Parva.Adhyaya 14.68

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

सैवं विलप्य करुणं सोन्मादेव तपस्विनीउत्तरा न्यपतद्भूमौ कृपणा पुत्रगृद्धिनी

saivaṃ vilapya karuṇaṃ sonmādeva tapasvinīuttarā nyapatadbhūmau kṛpaṇā putragṛddhinī

तां तु दृष्ट्वा निपतितां हतबन्धुपरिच्छदाम्चुक्रोश कुन्ती दुःखार्ता सर्वाश्च भरतस्त्रियः

tāṃ tu dṛṣṭvā nipatitāṃ hatabandhuparicchadāmcukrośa kuntī duḥkhārtā sarvāśca bharatastriyaḥ

मुहूर्तमिव तद्राजन्पाण्डवानां निवेशनम्अप्रेक्षणीयमभवदार्तस्वरनिनादितम्

muhūrtamiva tadrājanpāṇḍavānāṃ niveśanamaprekṣaṇīyamabhavadārtasvaranināditam

सा मुहूर्तं च राजेन्द्र पुत्रशोकाभिपीडिताकश्मलाभिहता वीर वैराटी त्वभवत्तदा

sā muhūrtaṃ ca rājendra putraśokābhipīḍitākaśmalābhihatā vīra vairāṭī tvabhavattadā

प्रतिलभ्य तु सा संज्ञामुत्तरा भरतर्षभअङ्कमारोप्य तं पुत्रमिदं वचनमब्रवीत्

pratilabhya tu sā saṃjñāmuttarā bharatarṣabhaaṅkamāropya taṃ putramidaṃ vacanamabravīt

धर्मज्ञस्य सुतः संस्त्वमधर्ममवबुध्यसेयस्त्वं वृष्णिप्रवीरस्य कुरुषे नाभिवादनम्

dharmajñasya sutaḥ saṃstvamadharmamavabudhyaseyastvaṃ vṛṣṇipravīrasya kuruṣe nābhivādanam

पुत्र गत्वा मम वचो ब्रूयास्त्वं पितरं तवदुर्मरं प्राणिनां वीर काले प्राप्ते कथंचन

putra gatvā mama vaco brūyāstvaṃ pitaraṃ tavadurmaraṃ prāṇināṃ vīra kāle prāpte kathaṃcana

याहं त्वया विहीनाद्य पत्या पुत्रेण चैव हमर्तव्ये सति जीवामि हतस्वस्तिरकिंचना

yāhaṃ tvayā vihīnādya patyā putreṇa caiva hamartavye sati jīvāmi hatasvastirakiṃcanā

अथ वा धर्मराज्ञाहमनुज्ञाता महाभुजभक्षयिष्ये विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्ये वा हुताशनम्

atha vā dharmarājñāhamanujñātā mahābhujabhakṣayiṣye viṣaṃ tīkṣṇaṃ pravekṣye vā hutāśanam

अथ वा दुर्मरं तात यदिदं मे सहस्रधापतिपुत्रविहीनाया हृदयं न विदीर्यते

atha vā durmaraṃ tāta yadidaṃ me sahasradhāpatiputravihīnāyā hṛdayaṃ na vidīryate

उत्तिष्ठ पुत्र पश्येमां दुःखितां प्रपितामहीम्आर्तामुपप्लुतां दीनां निमग्नां शोकसागरे

uttiṣṭha putra paśyemāṃ duḥkhitāṃ prapitāmahīmārtāmupaplutāṃ dīnāṃ nimagnāṃ śokasāgare

आर्यां च पश्य पाञ्चालीं सात्वतीं च तपस्विनीम्मां च पश्य सुदुःखार्तां व्याधविद्धां मृगीमिव

āryāṃ ca paśya pāñcālīṃ sātvatīṃ ca tapasvinīmmāṃ ca paśya suduḥkhārtāṃ vyādhaviddhāṃ mṛgīmiva

उत्तिष्ठ पश्य वदनं लोकनाथस्य धीमतःपुण्डरीकपलाशाक्षं पुरेव चपलेक्षणम्

uttiṣṭha paśya vadanaṃ lokanāthasya dhīmataḥpuṇḍarīkapalāśākṣaṃ pureva capalekṣaṇam

एवं विप्रलपन्तीं तु दृष्ट्वा निपतितां पुनःउत्तरां ताः स्त्रियः सर्वाः पुनरुत्थापयन्त्युत

evaṃ vipralapantīṃ tu dṛṣṭvā nipatitāṃ punaḥuttarāṃ tāḥ striyaḥ sarvāḥ punarutthāpayantyuta

उत्थाय तु पुनर्धैर्यात्तदा मत्स्यपतेः सुताप्राञ्जलिः पुण्डरीकाक्षं भूमावेवाभ्यवादयत्

utthāya tu punardhairyāttadā matsyapateḥ sutāprāñjaliḥ puṇḍarīkākṣaṃ bhūmāvevābhyavādayat

श्रुत्वा स तस्या विपुलं विलापं पुरुषर्षभःउपस्पृश्य ततः कृष्णो ब्रह्मास्त्रं संजहार तत्

śrutvā sa tasyā vipulaṃ vilāpaṃ puruṣarṣabhaḥupaspṛśya tataḥ kṛṣṇo brahmāstraṃ saṃjahāra tat

प्रतिजज्ञे च दाशार्हस्तस्य जीवितमच्युतःअब्रवीच्च विशुद्धात्मा सर्वं विश्रावयञ्जगत्

pratijajñe ca dāśārhastasya jīvitamacyutaḥabravīcca viśuddhātmā sarvaṃ viśrāvayañjagat

न ब्रवीम्युत्तरे मिथ्या सत्यमेतद्भविष्यतिएष संजीवयाम्येनं पश्यतां सर्वदेहिनाम्

na bravīmyuttare mithyā satyametadbhaviṣyatieṣa saṃjīvayāmyenaṃ paśyatāṃ sarvadehinām

नोक्तपूर्वं मया मिथ्या स्वैरेष्वपि कदाचनन च युद्धे परावृत्तस्तथा संजीवतामयम्

noktapūrvaṃ mayā mithyā svaireṣvapi kadācanana ca yuddhe parāvṛttastathā saṃjīvatāmayam

यथा मे दयितो धर्मो ब्राह्मणाश्च विशेषतःअभिमन्योः सुतो जातो मृतो जीवत्वयं तथा

yathā me dayito dharmo brāhmaṇāśca viśeṣataḥabhimanyoḥ suto jāto mṛto jīvatvayaṃ tathā

यथाहं नाभिजानामि विजयेन कदाचनविरोधं तेन सत्येन मृतो जीवत्वयं शिशुः

yathāhaṃ nābhijānāmi vijayena kadācanavirodhaṃ tena satyena mṛto jīvatvayaṃ śiśuḥ

यथा सत्यं च धर्मश्च मयि नित्यं प्रतिष्ठितौतथा मृतः शिशुरयं जीवतामभिमन्युजः

yathā satyaṃ ca dharmaśca mayi nityaṃ pratiṣṭhitautathā mṛtaḥ śiśurayaṃ jīvatāmabhimanyujaḥ

यथा कंसश्च केशी च धर्मेण निहतौ मयातेन सत्येन बालोऽयं पुनरुज्जीवतामिह

yathā kaṃsaśca keśī ca dharmeṇa nihatau mayātena satyena bālo'yaṃ punarujjīvatāmiha

इत्युक्तो वासुदेवेन स बालो भरतर्षभशनैः शनैर्महाराज प्रास्पन्दत सचेतनः

ityukto vāsudevena sa bālo bharatarṣabhaśanaiḥ śanairmahārāja prāspandata sacetanaḥ