Parva.Adhyaya 14.31

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

त्रयो वै रिपवो लोके नव वै गुणतः स्मृताःहर्षः स्तम्भोऽभिमानश्च त्रयस्ते सात्त्विका गुणाः

trayo vai ripavo loke nava vai guṇataḥ smṛtāḥharṣaḥ stambho'bhimānaśca trayaste sāttvikā guṇāḥ

शोकः क्रोधोऽतिसंरम्भो राजसास्ते गुणाः स्मृताःस्वप्नस्तन्द्री च मोहश्च त्रयस्ते तामसा गुणाः

śokaḥ krodho'tisaṃrambho rājasāste guṇāḥ smṛtāḥsvapnastandrī ca mohaśca trayaste tāmasā guṇāḥ

एतान्निकृत्य धृतिमान्बाणसंघैरतन्द्रितःजेतुं परानुत्सहते प्रशान्तात्मा जितेन्द्रियः

etānnikṛtya dhṛtimānbāṇasaṃghairatandritaḥjetuṃ parānutsahate praśāntātmā jitendriyaḥ

अत्र गाथाः कीर्तयन्ति पुराकल्पविदो जनाःअम्बरीषेण या गीता राज्ञा राज्यं प्रशासता

atra gāthāḥ kīrtayanti purākalpavido janāḥambarīṣeṇa yā gītā rājñā rājyaṃ praśāsatā

समुदीर्णेषु दोषेषु वध्यमानेषु साधुषुजग्राह तरसा राज्यमम्बरीष इति श्रुतिः

samudīrṇeṣu doṣeṣu vadhyamāneṣu sādhuṣujagrāha tarasā rājyamambarīṣa iti śrutiḥ

स निगृह्य महादोषान्साधून्समभिपूज्य चजगाम महतीं सिद्धिं गाथां चेमां जगाद ह

sa nigṛhya mahādoṣānsādhūnsamabhipūjya cajagāma mahatīṃ siddhiṃ gāthāṃ cemāṃ jagāda ha

भूयिष्ठं मे जिता दोषा निहताः सर्वशत्रवःएको दोषोऽवशिष्टस्तु वध्यः स न हतो मया

bhūyiṣṭhaṃ me jitā doṣā nihatāḥ sarvaśatravaḥeko doṣo'vaśiṣṭastu vadhyaḥ sa na hato mayā

येन युक्तो जन्तुरयं वैतृष्ण्यं नाधिगच्छतितृष्णार्त इव निम्नानि धावमानो न बुध्यते

yena yukto janturayaṃ vaitṛṣṇyaṃ nādhigacchatitṛṣṇārta iva nimnāni dhāvamāno na budhyate

अकार्यमपि येनेह प्रयुक्तः सेवते नरःतं लोभमसिभिस्तीक्ष्णैर्निकृन्तन्तं निकृन्तत

akāryamapi yeneha prayuktaḥ sevate naraḥtaṃ lobhamasibhistīkṣṇairnikṛntantaṃ nikṛntata

लोभाद्धि जायते तृष्णा ततश्चिन्ता प्रसज्यतेस लिप्समानो लभते भूयिष्ठं राजसान्गुणान्

lobhāddhi jāyate tṛṣṇā tataścintā prasajyatesa lipsamāno labhate bhūyiṣṭhaṃ rājasānguṇān

स तैर्गुणैः संहतदेहबन्धनः; पुनः पुनर्जायति कर्म चेहतेजन्मक्षये भिन्नविकीर्णदेहः; पुनर्मृत्युं गच्छति जन्मनि स्वे

sa tairguṇaiḥ saṃhatadehabandhanaḥ; punaḥ punarjāyati karma cehatejanmakṣaye bhinnavikīrṇadehaḥ; punarmṛtyuṃ gacchati janmani sve

तस्मादेनं सम्यगवेक्ष्य लोभं; निगृह्य धृत्यात्मनि राज्यमिच्छेत्एतद्राज्यं नान्यदस्तीति विद्या;द्यस्त्वत्र राजा विजितो ममैकः

tasmādenaṃ samyagavekṣya lobhaṃ; nigṛhya dhṛtyātmani rājyamicchetetadrājyaṃ nānyadastīti vidyā;dyastvatra rājā vijito mamaikaḥ

इति राज्ञाम्बरीषेण गाथा गीता यशस्विनाआधिराज्यं पुरस्कृत्य लोभमेकं निकृन्तता

iti rājñāmbarīṣeṇa gāthā gītā yaśasvināādhirājyaṃ puraskṛtya lobhamekaṃ nikṛntatā