Mahabharata · 19 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
एतच्छ्रुत्वा तु पुत्रस्य वचः शूरात्मजस्तदाविहाय शोकं धर्मात्मा ददौ श्राद्धमनुत्तमम्
etacchrutvā tu putrasya vacaḥ śūrātmajastadāvihāya śokaṃ dharmātmā dadau śrāddhamanuttamam
तथैव वासुदेवोऽपि स्वस्रीयस्य महात्मनःदयितस्य पितुर्नित्यमकरोदौर्ध्वदेहिकम्
tathaiva vāsudevo'pi svasrīyasya mahātmanaḥdayitasya piturnityamakarodaurdhvadehikam
षष्टिं शतसहस्राणि ब्राह्मणानां महाभुजःविधिवद्भोजयामास भोज्यं सर्वगुणान्वितम्
ṣaṣṭiṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇānāṃ mahābhujaḥvidhivadbhojayāmāsa bhojyaṃ sarvaguṇānvitam
आच्छाद्य च महाबाहुर्धनतृष्णामपानुदत्ब्राह्मणानां तदा कृष्णस्तदभूद्रोमहर्षणम्
ācchādya ca mahābāhurdhanatṛṣṇāmapānudatbrāhmaṇānāṃ tadā kṛṣṇastadabhūdromaharṣaṇam
सुवर्णं चैव गाश्चैव शयनाच्छादनं तथादीयमानं तदा विप्राः प्रभूतमिति चाब्रुवन्
suvarṇaṃ caiva gāścaiva śayanācchādanaṃ tathādīyamānaṃ tadā viprāḥ prabhūtamiti cābruvan
वासुदेवोऽथ दाशार्हो बलदेवः ससात्यकिःअभिमन्योस्तदा श्राद्धमकुर्वन्सत्यकस्तदाअतीव दुःखसंतप्ता न शमं चोपलेभिरे
vāsudevo'tha dāśārho baladevaḥ sasātyakiḥabhimanyostadā śrāddhamakurvansatyakastadāatīva duḥkhasaṃtaptā na śamaṃ copalebhire
तथैव पाण्डवा वीरा नगरे नागसाह्वयेनोपगच्छन्ति वै शान्तिमभिमन्युविनाकृताः
tathaiva pāṇḍavā vīrā nagare nāgasāhvayenopagacchanti vai śāntimabhimanyuvinākṛtāḥ
सुबहूनि च राजेन्द्र दिवसानि विराटजानाभुङ्क्त पतिशोकार्ता तदभूत्करुणं महत्कुक्षिस्थ एव तस्यास्तु स गर्भः संप्रलीयत
subahūni ca rājendra divasāni virāṭajānābhuṅkta patiśokārtā tadabhūtkaruṇaṃ mahatkukṣistha eva tasyāstu sa garbhaḥ saṃpralīyata
आजगाम ततो व्यासो ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषाआगम्य चाब्रवीद्धीमान्पृथां पृथुललोचनाम्उत्तरां च महातेजाः शोकः संत्यज्यतामयम्
ājagāma tato vyāso jñātvā divyena cakṣuṣāāgamya cābravīddhīmānpṛthāṃ pṛthulalocanāmuttarāṃ ca mahātejāḥ śokaḥ saṃtyajyatāmayam
जनिष्यति महातेजाः पुत्रस्तव यशस्विनिप्रभावाद्वासुदेवस्य मम व्याहरणादपिपाण्डवानामयं चान्ते पालयिष्यति मेदिनीम्
janiṣyati mahātejāḥ putrastava yaśasviniprabhāvādvāsudevasya mama vyāharaṇādapipāṇḍavānāmayaṃ cānte pālayiṣyati medinīm
धनंजयं च संप्रेक्ष्य धर्मराजस्य पश्यतःव्यासो वाक्यमुवाचेदं हर्षयन्निव भारत
dhanaṃjayaṃ ca saṃprekṣya dharmarājasya paśyataḥvyāso vākyamuvācedaṃ harṣayanniva bhārata
पौत्रस्तव महाबाहो जनिष्यति महामनाःपृथ्वीं सागरपर्यन्तां पालयिष्यति चैव ह
pautrastava mahābāho janiṣyati mahāmanāḥpṛthvīṃ sāgaraparyantāṃ pālayiṣyati caiva ha
तस्माच्छोकं कुरुश्रेष्ठ जहि त्वमरिकर्शनविचार्यमत्र न हि ते सत्यमेतद्भविष्यति
tasmācchokaṃ kuruśreṣṭha jahi tvamarikarśanavicāryamatra na hi te satyametadbhaviṣyati
यच्चापि वृष्णिवीरेण कृष्णेन कुरुनन्दनपुरोक्तं तत्तथा भावि मा तेऽत्रास्तु विचारणा
yaccāpi vṛṣṇivīreṇa kṛṣṇena kurunandanapuroktaṃ tattathā bhāvi mā te'trāstu vicāraṇā
विबुधानां गतो लोकानक्षयानात्मनिर्जितान्न स शोच्यस्त्वया तात न चान्यैः कुरुभिस्तथा
vibudhānāṃ gato lokānakṣayānātmanirjitānna sa śocyastvayā tāta na cānyaiḥ kurubhistathā
एवं पितामहेनोक्तो धर्मात्मा स धनंजयःत्यक्त्वा शोकं महाराज हृष्टरूपोऽभवत्तदा
evaṃ pitāmahenokto dharmātmā sa dhanaṃjayaḥtyaktvā śokaṃ mahārāja hṛṣṭarūpo'bhavattadā
पितापि तव धर्मज्ञ गर्भे तस्मिन्महामतेअवर्धत यथाकालं शुक्लपक्षे यथा शशी
pitāpi tava dharmajña garbhe tasminmahāmateavardhata yathākālaṃ śuklapakṣe yathā śaśī
ततः संचोदयामास व्यासो धर्मात्मजं नृपम्अश्वमेधं प्रति तदा ततः सोऽन्तर्हितोऽभवत्
tataḥ saṃcodayāmāsa vyāso dharmātmajaṃ nṛpamaśvamedhaṃ prati tadā tataḥ so'ntarhito'bhavat
धर्मराजोऽपि मेधावी श्रुत्वा व्यासस्य तद्वचःवित्तोपनयने तात चकार गमने मतिम्
dharmarājo'pi medhāvī śrutvā vyāsasya tadvacaḥvittopanayane tāta cakāra gamane matim