Parva.Adhyaya 14.80

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तथा विलप्योपरता भर्तुः पादौ प्रगृह्य साउपविष्टाभवद्देवी सोच्छ्वासं पुत्रमीक्षती

tathā vilapyoparatā bhartuḥ pādau pragṛhya sāupaviṣṭābhavaddevī socchvāsaṃ putramīkṣatī

ततः संज्ञां पुनर्लब्ध्वा स राजा बभ्रुवाहनःमातरं तामथालोक्य रणभूमावथाब्रवीत्

tataḥ saṃjñāṃ punarlabdhvā sa rājā babhruvāhanaḥmātaraṃ tāmathālokya raṇabhūmāvathābravīt

इतो दुःखतरं किं नु यन्मे माता सुखैधिताभूमौ निपतितं वीरमनुशेते मृतं पतिम्

ito duḥkhataraṃ kiṃ nu yanme mātā sukhaidhitābhūmau nipatitaṃ vīramanuśete mṛtaṃ patim

निहन्तारं रणेऽरीणां सर्वशस्त्रभृतां वरम्मया विनिहतं संख्ये प्रेक्षते दुर्मरं बत

nihantāraṃ raṇe'rīṇāṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varammayā vinihataṃ saṃkhye prekṣate durmaraṃ bata

अहोऽस्या हृदयं देव्या दृढं यन्न विदीर्यतेव्यूढोरस्कं महाबाहुं प्रेक्षन्त्या निहतं पतिम्

aho'syā hṛdayaṃ devyā dṛḍhaṃ yanna vidīryatevyūḍhoraskaṃ mahābāhuṃ prekṣantyā nihataṃ patim

दुर्मरं पुरुषेणेह मन्ये ह्यध्वन्यनागतेयत्र नाहं न मे माता विप्रयुज्येत जीवितात्

durmaraṃ puruṣeṇeha manye hyadhvanyanāgateyatra nāhaṃ na me mātā viprayujyeta jīvitāt

अहो धिक्कुरुवीरस्य ह्युरःस्थं काञ्चनं भुविव्यपविद्धं हतस्येह मया पुत्रेण पश्यत

aho dhikkuruvīrasya hyuraḥsthaṃ kāñcanaṃ bhuvivyapaviddhaṃ hatasyeha mayā putreṇa paśyata

भो भो पश्यत मे वीरं पितरं ब्राह्मणा भुविशयानं वीरशयने मया पुत्रेण पातितम्

bho bho paśyata me vīraṃ pitaraṃ brāhmaṇā bhuviśayānaṃ vīraśayane mayā putreṇa pātitam

ब्राह्मणाः कुरुमुख्यस्य प्रयुक्ता हयसारिणःकुर्वन्तु शान्तिकां त्वद्य रणे योऽयं मया हतः

brāhmaṇāḥ kurumukhyasya prayuktā hayasāriṇaḥkurvantu śāntikāṃ tvadya raṇe yo'yaṃ mayā hataḥ

व्यादिशन्तु च किं विप्राः प्रायश्चित्तमिहाद्य मेसुनृशंसस्य पापस्य पितृहन्तू रणाजिरे

vyādiśantu ca kiṃ viprāḥ prāyaścittamihādya mesunṛśaṃsasya pāpasya pitṛhantū raṇājire

दुश्चरा द्वादश समा हत्वा पितरमद्य वैममेह सुनृशंसस्य संवीतस्यास्य चर्मणा

duścarā dvādaśa samā hatvā pitaramadya vaimameha sunṛśaṃsasya saṃvītasyāsya carmaṇā

शिरःकपाले चास्यैव भुञ्जतः पितुरद्य मेप्रायश्चित्तं हि नास्त्यन्यद्धत्वाद्य पितरं मम

śiraḥkapāle cāsyaiva bhuñjataḥ pituradya meprāyaścittaṃ hi nāstyanyaddhatvādya pitaraṃ mama

पश्य नागोत्तमसुते भर्तारं निहतं मयाकृतं प्रियं मया तेऽद्य निहत्य समरेऽर्जुनम्

paśya nāgottamasute bhartāraṃ nihataṃ mayākṛtaṃ priyaṃ mayā te'dya nihatya samare'rjunam

सोऽहमप्यद्य यास्यामि गतिं पितृनिषेविताम्न शक्नोम्यात्मनात्मानमहं धारयितुं शुभे

so'hamapyadya yāsyāmi gatiṃ pitṛniṣevitāmna śaknomyātmanātmānamahaṃ dhārayituṃ śubhe

सा त्वं मयि मृते मातस्तथा गाण्डीवधन्वनिभव प्रीतिमती देवि सत्येनात्मानमालभे

sā tvaṃ mayi mṛte mātastathā gāṇḍīvadhanvanibhava prītimatī devi satyenātmānamālabhe

इत्युक्त्वा स तदा राजा दुःखशोकसमाहतःउपस्पृश्य महाराज दुःखाद्वचनमब्रवीत्

ityuktvā sa tadā rājā duḥkhaśokasamāhataḥupaspṛśya mahārāja duḥkhādvacanamabravīt

शृण्वन्तु सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि चत्वं च मातर्यथा सत्यं ब्रवीमि भुजगोत्तमे

śṛṇvantu sarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi catvaṃ ca mātaryathā satyaṃ bravīmi bhujagottame

यदि नोत्तिष्ठति जयः पिता मे भरतर्षभःअस्मिन्नेव रणोद्देशे शोषयिष्ये कलेवरम्

yadi nottiṣṭhati jayaḥ pitā me bharatarṣabhaḥasminneva raṇoddeśe śoṣayiṣye kalevaram

न हि मे पितरं हत्वा निष्कृतिर्विद्यते क्वचित्नरकं प्रतिपत्स्यामि ध्रुवं गुरुवधार्दितः

na hi me pitaraṃ hatvā niṣkṛtirvidyate kvacitnarakaṃ pratipatsyāmi dhruvaṃ guruvadhārditaḥ

वीरं हि क्षत्रियं हत्वा गोशतेन प्रमुच्यतेपितरं तु निहत्यैवं दुस्तरा निष्कृतिर्मया

vīraṃ hi kṣatriyaṃ hatvā gośatena pramucyatepitaraṃ tu nihatyaivaṃ dustarā niṣkṛtirmayā

एष ह्येको महातेजाः पाण्डुपुत्रो धनंजयःपिता च मम धर्मात्मा तस्य मे निष्कृतिः कुतः

eṣa hyeko mahātejāḥ pāṇḍuputro dhanaṃjayaḥpitā ca mama dharmātmā tasya me niṣkṛtiḥ kutaḥ

इत्येवमुक्त्वा नृपते धनंजयसुतो नृपःउपस्पृश्याभवत्तूष्णीं प्रायोपेतो महामतिः

ityevamuktvā nṛpate dhanaṃjayasuto nṛpaḥupaspṛśyābhavattūṣṇīṃ prāyopeto mahāmatiḥ