buddhiṃ viniścitya bhūtānāmāgatiṃ gatimpitṛpaitāmahe vṛtte śādhi rājyaṃ yathocitam