Mahabharata · 21 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
प्रायोपविष्टे नृपतौ मणिपूरेश्वरे तदापितृशोकसमाविष्टे सह मात्रा परंतप
prāyopaviṣṭe nṛpatau maṇipūreśvare tadāpitṛśokasamāviṣṭe saha mātrā paraṃtapa
उलूपी चिन्तयामास तदा संजीवनं मणिम्स चोपातिष्ठत तदा पन्नगानां परायणम्
ulūpī cintayāmāsa tadā saṃjīvanaṃ maṇimsa copātiṣṭhata tadā pannagānāṃ parāyaṇam
तं गृहीत्वा तु कौरव्य नागराजपतेः सुतामनःप्रह्लादनीं वाचं सैनिकानामथाब्रवीत्
taṃ gṛhītvā tu kauravya nāgarājapateḥ sutāmanaḥprahlādanīṃ vācaṃ sainikānāmathābravīt
उत्तिष्ठ मा शुचः पुत्र नैष जिष्णुस्त्वया हतःअजेयः पुरुषैरेष देवैर्वापि सवासवैः
uttiṣṭha mā śucaḥ putra naiṣa jiṣṇustvayā hataḥajeyaḥ puruṣaireṣa devairvāpi savāsavaiḥ
मया तु मोहिनी नाम मायैषा संप्रयोजिताप्रियार्थं पुरुषेन्द्रस्य पितुस्तेऽद्य यशस्विनः
mayā tu mohinī nāma māyaiṣā saṃprayojitāpriyārthaṃ puruṣendrasya pituste'dya yaśasvinaḥ
जिज्ञासुर्ह्येष वै पुत्र बलस्य तव कौरवःसंग्रामे युध्यतो राजन्नागतः परवीरहा
jijñāsurhyeṣa vai putra balasya tava kauravaḥsaṃgrāme yudhyato rājannāgataḥ paravīrahā
तस्मादसि मया पुत्र युद्धार्थं परिचोदितःमा पापमात्मनः पुत्र शङ्केथास्त्वण्वपि प्रभो
tasmādasi mayā putra yuddhārthaṃ paricoditaḥmā pāpamātmanaḥ putra śaṅkethāstvaṇvapi prabho
ऋषिरेष महातेजाः पुरुषः शाश्वतोऽव्ययःनैनं शक्तो हि संग्रामे जेतुं शक्रोऽपि पुत्रक
ṛṣireṣa mahātejāḥ puruṣaḥ śāśvato'vyayaḥnainaṃ śakto hi saṃgrāme jetuṃ śakro'pi putraka
अयं तु मे मणिर्दिव्यः समानीतो विशां पतेमृतान्मृतान्पन्नगेन्द्रान्यो जीवयति नित्यदा
ayaṃ tu me maṇirdivyaḥ samānīto viśāṃ patemṛtānmṛtānpannagendrānyo jīvayati nityadā
एतमस्योरसि त्वं तु स्थापयस्व पितुः प्रभोसंजीवितं पुनः पुत्र ततो द्रष्टासि पाण्डवम्
etamasyorasi tvaṃ tu sthāpayasva pituḥ prabhosaṃjīvitaṃ punaḥ putra tato draṣṭāsi pāṇḍavam
इत्युक्तः स्थापयामास तस्योरसि मणिं तदापार्थस्यामिततेजाः स पितुः स्नेहादपापकृत्
ityuktaḥ sthāpayāmāsa tasyorasi maṇiṃ tadāpārthasyāmitatejāḥ sa pituḥ snehādapāpakṛt
तस्मिन्न्यस्ते मणौ वीर जिष्णुरुज्जीवितः प्रभुःसुप्तोत्थित इवोत्तस्थौ मृष्टलोहितलोचनः
tasminnyaste maṇau vīra jiṣṇurujjīvitaḥ prabhuḥsuptotthita ivottasthau mṛṣṭalohitalocanaḥ
तमुत्थितं महात्मानं लब्धसंज्ञं मनस्विनम्समीक्ष्य पितरं स्वस्थं ववन्दे बभ्रुवाहनः
tamutthitaṃ mahātmānaṃ labdhasaṃjñaṃ manasvinamsamīkṣya pitaraṃ svasthaṃ vavande babhruvāhanaḥ
उत्थिते पुरुषव्याघ्रे पुनर्लक्ष्मीवति प्रभोदिव्याः सुमनसः पुण्या ववृषे पाकशासनः
utthite puruṣavyāghre punarlakṣmīvati prabhodivyāḥ sumanasaḥ puṇyā vavṛṣe pākaśāsanaḥ
अनाहता दुन्दुभयः प्रणेदुर्मेघनिस्वनाःसाधु साध्विति चाकाशे बभूव सुमहान्स्वनः
anāhatā dundubhayaḥ praṇedurmeghanisvanāḥsādhu sādhviti cākāśe babhūva sumahānsvanaḥ
उत्थाय तु महाबाहुः पर्याश्वस्तो धनंजयःबभ्रुवाहनमालिङ्ग्य समाजिघ्रत मूर्धनि
utthāya tu mahābāhuḥ paryāśvasto dhanaṃjayaḥbabhruvāhanamāliṅgya samājighrata mūrdhani
ददर्श चाविदूरेऽस्य मातरं शोककर्शिताम्उलूप्या सह तिष्ठन्तीं ततोऽपृच्छद्धनंजयः
dadarśa cāvidūre'sya mātaraṃ śokakarśitāmulūpyā saha tiṣṭhantīṃ tato'pṛcchaddhanaṃjayaḥ
किमिदं लक्ष्यते सर्वं शोकविस्मयहर्षवत्रणाजिरममित्रघ्न यदि जानासि शंस मे
kimidaṃ lakṣyate sarvaṃ śokavismayaharṣavatraṇājiramamitraghna yadi jānāsi śaṃsa me
जननी च किमर्थं ते रणभूमिमुपागतानागेन्द्रदुहिता चेयमुलूपी किमिहागता
jananī ca kimarthaṃ te raṇabhūmimupāgatānāgendraduhitā ceyamulūpī kimihāgatā
जानाम्यहमिदं युद्धं त्वया मद्वचनात्कृतम्स्त्रीणामागमने हेतुमहमिच्छामि वेदितुम्
jānāmyahamidaṃ yuddhaṃ tvayā madvacanātkṛtamstrīṇāmāgamane hetumahamicchāmi veditum
तमुवाच ततः पृष्टो मणिपूरपतिस्तदाप्रसाद्य शिरसा विद्वानुलूपी पृच्छ्यतामिति
tamuvāca tataḥ pṛṣṭo maṇipūrapatistadāprasādya śirasā vidvānulūpī pṛcchyatāmiti