Parva.Adhyaya 14.5

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

कथंवीर्यः समभवत्स राजा वदतां वरःकथं च जातरूपेण समयुज्यत स द्विज

kathaṃvīryaḥ samabhavatsa rājā vadatāṃ varaḥkathaṃ ca jātarūpeṇa samayujyata sa dvija

क्व च तत्सांप्रतं द्रव्यं भगवन्नवतिष्ठतेकथं च शक्यमस्माभिस्तदवाप्तुं तपोधन

kva ca tatsāṃprataṃ dravyaṃ bhagavannavatiṣṭhatekathaṃ ca śakyamasmābhistadavāptuṃ tapodhana

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

असुराश्चैव देवाश्च दक्षस्यासन्प्रजापतेःअपत्यं बहुलं तात तेऽस्पर्धन्त परस्परम्

asurāścaiva devāśca dakṣasyāsanprajāpateḥapatyaṃ bahulaṃ tāta te'spardhanta parasparam

तथैवाङ्गिरसः पुत्रौ व्रततुल्यौ बभूवतुःबृहस्पतिर्बृहत्तेजाः संवर्तश्च तपोधनः

tathaivāṅgirasaḥ putrau vratatulyau babhūvatuḥbṛhaspatirbṛhattejāḥ saṃvartaśca tapodhanaḥ

तावपि स्पर्धिनौ राजन्पृथगास्तां परस्परम्बृहस्पतिश्च संवर्तं बाधते स्म पुनः पुनः

tāvapi spardhinau rājanpṛthagāstāṃ parasparambṛhaspatiśca saṃvartaṃ bādhate sma punaḥ punaḥ

स बाध्यमानः सततं भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारतअर्थानुत्सृज्य दिग्वासा वनवासमरोचयत्

sa bādhyamānaḥ satataṃ bhrātrā jyeṣṭhena bhārataarthānutsṛjya digvāsā vanavāsamarocayat

वासवोऽप्यसुरान्सर्वान्निर्जित्य च निहत्य चइन्द्रत्वं प्राप्य लोकेषु ततो वव्रे पुरोहितम्पुत्रमङ्गिरसो ज्येष्ठं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

vāsavo'pyasurānsarvānnirjitya ca nihatya caindratvaṃ prāpya lokeṣu tato vavre purohitamputramaṅgiraso jyeṣṭhaṃ vipraśreṣṭhaṃ bṛhaspatim

याज्यस्त्वङ्गिरसः पूर्वमासीद्राजा करंधमःवीर्येणाप्रतिमो लोके वृत्तेन च बलेन चशतक्रतुरिवौजस्वी धर्मात्मा संशितव्रतः

yājyastvaṅgirasaḥ pūrvamāsīdrājā karaṃdhamaḥvīryeṇāpratimo loke vṛttena ca balena caśatakraturivaujasvī dharmātmā saṃśitavrataḥ

वाहनं यस्य योधाश्च द्रव्याणि विविधानि चध्यानादेवाभवद्राजन्मुखवातेन सर्वशः

vāhanaṃ yasya yodhāśca dravyāṇi vividhāni cadhyānādevābhavadrājanmukhavātena sarvaśaḥ

स गुणैः पार्थिवान्सर्वान्वशे चक्रे नराधिपःसंजीव्य कालमिष्टं च सशरीरो दिवं गतः

sa guṇaiḥ pārthivānsarvānvaśe cakre narādhipaḥsaṃjīvya kālamiṣṭaṃ ca saśarīro divaṃ gataḥ

बभूव तस्य पुत्रस्तु ययातिरिव धर्मवित्अविक्षिन्नाम शत्रुक्षित्स वशे कृतवान्महीम्विक्रमेण गुणैश्चैव पितेवासीत्स पार्थिवः

babhūva tasya putrastu yayātiriva dharmavitavikṣinnāma śatrukṣitsa vaśe kṛtavānmahīmvikrameṇa guṇaiścaiva pitevāsītsa pārthivaḥ

तस्य वासवतुल्योऽभून्मरुत्तो नाम वीर्यवान्पुत्रस्तमनुरक्ताभूत्पृथिवी सागराम्बरा

tasya vāsavatulyo'bhūnmarutto nāma vīryavānputrastamanuraktābhūtpṛthivī sāgarāmbarā

स्पर्धते सततं स स्म देवराजेन पार्थिवःवासवोऽपि मरुत्तेन स्पर्धते पाण्डुनन्दन

spardhate satataṃ sa sma devarājena pārthivaḥvāsavo'pi maruttena spardhate pāṇḍunandana

शुचिः स गुणवानासीन्मरुत्तः पृथिवीपतिःयतमानोऽपि यं शक्रो न विशेषयति स्म ह

śuciḥ sa guṇavānāsīnmaruttaḥ pṛthivīpatiḥyatamāno'pi yaṃ śakro na viśeṣayati sma ha

सोऽशक्नुवन्विशेषाय समाहूय बृहस्पतिम्उवाचेदं वचो देवैः सहितो हरिवाहनः

so'śaknuvanviśeṣāya samāhūya bṛhaspatimuvācedaṃ vaco devaiḥ sahito harivāhanaḥ

बृहस्पते मरुत्तस्य मा स्म कार्षीः कथंचनदैवं कर्माथ वा पित्र्यं कर्तासि मम चेत्प्रियम्

bṛhaspate maruttasya mā sma kārṣīḥ kathaṃcanadaivaṃ karmātha vā pitryaṃ kartāsi mama cetpriyam

अहं हि त्रिषु लोकेषु सुराणां च बृहस्पतेइन्द्रत्वं प्राप्तवानेको मरुत्तस्तु महीपतिः

ahaṃ hi triṣu lokeṣu surāṇāṃ ca bṛhaspateindratvaṃ prāptavāneko maruttastu mahīpatiḥ

कथं ह्यमर्त्यं ब्रह्मंस्त्वं याजयित्वा सुराधिपम्याजयेर्मृत्युसंयुक्तं मरुत्तमविशङ्कया

kathaṃ hyamartyaṃ brahmaṃstvaṃ yājayitvā surādhipamyājayermṛtyusaṃyuktaṃ maruttamaviśaṅkayā

मां वा वृणीष्व भद्रं ते मरुत्तं वा महीपतिम्परित्यज्य मरुत्तं वा यथाजोषं भजस्व माम्

māṃ vā vṛṇīṣva bhadraṃ te maruttaṃ vā mahīpatimparityajya maruttaṃ vā yathājoṣaṃ bhajasva mām

एवमुक्तः स कौरव्य देवराज्ञा बृहस्पतिःमुहूर्तमिव संचिन्त्य देवराजानमब्रवीत्

evamuktaḥ sa kauravya devarājñā bṛhaspatiḥmuhūrtamiva saṃcintya devarājānamabravīt

त्वं भूतानामधिपतिस्त्वयि लोकाः प्रतिष्ठिताःनमुचेर्विश्वरूपस्य निहन्ता त्वं बलस्य च

tvaṃ bhūtānāmadhipatistvayi lokāḥ pratiṣṭhitāḥnamucerviśvarūpasya nihantā tvaṃ balasya ca

त्वमाजहर्थ देवानामेको वीर श्रियं पराम्त्वं बिभर्षि भुवं द्यां च सदैव बलसूदन

tvamājahartha devānāmeko vīra śriyaṃ parāmtvaṃ bibharṣi bhuvaṃ dyāṃ ca sadaiva balasūdana

पौरोहित्यं कथं कृत्वा तव देवगणेश्वरयाजयेयमहं मर्त्यं मरुत्तं पाकशासन

paurohityaṃ kathaṃ kṛtvā tava devagaṇeśvarayājayeyamahaṃ martyaṃ maruttaṃ pākaśāsana

समाश्वसिहि देवेश नाहं मर्त्याय कर्हिचित्ग्रहीष्यामि स्रुवं यज्ञे शृणु चेदं वचो मम

samāśvasihi deveśa nāhaṃ martyāya karhicitgrahīṣyāmi sruvaṃ yajñe śṛṇu cedaṃ vaco mama

हिरण्यरेतसोऽम्भः स्यात्परिवर्तेत मेदिनीभासं च न रविः कुर्यान्मत्सत्यं विचलेद्यदि

hiraṇyaretaso'mbhaḥ syātparivarteta medinībhāsaṃ ca na raviḥ kuryānmatsatyaṃ vicaledyadi

बृहस्पतिवचः श्रुत्वा शक्रो विगतमत्सरःप्रशस्यैनं विवेशाथ स्वमेव भवनं तदा

bṛhaspativacaḥ śrutvā śakro vigatamatsaraḥpraśasyainaṃ viveśātha svameva bhavanaṃ tadā