Parva.Adhyaya 14.4

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

शुश्रूषे तस्य धर्मज्ञ राजर्षेः परिकीर्तनम्द्वैपायन मरुत्तस्य कथां प्रब्रूहि मेऽनघ

śuśrūṣe tasya dharmajña rājarṣeḥ parikīrtanamdvaipāyana maruttasya kathāṃ prabrūhi me'nagha

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

आसीत्कृतयुगे पूर्वं मनुर्दण्डधरः प्रभुःतस्य पुत्रो महेष्वासः प्रजातिरिति विश्रुतः

āsītkṛtayuge pūrvaṃ manurdaṇḍadharaḥ prabhuḥtasya putro maheṣvāsaḥ prajātiriti viśrutaḥ

प्रजातेरभवत्पुत्रः क्षुप इत्यभिविश्रुतःक्षुपस्य पुत्रस्त्विक्ष्वाकुर्महीपालोऽभवत्प्रभुः

prajāterabhavatputraḥ kṣupa ityabhiviśrutaḥkṣupasya putrastvikṣvākurmahīpālo'bhavatprabhuḥ

तस्य पुत्रशतं राजन्नासीत्परमधार्मिकम्तांस्तु सर्वान्महीपालानिक्ष्वाकुरकरोत्प्रभुः

tasya putraśataṃ rājannāsītparamadhārmikamtāṃstu sarvānmahīpālānikṣvākurakarotprabhuḥ

तेषां ज्येष्ठस्तु विंशोऽभूत्प्रतिमानं धनुष्मताम्विंशस्य पुत्रः कल्याणो विविंशो नाम भारत

teṣāṃ jyeṣṭhastu viṃśo'bhūtpratimānaṃ dhanuṣmatāmviṃśasya putraḥ kalyāṇo viviṃśo nāma bhārata

विविंशस्य सुता राजन्बभूवुर्दश पञ्च चसर्वे धनुषि विक्रान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः

viviṃśasya sutā rājanbabhūvurdaśa pañca casarve dhanuṣi vikrāntā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ

दानधर्मरताः सन्तः सततं प्रियवादिनःतेषां ज्येष्ठः खनीनेत्रः स तान्सर्वानपीडयत्

dānadharmaratāḥ santaḥ satataṃ priyavādinaḥteṣāṃ jyeṣṭhaḥ khanīnetraḥ sa tānsarvānapīḍayat

खनीनेत्रस्तु विक्रान्तो जित्वा राज्यमकण्टकम्नाशक्नोद्रक्षितुं राज्यं नान्वरज्यन्त तं प्रजाः

khanīnetrastu vikrānto jitvā rājyamakaṇṭakamnāśaknodrakṣituṃ rājyaṃ nānvarajyanta taṃ prajāḥ

तमपास्य च तद्राष्ट्रं तस्य पुत्रं सुवर्चसम्अभ्यषिञ्चत राजेन्द्र मुदितं चाभवत्तदा

tamapāsya ca tadrāṣṭraṃ tasya putraṃ suvarcasamabhyaṣiñcata rājendra muditaṃ cābhavattadā

स पितुर्विक्रियां दृष्ट्वा राज्यान्निरसनं तथानियतो वर्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया

sa piturvikriyāṃ dṛṣṭvā rājyānnirasanaṃ tathāniyato vartayāmāsa prajāhitacikīrṣayā

ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शुचिः शमदमान्वितःप्रजास्तं चान्वरज्यन्त धर्मनित्यं मनस्विनम्

brahmaṇyaḥ satyavādī ca śuciḥ śamadamānvitaḥprajāstaṃ cānvarajyanta dharmanityaṃ manasvinam

तस्य धर्मप्रवृत्तस्य व्यशीर्यत्कोशवाहनम्तं क्षीणकोशं सामन्ताः समन्तात्पर्यपीडयन्

tasya dharmapravṛttasya vyaśīryatkośavāhanamtaṃ kṣīṇakośaṃ sāmantāḥ samantātparyapīḍayan

स पीड्यमानो बहुभिः क्षीणकोशस्त्ववाहनःआर्तिमार्छत्परां राजा सह भृत्यैः पुरेण च

sa pīḍyamāno bahubhiḥ kṣīṇakośastvavāhanaḥārtimārchatparāṃ rājā saha bhṛtyaiḥ pureṇa ca

न चैनं परिहर्तुं तेऽशक्नुवन्परिसंक्षयेसम्यग्वृत्तो हि राजा स धर्मनित्यो युधिष्ठिर

na cainaṃ parihartuṃ te'śaknuvanparisaṃkṣayesamyagvṛtto hi rājā sa dharmanityo yudhiṣṭhira

यदा तु परमामार्तिं गतोऽसौ सपुरो नृपःततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत्ततो बलम्

yadā tu paramāmārtiṃ gato'sau sapuro nṛpaḥtataḥ pradadhmau sa karaṃ prādurāsīttato balam

ततस्तानजयत्सर्वान्प्रातिसीमान्नराधिपान्एतस्मात्कारणाद्राजन्विश्रुतः स करंधमः

tatastānajayatsarvānprātisīmānnarādhipānetasmātkāraṇādrājanviśrutaḥ sa karaṃdhamaḥ

तस्य कारंधमः पुत्रस्त्रेतायुगमुखेऽभवत्इन्द्रादनवरः श्रीमान्देवैरपि सुदुर्जयः

tasya kāraṃdhamaḥ putrastretāyugamukhe'bhavatindrādanavaraḥ śrīmāndevairapi sudurjayaḥ

तस्य सर्वे महीपाला वर्तन्ते स्म वशे तदास हि सम्राडभूत्तेषां वृत्तेन च बलेन च

tasya sarve mahīpālā vartante sma vaśe tadāsa hi samrāḍabhūtteṣāṃ vṛttena ca balena ca

अविक्षिन्नाम धर्मात्मा शौर्येणेन्द्रसमोऽभवत्यज्ञशीलः कर्मरतिर्धृतिमान्संयतेन्द्रियः

avikṣinnāma dharmātmā śauryeṇendrasamo'bhavatyajñaśīlaḥ karmaratirdhṛtimānsaṃyatendriyaḥ

तेजसादित्यसदृशः क्षमया पृथिवीसमःबृहस्पतिसमो बुद्ध्या हिमवानिव सुस्थिरः

tejasādityasadṛśaḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥbṛhaspatisamo buddhyā himavāniva susthiraḥ

कर्मणा मनसा वाचा दमेन प्रशमेन चमनांस्याराधयामास प्रजानां स महीपतिः

karmaṇā manasā vācā damena praśamena camanāṃsyārādhayāmāsa prajānāṃ sa mahīpatiḥ

य ईजे हयमेधानां शतेन विधिवत्प्रभुःयाजयामास यं विद्वान्स्वयमेवाङ्गिराः प्रभुः

ya īje hayamedhānāṃ śatena vidhivatprabhuḥyājayāmāsa yaṃ vidvānsvayamevāṅgirāḥ prabhuḥ

तस्य पुत्रोऽतिचक्राम पितरं गुणवत्तयामरुत्तो नाम धर्मज्ञश्चक्रवर्ती महायशाः

tasya putro'ticakrāma pitaraṃ guṇavattayāmarutto nāma dharmajñaścakravartī mahāyaśāḥ

नागायुतसमप्राणः साक्षाद्विष्णुरिवापरःस यक्ष्यमाणो धर्मात्मा शातकुम्भमयान्युतकारयामास शुभ्राणि भाजनानि सहस्रशः

nāgāyutasamaprāṇaḥ sākṣādviṣṇurivāparaḥsa yakṣyamāṇo dharmātmā śātakumbhamayānyutakārayāmāsa śubhrāṇi bhājanāni sahasraśaḥ

मेरुं पर्वतमासाद्य हिमवत्पार्श्व उत्तरेकाञ्चनः सुमहान्पादस्तत्र कर्म चकार सः

meruṃ parvatamāsādya himavatpārśva uttarekāñcanaḥ sumahānpādastatra karma cakāra saḥ

ततः कुण्डानि पात्रीश्च पिठराण्यासनानि चचक्रुः सुवर्णकर्तारो येषां संख्या न विद्यते

tataḥ kuṇḍāni pātrīśca piṭharāṇyāsanāni cacakruḥ suvarṇakartāro yeṣāṃ saṃkhyā na vidyate

तस्यैव च समीपे स यज्ञवाटो बभूव हईजे तत्र स धर्मात्मा विधिवत्पृथिवीपतिःमरुत्तः सहितैः सर्वैः प्रजापालैर्नराधिपः

tasyaiva ca samīpe sa yajñavāṭo babhūva haīje tatra sa dharmātmā vidhivatpṛthivīpatiḥmaruttaḥ sahitaiḥ sarvaiḥ prajāpālairnarādhipaḥ