Parva.Adhyaya 14.71

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तस्तु कृष्णेन धर्मपुत्रो युधिष्ठिरःव्यासमामन्त्र्य मेधावी ततो वचनमब्रवीत्

evamuktastu kṛṣṇena dharmaputro yudhiṣṭhiraḥvyāsamāmantrya medhāvī tato vacanamabravīt

यथा कालं भवान्वेत्ति हयमेधस्य तत्त्वतःदीक्षयस्व तदा मा त्वं त्वय्यायत्तो हि मे क्रतुः

yathā kālaṃ bhavānvetti hayamedhasya tattvataḥdīkṣayasva tadā mā tvaṃ tvayyāyatto hi me kratuḥ

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

अहं पैलोऽथ कौन्तेय याज्ञवल्क्यस्तथैव चविधानं यद्यथाकालं तत्कर्तारो न संशयः

ahaṃ pailo'tha kaunteya yājñavalkyastathaiva cavidhānaṃ yadyathākālaṃ tatkartāro na saṃśayaḥ

चैत्र्यां हि पौर्णमास्यां च तव दीक्षा भविष्यतिसंभाराः संभ्रियन्तां ते यज्ञार्थं पुरुषर्षभ

caitryāṃ hi paurṇamāsyāṃ ca tava dīkṣā bhaviṣyatisaṃbhārāḥ saṃbhriyantāṃ te yajñārthaṃ puruṣarṣabha

अश्वविद्याविदश्चैव सूता विप्राश्च तद्विदःमेध्यमश्वं परीक्षन्तां तव यज्ञार्थसिद्धये

aśvavidyāvidaścaiva sūtā viprāśca tadvidaḥmedhyamaśvaṃ parīkṣantāṃ tava yajñārthasiddhaye

तमुत्सृज्य यथाशास्त्रं पृथिवीं सागराम्बराम्स पर्येतु यशो नाम्ना तव पार्थिव वर्धयन्

tamutsṛjya yathāśāstraṃ pṛthivīṃ sāgarāmbarāmsa paryetu yaśo nāmnā tava pārthiva vardhayan

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पाण्डवः पृथिवीपतिःचकार सर्वं राजेन्द्र यथोक्तं ब्रह्मवादिनासंभाराश्चैव राजेन्द्र सर्वे संकल्पिताभवन्

ityuktaḥ sa tathetyuktvā pāṇḍavaḥ pṛthivīpatiḥcakāra sarvaṃ rājendra yathoktaṃ brahmavādināsaṃbhārāścaiva rājendra sarve saṃkalpitābhavan

स संभारान्समाहृत्य नृपो धर्मात्मजस्तदान्यवेदयदमेयात्मा कृष्णद्वैपायनाय वै

sa saṃbhārānsamāhṛtya nṛpo dharmātmajastadānyavedayadameyātmā kṛṣṇadvaipāyanāya vai

ततोऽब्रवीन्महातेजा व्यासो धर्मात्मजं नृपम्यथाकालं यथायोगं सज्जाः स्म तव दीक्षणे

tato'bravīnmahātejā vyāso dharmātmajaṃ nṛpamyathākālaṃ yathāyogaṃ sajjāḥ sma tava dīkṣaṇe

स्फ्यश्च कूर्चश्च सौवर्णो यच्चान्यदपि कौरवतत्र योग्यं भवेत्किंचित्तद्रौक्मं क्रियतामिति

sphyaśca kūrcaśca sauvarṇo yaccānyadapi kauravatatra yogyaṃ bhavetkiṃcittadraukmaṃ kriyatāmiti

अश्वश्चोत्सृज्यतामद्य पृथ्व्यामथ यथाक्रमम्सुगुप्तश्च चरत्वेष यथाशास्त्रं युधिष्ठिर

aśvaścotsṛjyatāmadya pṛthvyāmatha yathākramamsuguptaśca caratveṣa yathāśāstraṃ yudhiṣṭhira

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

अयमश्वो मया ब्रह्मन्नुत्सृष्टः पृथिवीमिमाम्चरिष्यति यथाकामं तत्र वै संविधीयताम्

ayamaśvo mayā brahmannutsṛṣṭaḥ pṛthivīmimāmcariṣyati yathākāmaṃ tatra vai saṃvidhīyatām

पृथिवीं पर्यटन्तं हि तुरगं कामचारिणम्कः पालयेदिति मुने तद्भवान्वक्तुमर्हति

pṛthivīṃ paryaṭantaṃ hi turagaṃ kāmacāriṇamkaḥ pālayediti mune tadbhavānvaktumarhati

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्तः स तु राजेन्द्र कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत्भीमसेनादवरजः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्

ityuktaḥ sa tu rājendra kṛṣṇadvaipāyano'bravītbhīmasenādavarajaḥ śreṣṭhaḥ sarvadhanuṣmatām

जिष्णुः सहिष्णुर्धृष्णुश्च स एनं पालयिष्यतिशक्तः स हि महीं जेतुं निवातकवचान्तकः

jiṣṇuḥ sahiṣṇurdhṛṣṇuśca sa enaṃ pālayiṣyatiśaktaḥ sa hi mahīṃ jetuṃ nivātakavacāntakaḥ

तस्मिन्ह्यस्त्राणि दिव्यानि दिव्यं संहननं तथादिव्यं धनुश्चेषुधी च स एनमनुयास्यति

tasminhyastrāṇi divyāni divyaṃ saṃhananaṃ tathādivyaṃ dhanuśceṣudhī ca sa enamanuyāsyati

स हि धर्मार्थकुशलः सर्वविद्याविशारदःयथाशास्त्रं नृपश्रेष्ठ चारयिष्यति ते हयम्

sa hi dharmārthakuśalaḥ sarvavidyāviśāradaḥyathāśāstraṃ nṛpaśreṣṭha cārayiṣyati te hayam

राजपुत्रो महाबाहुः श्यामो राजीवलोचनःअभिमन्योः पिता वीरः स एनमनुयास्यति

rājaputro mahābāhuḥ śyāmo rājīvalocanaḥabhimanyoḥ pitā vīraḥ sa enamanuyāsyati

भीमसेनोऽपि तेजस्वी कौन्तेयोऽमितविक्रमःसमर्थो रक्षितुं राष्ट्रं नकुलश्च विशां पते

bhīmaseno'pi tejasvī kaunteyo'mitavikramaḥsamartho rakṣituṃ rāṣṭraṃ nakulaśca viśāṃ pate

सहदेवस्तु कौरव्य समाधास्यति बुद्धिमान्कुटुम्बतन्त्रं विधिवत्सर्वमेव महायशाः

sahadevastu kauravya samādhāsyati buddhimānkuṭumbatantraṃ vidhivatsarvameva mahāyaśāḥ

तत्तु सर्वं यथान्यायमुक्तं कुरुकुलोद्वहःचकार फल्गुनं चापि संदिदेश हयं प्रति

tattu sarvaṃ yathānyāyamuktaṃ kurukulodvahaḥcakāra phalgunaṃ cāpi saṃdideśa hayaṃ prati

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

एह्यर्जुन त्वया वीर हयोऽयं परिपाल्यताम्त्वमर्हो रक्षितुं ह्येनं नान्यः कश्चन मानवः

ehyarjuna tvayā vīra hayo'yaṃ paripālyatāmtvamarho rakṣituṃ hyenaṃ nānyaḥ kaścana mānavaḥ

ये चापि त्वां महाबाहो प्रत्युदीयुर्नराधिपाःतैर्विग्रहो यथा न स्यात्तथा कार्यं त्वयानघ

ye cāpi tvāṃ mahābāho pratyudīyurnarādhipāḥtairvigraho yathā na syāttathā kāryaṃ tvayānagha

आख्यातव्यश्च भवता यज्ञोऽयं मम सर्वशःपार्थिवेभ्यो महाबाहो समये गम्यतामिति

ākhyātavyaśca bhavatā yajño'yaṃ mama sarvaśaḥpārthivebhyo mahābāho samaye gamyatāmiti

एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्रातरं सव्यसाचिनम्भीमं च नकुलं चैव पुरगुप्तौ समादधत्

evamuktvā sa dharmātmā bhrātaraṃ savyasācinambhīmaṃ ca nakulaṃ caiva puraguptau samādadhat

कुटुम्बतन्त्रे च तथा सहदेवं युधां पतिम्अनुमान्य महीपालं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः

kuṭumbatantre ca tathā sahadevaṃ yudhāṃ patimanumānya mahīpālaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yudhiṣṭhiraḥ