Parva.Adhyaya 14.76

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

सैन्धवैरभवद्युद्धं ततस्तस्य किरीटिनःहतशेषैर्महाराज हतानां च सुतैरपि

saindhavairabhavadyuddhaṃ tatastasya kirīṭinaḥhataśeṣairmahārāja hatānāṃ ca sutairapi

तेऽवतीर्णमुपश्रुत्य विषयं श्वेतवाहनम्प्रत्युद्ययुरमृष्यन्तो राजानः पाण्डवर्षभम्

te'vatīrṇamupaśrutya viṣayaṃ śvetavāhanampratyudyayuramṛṣyanto rājānaḥ pāṇḍavarṣabham

अश्वं च तं परामृश्य विषयान्ते विषोपमाःन भयं चक्रिरे पार्थाद्भीमसेनादनन्तरात्

aśvaṃ ca taṃ parāmṛśya viṣayānte viṣopamāḥna bhayaṃ cakrire pārthādbhīmasenādanantarāt

तेऽविदूराद्धनुष्पाणिं यज्ञियस्य हयस्य चबीभत्सुं प्रत्यपद्यन्त पदातिनमवस्थितम्

te'vidūrāddhanuṣpāṇiṃ yajñiyasya hayasya cabībhatsuṃ pratyapadyanta padātinamavasthitam

ततस्ते तु महावीर्या राजानः पर्यवारयन्जिगीषन्तो नरव्याघ्राः पूर्वं विनिकृता युधि

tataste tu mahāvīryā rājānaḥ paryavārayanjigīṣanto naravyāghrāḥ pūrvaṃ vinikṛtā yudhi

ते नामान्यथ गोत्राणि कर्माणि विविधानि चकीर्तयन्तस्तदा पार्थं शरवर्षैरवाकिरन्

te nāmānyatha gotrāṇi karmāṇi vividhāni cakīrtayantastadā pārthaṃ śaravarṣairavākiran

ते किरन्तः शरांस्तीक्ष्णान्वारणेन्द्रनिवारणान्रणे जयमभीप्सन्तः कौन्तेयं पर्यवारयन्

te kirantaḥ śarāṃstīkṣṇānvāraṇendranivāraṇānraṇe jayamabhīpsantaḥ kaunteyaṃ paryavārayan

तेऽसमीक्ष्यैव तं वीरमुग्रकर्माणमाहवेसर्वे युयुधिरे वीरा रथस्थास्तं पदातिनम्

te'samīkṣyaiva taṃ vīramugrakarmāṇamāhavesarve yuyudhire vīrā rathasthāstaṃ padātinam

ते तमाजघ्निरे वीरं निवातकवचान्तकम्संशप्तकनिहन्तारं हन्तारं सैन्धवस्य च

te tamājaghnire vīraṃ nivātakavacāntakamsaṃśaptakanihantāraṃ hantāraṃ saindhavasya ca

ततो रथसहस्रेण हयानामयुतेन चकोष्ठकीकृत्य कौन्तेयं संप्रहृष्टमयोधयन्

tato rathasahasreṇa hayānāmayutena cakoṣṭhakīkṛtya kaunteyaṃ saṃprahṛṣṭamayodhayan

संस्मरन्तो वधं वीराः सिन्धुराजस्य धीमतःजयद्रथस्य कौरव्य समरे सव्यसाचिना

saṃsmaranto vadhaṃ vīrāḥ sindhurājasya dhīmataḥjayadrathasya kauravya samare savyasācinā

ततः पर्जन्यवत्सर्वे शरवृष्टिमवासृजन्तैः कीर्णः शुशुभे पार्थो रविर्मेघान्तरे यथा

tataḥ parjanyavatsarve śaravṛṣṭimavāsṛjantaiḥ kīrṇaḥ śuśubhe pārtho ravirmeghāntare yathā

स शरैः समवच्छन्नो ददृशे पाण्डवर्षभःपञ्जरान्तरसंचारी शकुन्त इव भारत

sa śaraiḥ samavacchanno dadṛśe pāṇḍavarṣabhaḥpañjarāntarasaṃcārī śakunta iva bhārata

ततो हाहाकृतं सर्वं कौन्तेये शरपीडितेत्रैलोक्यमभवद्राजन्रविश्चासीद्रजोरुणः

tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ kaunteye śarapīḍitetrailokyamabhavadrājanraviścāsīdrajoruṇaḥ

ततो ववौ महाराज मारुतो रोमहर्षणःराहुरग्रसदादित्यं युगपत्सोममेव च

tato vavau mahārāja māruto romaharṣaṇaḥrāhuragrasadādityaṃ yugapatsomameva ca

उल्काश्च जघ्निरे सूर्यं विकीर्यन्त्यः समन्ततःवेपथुश्चाभवद्राजन्कैलासस्य महागिरेः

ulkāśca jaghnire sūryaṃ vikīryantyaḥ samantataḥvepathuścābhavadrājankailāsasya mahāgireḥ

मुमुचुश्चास्रमत्युष्णं दुःखशोकसमन्विताःसप्तर्षयो जातभयास्तथा देवर्षयोऽपि च

mumucuścāsramatyuṣṇaṃ duḥkhaśokasamanvitāḥsaptarṣayo jātabhayāstathā devarṣayo'pi ca

शशश्चाशु विनिर्भिद्य मण्डलं शशिनोऽपतत्विपरीतस्तदा राजंस्तस्मिन्नुत्पातलक्षणे

śaśaścāśu vinirbhidya maṇḍalaṃ śaśino'patatviparītastadā rājaṃstasminnutpātalakṣaṇe

रासभारुणसंकाशा धनुष्मन्तः सविद्युतःआवृत्य गगनं मेघा मुमुचुर्मांसशोणितम्

rāsabhāruṇasaṃkāśā dhanuṣmantaḥ savidyutaḥāvṛtya gaganaṃ meghā mumucurmāṃsaśoṇitam

एवमासीत्तदा वीरे शरवर्षाभिसंवृतेलोकेऽस्मिन्भरतश्रेष्ठ तदद्भुतमिवाभवत्

evamāsīttadā vīre śaravarṣābhisaṃvṛteloke'sminbharataśreṣṭha tadadbhutamivābhavat

तस्य तेनावकीर्णस्य शरजालेन सर्वशःमोहात्पपात गाण्डीवमावापश्च करादपि

tasya tenāvakīrṇasya śarajālena sarvaśaḥmohātpapāta gāṇḍīvamāvāpaśca karādapi

तस्मिन्मोहमनुप्राप्ते शरजालं महत्तरम्सैन्धवा मुमुचुस्तूर्णं गतसत्त्वे महारथे

tasminmohamanuprāpte śarajālaṃ mahattaramsaindhavā mumucustūrṇaṃ gatasattve mahārathe

ततो मोहसमापन्नं ज्ञात्वा पार्थं दिवौकसःसर्वे वित्रस्तमनसस्तस्य शान्तिपराभवन्

tato mohasamāpannaṃ jñātvā pārthaṃ divaukasaḥsarve vitrastamanasastasya śāntiparābhavan

ततो देवर्षयः सर्वे तथा सप्तर्षयोऽपि चब्रह्मर्षयश्च विजयं जेपुः पार्थस्य धीमतः

tato devarṣayaḥ sarve tathā saptarṣayo'pi cabrahmarṣayaśca vijayaṃ jepuḥ pārthasya dhīmataḥ

ततः प्रदीपिते देवैः पार्थतेजसि पार्थिवतस्थावचलवद्धीमान्संग्रामे परमास्त्रवित्

tataḥ pradīpite devaiḥ pārthatejasi pārthivatasthāvacalavaddhīmānsaṃgrāme paramāstravit

विचकर्ष धनुर्दिव्यं ततः कौरवनन्दनःयन्त्रस्येवेह शब्दोऽभून्महांस्तस्य पुनः पुनः

vicakarṣa dhanurdivyaṃ tataḥ kauravanandanaḥyantrasyeveha śabdo'bhūnmahāṃstasya punaḥ punaḥ

ततः स शरवर्षाणि प्रत्यमित्रान्प्रति प्रभुःववर्ष धनुषा पार्थो वर्षाणीव सुरेश्वरः

tataḥ sa śaravarṣāṇi pratyamitrānprati prabhuḥvavarṣa dhanuṣā pārtho varṣāṇīva sureśvaraḥ

ततस्ते सैन्धवा योधाः सर्व एव सराजकाःनादृश्यन्त शरैः कीर्णाः शलभैरिव पावकाः

tataste saindhavā yodhāḥ sarva eva sarājakāḥnādṛśyanta śaraiḥ kīrṇāḥ śalabhairiva pāvakāḥ

तस्य शब्देन वित्रेसुर्भयार्ताश्च विदुद्रुवुःमुमुचुश्चाश्रु शोकार्ताः सुषुपुश्चापि सैन्धवाः

tasya śabdena vitresurbhayārtāśca vidudruvuḥmumucuścāśru śokārtāḥ suṣupuścāpi saindhavāḥ

तांस्तु सर्वान्नरश्रेष्ठः सर्वतो विचरन्बलीअलातचक्रवद्राजञ्शरजालैः समर्पयत्

tāṃstu sarvānnaraśreṣṭhaḥ sarvato vicaranbalīalātacakravadrājañśarajālaiḥ samarpayat

तदिन्द्रजालप्रतिमं बाणजालममित्रहाव्यसृजद्दिक्षु सर्वासु महेन्द्र इव वज्रभृत्

tadindrajālapratimaṃ bāṇajālamamitrahāvyasṛjaddikṣu sarvāsu mahendra iva vajrabhṛt

मेघजालनिभं सैन्यं विदार्य स रविप्रभःविबभौ कौरवश्रेष्ठः शरदीव दिवाकरः

meghajālanibhaṃ sainyaṃ vidārya sa raviprabhaḥvibabhau kauravaśreṣṭhaḥ śaradīva divākaraḥ