Parva.Adhyaya 14.72

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

दीक्षाकाले तु संप्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विजःविधिवद्दीक्षयामासुरश्वमेधाय पार्थिवम्

dīkṣākāle tu saṃprāpte tataste sumahartvijaḥvidhivaddīkṣayāmāsuraśvamedhāya pārthivam

कृत्वा स पशुबन्धांश्च दीक्षितः पाण्डुनन्दनःधर्मराजो महातेजाः सहर्त्विग्भिर्व्यरोचत

kṛtvā sa paśubandhāṃśca dīkṣitaḥ pāṇḍunandanaḥdharmarājo mahātejāḥ sahartvigbhirvyarocata

हयश्च हयमेधार्थं स्वयं स ब्रह्मवादिनाउत्सृष्टः शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा

hayaśca hayamedhārthaṃ svayaṃ sa brahmavādināutsṛṣṭaḥ śāstravidhinā vyāsenāmitatejasā

स राजा धर्मजो राजन्दीक्षितो विबभौ तदाहेममाली रुक्मकण्ठः प्रदीप्त इव पावकः

sa rājā dharmajo rājandīkṣito vibabhau tadāhemamālī rukmakaṇṭhaḥ pradīpta iva pāvakaḥ

कृष्णाजिनी दण्डपाणिः क्षौमवासाः स धर्मजःविबभौ द्युतिमान्भूयः प्रजापतिरिवाध्वरे

kṛṣṇājinī daṇḍapāṇiḥ kṣaumavāsāḥ sa dharmajaḥvibabhau dyutimānbhūyaḥ prajāpatirivādhvare

तथैवास्यर्त्विजः सर्वे तुल्यवेषा विशां पतेबभूवुरर्जुनश्चैव प्रदीप्त इव पावकः

tathaivāsyartvijaḥ sarve tulyaveṣā viśāṃ patebabhūvurarjunaścaiva pradīpta iva pāvakaḥ

श्वेताश्वः कृष्णसारं तं ससाराश्वं धनंजयःविधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात्

śvetāśvaḥ kṛṣṇasāraṃ taṃ sasārāśvaṃ dhanaṃjayaḥvidhivatpṛthivīpāla dharmarājasya śāsanāt

विक्षिपन्गाण्डिवं राजन्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान्तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्तः ससार ह

vikṣipangāṇḍivaṃ rājanbaddhagodhāṅgulitravāntamaśvaṃ pṛthivīpāla mudā yuktaḥ sasāra ha

आकुमारं तदा राजन्नागमत्तत्पुरं विभोद्रष्टुकामं कुरुश्रेष्ठं प्रयास्यन्तं धनंजयम्

ākumāraṃ tadā rājannāgamattatpuraṃ vibhodraṣṭukāmaṃ kuruśreṣṭhaṃ prayāsyantaṃ dhanaṃjayam

तेषामन्योन्यसंमर्दादूष्मेव समजायतदिदृक्षूणां हयं तं च तं चैव हयसारिणम्

teṣāmanyonyasaṃmardādūṣmeva samajāyatadidṛkṣūṇāṃ hayaṃ taṃ ca taṃ caiva hayasāriṇam

ततः शब्दो महाराज दशाशाः प्रतिपूरयन्बभूव प्रेक्षतां नॄणां कुन्तीपुत्रं धनंजयम्

tataḥ śabdo mahārāja daśāśāḥ pratipūrayanbabhūva prekṣatāṃ nṝṇāṃ kuntīputraṃ dhanaṃjayam

एष गच्छति कौन्तेयस्तुरगश्चैव दीप्तिमान्यमन्वेति महाबाहुः संस्पृशन्धनुरुत्तमम्

eṣa gacchati kaunteyasturagaścaiva dīptimānyamanveti mahābāhuḥ saṃspṛśandhanuruttamam

एवं शुश्राव वदतां गिरो जिष्णुरुदारधीःस्वस्ति तेऽस्तु व्रजारिष्टं पुनश्चैहीति भारत

evaṃ śuśrāva vadatāṃ giro jiṣṇurudāradhīḥsvasti te'stu vrajāriṣṭaṃ punaścaihīti bhārata

अथापरे मनुष्येन्द्र पुरुषा वाक्यमब्रुवन्नैनं पश्याम संमर्दे धनुरेतत्प्रदृश्यते

athāpare manuṣyendra puruṣā vākyamabruvannainaṃ paśyāma saṃmarde dhanuretatpradṛśyate

एतद्धि भीमनिर्ह्रादं विश्रुतं गाण्डिवं धनुःस्वस्ति गच्छत्वरिष्टं वै पन्थानमकुतोभयम्निवृत्तमेनं द्रक्ष्यामः पुनरेवं च तेऽब्रुवन्

etaddhi bhīmanirhrādaṃ viśrutaṃ gāṇḍivaṃ dhanuḥsvasti gacchatvariṣṭaṃ vai panthānamakutobhayamnivṛttamenaṃ drakṣyāmaḥ punarevaṃ ca te'bruvan

एवमाद्या मनुष्याणां स्त्रीणां च भरतर्षभशुश्राव मधुरा वाचः पुनः पुनरुदीरिताः

evamādyā manuṣyāṇāṃ strīṇāṃ ca bharatarṣabhaśuśrāva madhurā vācaḥ punaḥ punarudīritāḥ

याज्ञवल्क्यस्य शिष्यश्च कुशलो यज्ञकर्मणिप्रायात्पार्थेन सहितः शान्त्यर्थं वेदपारगः

yājñavalkyasya śiṣyaśca kuśalo yajñakarmaṇiprāyātpārthena sahitaḥ śāntyarthaṃ vedapāragaḥ

ब्राह्मणाश्च महीपाल बहवो वेदपारगाःअनुजग्मुर्महात्मानं क्षत्रियाश्च विशोऽपि च

brāhmaṇāśca mahīpāla bahavo vedapāragāḥanujagmurmahātmānaṃ kṣatriyāśca viśo'pi ca

पाण्डवैः पृथिवीमश्वो निर्जितामस्त्रतेजसाचचार स महाराज यथादेशं स सत्तम

pāṇḍavaiḥ pṛthivīmaśvo nirjitāmastratejasācacāra sa mahārāja yathādeśaṃ sa sattama

तत्र युद्धानि वृत्तानि यान्यासन्पाण्डवस्य हतानि वक्ष्यामि ते वीर विचित्राणि महान्ति च

tatra yuddhāni vṛttāni yānyāsanpāṇḍavasya hatāni vakṣyāmi te vīra vicitrāṇi mahānti ca

स हयः पृथिवीं राजन्प्रदक्षिणमरिंदमससारोत्तरतः पूर्वं तन्निबोध महीपते

sa hayaḥ pṛthivīṃ rājanpradakṣiṇamariṃdamasasārottarataḥ pūrvaṃ tannibodha mahīpate

अवमृद्नन्स राष्ट्राणि पार्थिवानां हयोत्तमःशनैस्तदा परिययौ श्वेताश्वश्च महारथः

avamṛdnansa rāṣṭrāṇi pārthivānāṃ hayottamaḥśanaistadā pariyayau śvetāśvaśca mahārathaḥ

तत्र संकलना नास्ति राज्ञामयुतशस्तदायेऽयुध्यन्त महाराज क्षत्रिया हतबान्धवाः

tatra saṃkalanā nāsti rājñāmayutaśastadāye'yudhyanta mahārāja kṣatriyā hatabāndhavāḥ

किराता विकृता राजन्बहवोऽसिधनुर्धराःम्लेच्छाश्चान्ये बहुविधाः पूर्वं विनिकृता रणे

kirātā vikṛtā rājanbahavo'sidhanurdharāḥmlecchāścānye bahuvidhāḥ pūrvaṃ vinikṛtā raṇe

आर्याश्च पृथिवीपालाः प्रहृष्टनरवाहनाःसमीयुः पाण्डुपुत्रेण बहवो युद्धदुर्मदाः

āryāśca pṛthivīpālāḥ prahṛṣṭanaravāhanāḥsamīyuḥ pāṇḍuputreṇa bahavo yuddhadurmadāḥ

एवं युद्धानि वृत्तानि तत्र तत्र महीपतेअर्जुनस्य महीपालैर्नानादेशनिवासिभिः

evaṃ yuddhāni vṛttāni tatra tatra mahīpatearjunasya mahīpālairnānādeśanivāsibhiḥ

यानि तूभयतो राजन्प्रतप्तानि महान्ति चतानि युद्धानि वक्ष्यामि कौन्तेयस्य तवानघ

yāni tūbhayato rājanprataptāni mahānti catāni yuddhāni vakṣyāmi kaunteyasya tavānagha