Parva.Adhyaya 14.32

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्ब्राह्मणस्य च संवादं जनकस्य च भामिनि

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanambrāhmaṇasya ca saṃvādaṃ janakasya ca bhāmini

ब्राह्मणं जनको राजा सन्नं कस्मिंश्चिदागमेविषये मे न वस्तव्यमिति शिष्ट्यर्थमब्रवीत्

brāhmaṇaṃ janako rājā sannaṃ kasmiṃścidāgameviṣaye me na vastavyamiti śiṣṭyarthamabravīt

इत्युक्तः प्रत्युवाचाथ ब्राह्मणो राजसत्तमम्आचक्ष्व विषयं राजन्यावांस्तव वशे स्थितः

ityuktaḥ pratyuvācātha brāhmaṇo rājasattamamācakṣva viṣayaṃ rājanyāvāṃstava vaśe sthitaḥ

सोऽन्यस्य विषये राज्ञो वस्तुमिच्छाम्यहं विभोवचस्ते कर्तुमिच्छामि यथाशास्त्रं महीपते

so'nyasya viṣaye rājño vastumicchāmyahaṃ vibhovacaste kartumicchāmi yathāśāstraṃ mahīpate

इत्युक्तः स तदा राजा ब्राह्मणेन यशस्विनामुहुरुष्णं च निःश्वस्य न स तं प्रत्यभाषत

ityuktaḥ sa tadā rājā brāhmaṇena yaśasvināmuhuruṣṇaṃ ca niḥśvasya na sa taṃ pratyabhāṣata

तमासीनं ध्यायमानं राजानममितौजसम्कश्मलं सहसागच्छद्भानुमन्तमिव ग्रहः

tamāsīnaṃ dhyāyamānaṃ rājānamamitaujasamkaśmalaṃ sahasāgacchadbhānumantamiva grahaḥ

समाश्वास्य ततो राजा व्यपेते कश्मले तदाततो मुहूर्तादिव तं ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत्

samāśvāsya tato rājā vyapete kaśmale tadātato muhūrtādiva taṃ brāhmaṇaṃ vākyamabravīt

पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सतिविषयं नाधिगच्छामि विचिन्वन्पृथिवीमिमाम्

pitṛpaitāmahe rājye vaśye janapade sativiṣayaṃ nādhigacchāmi vicinvanpṛthivīmimām

नाध्यगच्छं यदा पृथ्व्यां मिथिला मार्गिता मयानाध्यगच्छं यदा तस्यां स्वप्रजा मार्गिता मया

nādhyagacchaṃ yadā pṛthvyāṃ mithilā mārgitā mayānādhyagacchaṃ yadā tasyāṃ svaprajā mārgitā mayā

नाध्यगच्छं यदा तासु तदा मे कश्मलोऽभवत्ततो मे कश्मलस्यान्ते मतिः पुनरुपस्थिता

nādhyagacchaṃ yadā tāsu tadā me kaśmalo'bhavattato me kaśmalasyānte matiḥ punarupasthitā

तया न विषयं मन्ये सर्वो वा विषयो ममआत्मापि चायं न मम सर्वा वा पृथिवी ममउष्यतां यावदुत्साहो भुज्यतां यावदिष्यते

tayā na viṣayaṃ manye sarvo vā viṣayo mamaātmāpi cāyaṃ na mama sarvā vā pṛthivī mamauṣyatāṃ yāvadutsāho bhujyatāṃ yāvadiṣyate

पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सतिब्रूहि कां बुद्धिमास्थाय ममत्वं वर्जितं त्वया

pitṛpaitāmahe rājye vaśye janapade satibrūhi kāṃ buddhimāsthāya mamatvaṃ varjitaṃ tvayā

कां वा बुद्धिं विनिश्चित्य सर्वो वै विषयस्तवनावैषि विषयं येन सर्वो वा विषयस्तव

kāṃ vā buddhiṃ viniścitya sarvo vai viṣayastavanāvaiṣi viṣayaṃ yena sarvo vā viṣayastava

जनक उवाच · janaka uvāca

अन्तवन्त इहारम्भा विदिताः सर्वकर्मसुनाध्यगच्छमहं यस्मान्ममेदमिति यद्भवेत्

antavanta ihārambhā viditāḥ sarvakarmasunādhyagacchamahaṃ yasmānmamedamiti yadbhavet

कस्येदमिति कस्य स्वमिति वेदवचस्तथानाध्यगच्छमहं बुद्ध्या ममेदमिति यद्भवेत्

kasyedamiti kasya svamiti vedavacastathānādhyagacchamahaṃ buddhyā mamedamiti yadbhavet

एतां बुद्धिं विनिश्चित्य ममत्वं वर्जितं मयाशृणु बुद्धिं तु यां ज्ञात्वा सर्वत्र विषयो मम

etāṃ buddhiṃ viniścitya mamatvaṃ varjitaṃ mayāśṛṇu buddhiṃ tu yāṃ jñātvā sarvatra viṣayo mama

नाहमात्मार्थमिच्छामि गन्धान्घ्राणगतानपितस्मान्मे निर्जिता भूमिर्वशे तिष्ठति नित्यदा

nāhamātmārthamicchāmi gandhānghrāṇagatānapitasmānme nirjitā bhūmirvaśe tiṣṭhati nityadā

नाहमात्मार्थमिच्छामि रसानास्येऽपि वर्ततःआपो मे निर्जितास्तस्माद्वशे तिष्ठन्ति नित्यदा

nāhamātmārthamicchāmi rasānāsye'pi vartataḥāpo me nirjitāstasmādvaśe tiṣṭhanti nityadā

नाहमात्मार्थमिच्छामि रूपं ज्योतिश्च चक्षुषातस्मान्मे निर्जितं ज्योतिर्वशे तिष्ठति नित्यदा

nāhamātmārthamicchāmi rūpaṃ jyotiśca cakṣuṣātasmānme nirjitaṃ jyotirvaśe tiṣṭhati nityadā

नाहमात्मार्थमिच्छामि स्पर्शांस्त्वचि गताश्च येतस्मान्मे निर्जितो वायुर्वशे तिष्ठति नित्यदा

nāhamātmārthamicchāmi sparśāṃstvaci gatāśca yetasmānme nirjito vāyurvaśe tiṣṭhati nityadā

नाहमात्मार्थमिच्छामि शब्दाञ्श्रोत्रगतानपितस्मान्मे निर्जिताः शब्दा वशे तिष्ठन्ति नित्यदा

nāhamātmārthamicchāmi śabdāñśrotragatānapitasmānme nirjitāḥ śabdā vaśe tiṣṭhanti nityadā

नाहमात्मार्थमिच्छामि मनो नित्यं मनोन्तरेमनो मे निर्जितं तस्माद्वशे तिष्ठति नित्यदा

nāhamātmārthamicchāmi mano nityaṃ manontaremano me nirjitaṃ tasmādvaśe tiṣṭhati nityadā

देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भूतेभ्योऽतिथिभिः सहइत्यर्थं सर्व एवेमे समारम्भा भवन्ति वै

devebhyaśca pitṛbhyaśca bhūtebhyo'tithibhiḥ sahaityarthaṃ sarva eveme samārambhā bhavanti vai

ततः प्रहस्य जनकं ब्राह्मणः पुनरब्रवीत्त्वज्जिज्ञासार्थमद्येह विद्धि मां धर्ममागतम्

tataḥ prahasya janakaṃ brāhmaṇaḥ punarabravīttvajjijñāsārthamadyeha viddhi māṃ dharmamāgatam

त्वमस्य ब्रह्मनाभस्य बुद्ध्यारस्यानिवर्तिनःसत्त्वनेमिनिरुद्धस्य चक्रस्यैकः प्रवर्तकः

tvamasya brahmanābhasya buddhyārasyānivartinaḥsattvaneminiruddhasya cakrasyaikaḥ pravartakaḥ