Parva.Adhyaya 14.3

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

युधिष्ठिर तव प्रज्ञा न सम्यगिति मे मतिःन हि कश्चित्स्वयं मर्त्यः स्ववशः कुरुते क्रियाः

yudhiṣṭhira tava prajñā na samyagiti me matiḥna hi kaścitsvayaṃ martyaḥ svavaśaḥ kurute kriyāḥ

ईश्वरेण नियुक्तोऽयं साध्वसाधु च मानवःकरोति पुरुषः कर्म तत्र का परिदेवना

īśvareṇa niyukto'yaṃ sādhvasādhu ca mānavaḥkaroti puruṣaḥ karma tatra kā paridevanā

आत्मानं मन्यसे चाथ पापकर्माणमन्ततःशृणु तत्र यथा पापमपकृष्येत भारत

ātmānaṃ manyase cātha pāpakarmāṇamantataḥśṛṇu tatra yathā pāpamapakṛṣyeta bhārata

तपोभिः क्रतुभिश्चैव दानेन च युधिष्ठिरतरन्ति नित्यं पुरुषा ये स्म पापानि कुर्वते

tapobhiḥ kratubhiścaiva dānena ca yudhiṣṭhirataranti nityaṃ puruṣā ye sma pāpāni kurvate

यज्ञेन तपसा चैव दानेन च नराधिपपूयन्ते राजशार्दूल नरा दुष्कृतकर्मिणः

yajñena tapasā caiva dānena ca narādhipapūyante rājaśārdūla narā duṣkṛtakarmiṇaḥ

असुराश्च सुराश्चैव पुण्यहेतोर्मखक्रियाम्प्रयतन्ते महात्मानस्तस्माद्यज्ञाः परायणम्

asurāśca surāścaiva puṇyahetormakhakriyāmprayatante mahātmānastasmādyajñāḥ parāyaṇam

यज्ञैरेव महात्मानो बभूवुरधिकाः सुराःततो देवाः क्रियावन्तो दानवानभ्यधर्षयन्

yajñaireva mahātmāno babhūvuradhikāḥ surāḥtato devāḥ kriyāvanto dānavānabhyadharṣayan

राजसूयाश्वमेधौ च सर्वमेधं च भारतनरमेधं च नृपते त्वमाहर युधिष्ठिर

rājasūyāśvamedhau ca sarvamedhaṃ ca bhāratanaramedhaṃ ca nṛpate tvamāhara yudhiṣṭhira

यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावताबहुकामान्नवित्तेन रामो दाशरथिर्यथा

yajasva vājimedhena vidhivaddakṣiṇāvatābahukāmānnavittena rāmo dāśarathiryathā

यथा च भरतो राजा दौःषन्तिः पृथिवीपतिःशाकुन्तलो महावीर्यस्तव पूर्वपितामहः

yathā ca bharato rājā dauḥṣantiḥ pṛthivīpatiḥśākuntalo mahāvīryastava pūrvapitāmahaḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

असंशयं वाजिमेधः पावयेत्पृथिवीमपिअभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं त्वं श्रोतुमिहार्हसि

asaṃśayaṃ vājimedhaḥ pāvayetpṛthivīmapiabhiprāyastu me kaścittaṃ tvaṃ śrotumihārhasi

इमं ज्ञातिवधं कृत्वा सुमहान्तं द्विजोत्तमदानमल्पं न शक्यामि दातुं वित्तं च नास्ति मे

imaṃ jñātivadhaṃ kṛtvā sumahāntaṃ dvijottamadānamalpaṃ na śakyāmi dātuṃ vittaṃ ca nāsti me

न च बालानिमान्दीनानुत्सहे वसु याचितुम्तथैवार्द्रव्रणान्कृच्छ्रे वर्तमानान्नृपात्मजान्

na ca bālānimāndīnānutsahe vasu yācitumtathaivārdravraṇānkṛcchre vartamānānnṛpātmajān

स्वयं विनाश्य पृथिवीं यज्ञार्थे द्विजसत्तमकरमाहारयिष्यामि कथं शोकपरायणान्

svayaṃ vināśya pṛthivīṃ yajñārthe dvijasattamakaramāhārayiṣyāmi kathaṃ śokaparāyaṇān

दुर्योधनापराधेन वसुधा वसुधाधिपाःप्रनष्टा योजयित्वास्मानकीर्त्या मुनिसत्तम

duryodhanāparādhena vasudhā vasudhādhipāḥpranaṣṭā yojayitvāsmānakīrtyā munisattama

दुर्योधनेन पृथिवी क्षयिता वित्तकारणात्कोशश्चापि विशीर्णोऽसौ धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः

duryodhanena pṛthivī kṣayitā vittakāraṇātkośaścāpi viśīrṇo'sau dhārtarāṣṭrasya durmateḥ

पृथिवी दक्षिणा चात्र विधिः प्रथमकल्पिकःविद्वद्भिः परिदृष्टोऽयं शिष्टो विधिविपर्ययः

pṛthivī dakṣiṇā cātra vidhiḥ prathamakalpikaḥvidvadbhiḥ paridṛṣṭo'yaṃ śiṣṭo vidhiviparyayaḥ

न च प्रतिनिधिं कर्तुं चिकीर्षामि तपोधनअत्र मे भगवन्सम्यक्साचिव्यं कर्तुमर्हसि

na ca pratinidhiṃ kartuṃ cikīrṣāmi tapodhanaatra me bhagavansamyaksācivyaṃ kartumarhasi

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तस्तु पार्थेन कृष्णद्वैपायनस्तदामुहूर्तमनुसंचिन्त्य धर्मराजानमब्रवीत्

evamuktastu pārthena kṛṣṇadvaipāyanastadāmuhūrtamanusaṃcintya dharmarājānamabravīt

विद्यते द्रविणं पार्थ गिरौ हिमवति स्थितम्उत्सृष्टं ब्राह्मणैर्यज्ञे मरुत्तस्य महीपतेःतदानयस्व कौन्तेय पर्याप्तं तद्भविष्यति

vidyate draviṇaṃ pārtha girau himavati sthitamutsṛṣṭaṃ brāhmaṇairyajñe maruttasya mahīpateḥtadānayasva kaunteya paryāptaṃ tadbhaviṣyati

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

कथं यज्ञे मरुत्तस्य द्रविणं तत्समाचितम्कस्मिंश्च काले स नृपो बभूव वदतां वर

kathaṃ yajñe maruttasya draviṇaṃ tatsamācitamkasmiṃśca kāle sa nṛpo babhūva vadatāṃ vara

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

यदि शुश्रूषसे पार्थ शृणु कारंधमं नृपम्यस्मिन्काले महावीर्यः स राजासीन्महाधनः

yadi śuśrūṣase pārtha śṛṇu kāraṃdhamaṃ nṛpamyasminkāle mahāvīryaḥ sa rājāsīnmahādhanaḥ