Parva.Adhyaya 14.25

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्चातुर्होत्रविधानस्य विधानमिह यादृशम्

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamcāturhotravidhānasya vidhānamiha yādṛśam

तस्य सर्वस्य विधिवद्विधानमुपदेक्ष्यतेशृणु मे गदतो भद्रे रहस्यमिदमुत्तमम्

tasya sarvasya vidhivadvidhānamupadekṣyateśṛṇu me gadato bhadre rahasyamidamuttamam

करणं कर्म कर्ता च मोक्ष इत्येव भामिनिचत्वार एते होतारो यैरिदं जगदावृतम्

karaṇaṃ karma kartā ca mokṣa ityeva bhāminicatvāra ete hotāro yairidaṃ jagadāvṛtam

होतॄणां साधनं चैव शृणु सर्वमशेषतःघ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्च श्रोत्रं च पञ्चमम्मनो बुद्धिश्च सप्तैते विज्ञेया गुणहेतवः

hotṝṇāṃ sādhanaṃ caiva śṛṇu sarvamaśeṣataḥghrāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvakca śrotraṃ ca pañcamammano buddhiśca saptaite vijñeyā guṇahetavaḥ

गन्धो रसश्च रूपं च शब्दः स्पर्शश्च पञ्चमःमन्तव्यमथ बोद्धव्यं सप्तैते कर्महेतवः

gandho rasaśca rūpaṃ ca śabdaḥ sparśaśca pañcamaḥmantavyamatha boddhavyaṃ saptaite karmahetavaḥ

घ्राता भक्षयिता द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता च पञ्चमःमन्ता बोद्धा च सप्तैते विज्ञेयाः कर्तृहेतवः

ghrātā bhakṣayitā draṣṭā spraṣṭā śrotā ca pañcamaḥmantā boddhā ca saptaite vijñeyāḥ kartṛhetavaḥ

स्वगुणं भक्षयन्त्येते गुणवन्तः शुभाशुभम्अहं च निर्गुणोऽत्रेति सप्तैते मोक्षहेतवः

svaguṇaṃ bhakṣayantyete guṇavantaḥ śubhāśubhamahaṃ ca nirguṇo'treti saptaite mokṣahetavaḥ

विदुषां बुध्यमानानां स्वं स्वं स्थानं यथाविधिगुणास्ते देवताभूताः सततं भुञ्जते हविः

viduṣāṃ budhyamānānāṃ svaṃ svaṃ sthānaṃ yathāvidhiguṇāste devatābhūtāḥ satataṃ bhuñjate haviḥ

अदन्ह्यविद्वानन्नानि ममत्वेनोपपद्यतेआत्मार्थं पाचयन्नित्यं ममत्वेनोपहन्यते

adanhyavidvānannāni mamatvenopapadyateātmārthaṃ pācayannityaṃ mamatvenopahanyate

अभक्ष्यभक्षणं चैव मद्यपानं च हन्ति तम्स चान्नं हन्ति तच्चान्नं स हत्वा हन्यते बुधः

abhakṣyabhakṣaṇaṃ caiva madyapānaṃ ca hanti tamsa cānnaṃ hanti taccānnaṃ sa hatvā hanyate budhaḥ

अत्ता ह्यन्नमिदं विद्वान्पुनर्जनयतीश्वरःस चान्नाज्जायते तस्मिन्सूक्ष्मो नाम व्यतिक्रमः

attā hyannamidaṃ vidvānpunarjanayatīśvaraḥsa cānnājjāyate tasminsūkṣmo nāma vyatikramaḥ

मनसा गम्यते यच्च यच्च वाचा निरुद्यतेश्रोत्रेण श्रूयते यच्च चक्षुषा यच्च दृश्यते

manasā gamyate yacca yacca vācā nirudyateśrotreṇa śrūyate yacca cakṣuṣā yacca dṛśyate

स्पर्शेन स्पृश्यते यच्च घ्राणेन घ्रायते च यत्मनःषष्ठानि संयम्य हवींष्येतानि सर्वशः

sparśena spṛśyate yacca ghrāṇena ghrāyate ca yatmanaḥṣaṣṭhāni saṃyamya havīṃṣyetāni sarvaśaḥ

गुणवत्पावको मह्यं दीप्यते हव्यवाहनःयोगयज्ञः प्रवृत्तो मे ज्ञानब्रह्ममनोद्भवःप्राणस्तोत्रोऽपानशस्त्रः सर्वत्यागसुदक्षिणः

guṇavatpāvako mahyaṃ dīpyate havyavāhanaḥyogayajñaḥ pravṛtto me jñānabrahmamanodbhavaḥprāṇastotro'pānaśastraḥ sarvatyāgasudakṣiṇaḥ

कर्मानुमन्ता ब्रह्मा मे कर्ताध्वर्युः कृतस्तुतिःकृतप्रशास्ता तच्छास्त्रमपवर्गोऽस्य दक्षिणा

karmānumantā brahmā me kartādhvaryuḥ kṛtastutiḥkṛtapraśāstā tacchāstramapavargo'sya dakṣiṇā

ऋचश्चाप्यत्र शंसन्ति नारायणविदो जनाःनारायणाय देवाय यदबध्नन्पशून्पुरा

ṛcaścāpyatra śaṃsanti nārāyaṇavido janāḥnārāyaṇāya devāya yadabadhnanpaśūnpurā

तत्र सामानि गायन्ति तानि चाहुर्निदर्शनम्देवं नारायणं भीरु सर्वात्मानं निबोध मे

tatra sāmāni gāyanti tāni cāhurnidarśanamdevaṃ nārāyaṇaṃ bhīru sarvātmānaṃ nibodha me