Parva.Adhyaya 14.56

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

स तं दृष्ट्वा तथाभूतं राजानं घोरदर्शनम्दीर्घश्मश्रुधरं नॄणां शोणितेन समुक्षितम्

sa taṃ dṛṣṭvā tathābhūtaṃ rājānaṃ ghoradarśanamdīrghaśmaśrudharaṃ nṝṇāṃ śoṇitena samukṣitam

चकार न व्यथां विप्रो राजा त्वेनमथाब्रवीत्प्रत्युत्थाय महातेजा भयकर्ता यमोपमः

cakāra na vyathāṃ vipro rājā tvenamathābravītpratyutthāya mahātejā bhayakartā yamopamaḥ

दिष्ट्या त्वमसि कल्याण षष्ठे काले ममान्तिकम्भक्षं मृगयमाणस्य संप्राप्तो द्विजसत्तम

diṣṭyā tvamasi kalyāṇa ṣaṣṭhe kāle mamāntikambhakṣaṃ mṛgayamāṇasya saṃprāpto dvijasattama

उत्तङ्क उवाच · uttaṅka uvāca

राजन्गुर्वर्थिनं विद्धि चरन्तं मामिहागतम्न च गुर्वर्थमुद्युक्तं हिंस्यमाहुर्मनीषिणः

rājangurvarthinaṃ viddhi carantaṃ māmihāgatamna ca gurvarthamudyuktaṃ hiṃsyamāhurmanīṣiṇaḥ

राजोवाचषष्ठे काले ममाहारो विहितो द्विजसत्तमन च शक्यः समुत्स्रष्टुं क्षुधितेन मयाद्य वै

rājovācaṣaṣṭhe kāle mamāhāro vihito dvijasattamana ca śakyaḥ samutsraṣṭuṃ kṣudhitena mayādya vai

उत्तङ्क उवाच · uttaṅka uvāca

एवमस्तु महाराज समयः क्रियतां तु मेगुर्वर्थमभिनिर्वर्त्य पुनरेष्यामि ते वशम्

evamastu mahārāja samayaḥ kriyatāṃ tu megurvarthamabhinirvartya punareṣyāmi te vaśam

संश्रुतश्च मया योऽर्थो गुरवे राजसत्तमत्वदधीनः स राजेन्द्र तं त्वा भिक्षे नरेश्वर

saṃśrutaśca mayā yo'rtho gurave rājasattamatvadadhīnaḥ sa rājendra taṃ tvā bhikṣe nareśvara

ददासि विप्रमुख्येभ्यस्त्वं हि रत्नानि सर्वशःदाता त्वं च नरव्याघ्र पात्रभूतः क्षिताविहपात्रं प्रतिग्रहे चापि विद्धि मां नृपसत्तम

dadāsi vipramukhyebhyastvaṃ hi ratnāni sarvaśaḥdātā tvaṃ ca naravyāghra pātrabhūtaḥ kṣitāvihapātraṃ pratigrahe cāpi viddhi māṃ nṛpasattama

उपाकृत्य गुरोरर्थं त्वदायत्तमरिंदमसमयेनेह राजेन्द्र पुनरेष्यामि ते वशम्

upākṛtya gurorarthaṃ tvadāyattamariṃdamasamayeneha rājendra punareṣyāmi te vaśam

सत्यं ते प्रतिजानामि नात्र मिथ्यास्ति किंचनअनृतं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा

satyaṃ te pratijānāmi nātra mithyāsti kiṃcanaanṛtaṃ noktapūrvaṃ me svaireṣvapi kuto'nyathā

सौदास उवाच · saudāsa uvāca

यदि मत्तस्त्वदायत्तो गुर्वर्थः कृत एव सःयदि चास्मि प्रतिग्राह्यः सांप्रतं तद्ब्रवीहि मे

yadi mattastvadāyatto gurvarthaḥ kṛta eva saḥyadi cāsmi pratigrāhyaḥ sāṃprataṃ tadbravīhi me

उत्तङ्क उवाच · uttaṅka uvāca

प्रतिग्राह्यो मतो मे त्वं सदैव पुरुषर्षभसोऽहं त्वामनुसंप्राप्तो भिक्षितुं मणिकुण्डले

pratigrāhyo mato me tvaṃ sadaiva puruṣarṣabhaso'haṃ tvāmanusaṃprāpto bhikṣituṃ maṇikuṇḍale

सौदास उवाच · saudāsa uvāca

पत्न्यास्ते मम विप्रर्षे रुचिरे मणिकुण्डलेवरयार्थं त्वमन्यं वै तं ते दास्यामि सुव्रत

patnyāste mama viprarṣe rucire maṇikuṇḍalevarayārthaṃ tvamanyaṃ vai taṃ te dāsyāmi suvrata

उत्तङ्क उवाच · uttaṅka uvāca

अलं ते व्यपदेशेन प्रमाणं यदि ते वयम्प्रयच्छ कुण्डले मे त्वं सत्यवाग्भव पार्थिव

alaṃ te vyapadeśena pramāṇaṃ yadi te vayamprayaccha kuṇḍale me tvaṃ satyavāgbhava pārthiva

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्तस्त्वब्रवीद्राजा तमुत्तङ्कं पुनर्वचःगच्छ मद्वचनाद्देवीं ब्रूहि देहीति सत्तम

ityuktastvabravīdrājā tamuttaṅkaṃ punarvacaḥgaccha madvacanāddevīṃ brūhi dehīti sattama

सैवमुक्ता त्वया नूनं मद्वाक्येन शुचिस्मिताप्रदास्यति द्विजश्रेष्ठ कुण्डले ते न संशयः

saivamuktā tvayā nūnaṃ madvākyena śucismitāpradāsyati dvijaśreṣṭha kuṇḍale te na saṃśayaḥ

उत्तङ्क उवाच · uttaṅka uvāca

क्व पत्नी भवतः शक्या मया द्रष्टुं नरेश्वरस्वयं वापि भवान्पत्नीं किमर्थं नोपसर्पति

kva patnī bhavataḥ śakyā mayā draṣṭuṃ nareśvarasvayaṃ vāpi bhavānpatnīṃ kimarthaṃ nopasarpati

सौदास उवाच · saudāsa uvāca

द्रक्ष्यते तां भवानद्य कस्मिंश्चिद्वननिर्झरेषष्ठे काले न हि मया सा शक्या द्रष्टुमद्य वै

drakṣyate tāṃ bhavānadya kasmiṃścidvananirjhareṣaṣṭhe kāle na hi mayā sā śakyā draṣṭumadya vai

उत्तङ्कस्तु तथोक्तः स जगाम भरतर्षभमदयन्तीं च दृष्ट्वा सोऽज्ञापयत्स्वं प्रयोजनम्

uttaṅkastu tathoktaḥ sa jagāma bharatarṣabhamadayantīṃ ca dṛṣṭvā so'jñāpayatsvaṃ prayojanam

सौदासवचनं श्रुत्वा ततः सा पृथुलोचनाप्रत्युवाच महाबुद्धिमुत्तङ्कं जनमेजय

saudāsavacanaṃ śrutvā tataḥ sā pṛthulocanāpratyuvāca mahābuddhimuttaṅkaṃ janamejaya

एवमेतन्महाब्रह्मन्नानृतं वदसेऽनघअभिज्ञानं तु किंचित्त्वं समानेतुमिहार्हसि

evametanmahābrahmannānṛtaṃ vadase'naghaabhijñānaṃ tu kiṃcittvaṃ samānetumihārhasi

इमे हि दिव्ये मणिकुण्डले मे; देवाश्च यक्षाश्च महोरगाश्चतैस्तैरुपायैः परिहर्तुकामा;श्छिद्रेषु नित्यं परितर्कयन्ति

ime hi divye maṇikuṇḍale me; devāśca yakṣāśca mahoragāścataistairupāyaiḥ parihartukāmā;śchidreṣu nityaṃ paritarkayanti

निक्षिप्तमेतद्भुवि पन्नगास्तु; रत्नं समासाद्य परामृषेयुःयक्षास्तथोच्छिष्टधृतं सुराश्च; निद्रावशं त्वा परिधर्षयेयुः

nikṣiptametadbhuvi pannagāstu; ratnaṃ samāsādya parāmṛṣeyuḥyakṣāstathocchiṣṭadhṛtaṃ surāśca; nidrāvaśaṃ tvā paridharṣayeyuḥ

छिद्रेष्वेतेषु हि सदा ह्यधृष्येषु द्विजर्षभदेवराक्षसनागानामप्रमत्तेन धार्यते

chidreṣveteṣu hi sadā hyadhṛṣyeṣu dvijarṣabhadevarākṣasanāgānāmapramattena dhāryate

स्यन्देते हि दिवा रुक्मं रात्रौ च द्विजसत्तमनक्तं नक्षत्रताराणां प्रभामाक्षिप्य वर्तते

syandete hi divā rukmaṃ rātrau ca dvijasattamanaktaṃ nakṣatratārāṇāṃ prabhāmākṣipya vartate

एते ह्यामुच्य भगवन्क्षुत्पिपासाभयं कुतःविषाग्निश्वापदेभ्यश्च भयं जातु न विद्यते

ete hyāmucya bhagavankṣutpipāsābhayaṃ kutaḥviṣāgniśvāpadebhyaśca bhayaṃ jātu na vidyate

ह्रस्वेन चैते आमुक्ते भवतो ह्रस्वके तदाअनुरूपेण चामुक्ते तत्प्रमाणे हि जायतः

hrasvena caite āmukte bhavato hrasvake tadāanurūpeṇa cāmukte tatpramāṇe hi jāyataḥ

एवंविधे ममैते वै कुण्डले परमार्चितेत्रिषु लोकेषु विख्याते तदभिज्ञानमानय

evaṃvidhe mamaite vai kuṇḍale paramārcitetriṣu lokeṣu vikhyāte tadabhijñānamānaya