Parva.Adhyaya 14.82

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

किमागमनकृत्यं ते कौरव्यकुलनन्दिनिमणिपूरपतेर्मातुस्तथैव च रणाजिरे

kimāgamanakṛtyaṃ te kauravyakulanandinimaṇipūrapatermātustathaiva ca raṇājire

कच्चित्कुशलकामासि राज्ञोऽस्य भुजगात्मजेमम वा चञ्चलापाङ्गे कच्चित्त्वं शुभमिच्छसि

kaccitkuśalakāmāsi rājño'sya bhujagātmajemama vā cañcalāpāṅge kaccittvaṃ śubhamicchasi

कच्चित्ते पृथुलश्रोणि नाप्रियं शुभदर्शनेअकार्षमहमज्ञानादयं वा बभ्रुवाहनः

kaccitte pṛthulaśroṇi nāpriyaṃ śubhadarśaneakārṣamahamajñānādayaṃ vā babhruvāhanaḥ

कच्चिच्च राजपुत्री ते सपत्नी चैत्रवाहिनीचित्राङ्गदा वरारोहा नापराध्यति किंचन

kaccicca rājaputrī te sapatnī caitravāhinīcitrāṅgadā varārohā nāparādhyati kiṃcana

तमुवाचोरगपतेर्दुहिता प्रहसन्त्यथन मे त्वमपराद्धोऽसि न नृपो बभ्रुवाहनःन जनित्री तथास्येयं मम या प्रेष्यवत्स्थिता

tamuvācoragapaterduhitā prahasantyathana me tvamaparāddho'si na nṛpo babhruvāhanaḥna janitrī tathāsyeyaṃ mama yā preṣyavatsthitā

श्रूयतां यद्यथा चेदं मया सर्वं विचेष्टितम्न मे कोपस्त्वया कार्यः शिरसा त्वां प्रसादये

śrūyatāṃ yadyathā cedaṃ mayā sarvaṃ viceṣṭitamna me kopastvayā kāryaḥ śirasā tvāṃ prasādaye

त्वत्प्रीत्यर्थं हि कौरव्य कृतमेतन्मयानघयत्तच्छृणु महाबाहो निखिलेन धनंजय

tvatprītyarthaṃ hi kauravya kṛtametanmayānaghayattacchṛṇu mahābāho nikhilena dhanaṃjaya

महाभारतयुद्धे यत्त्वया शांतनवो नृपःअधर्मेण हतः पार्थ तस्यैषा निष्कृतिः कृता

mahābhāratayuddhe yattvayā śāṃtanavo nṛpaḥadharmeṇa hataḥ pārtha tasyaiṣā niṣkṛtiḥ kṛtā

न हि भीष्मस्त्वया वीर युध्यमानो निपातितःशिखण्डिना तु संसक्तस्तमाश्रित्य हतस्त्वया

na hi bhīṣmastvayā vīra yudhyamāno nipātitaḥśikhaṇḍinā tu saṃsaktastamāśritya hatastvayā

तस्य शान्तिमकृत्वा तु त्यजेस्त्वं यदि जीवितम्कर्मणा तेन पापेन पतेथा निरये ध्रुवम्

tasya śāntimakṛtvā tu tyajestvaṃ yadi jīvitamkarmaṇā tena pāpena patethā niraye dhruvam

एषा तु विहिता शान्तिः पुत्राद्यां प्राप्तवानसिवसुभिर्वसुधापाल गङ्गया च महामते

eṣā tu vihitā śāntiḥ putrādyāṃ prāptavānasivasubhirvasudhāpāla gaṅgayā ca mahāmate

पुरा हि श्रुतमेतद्वै वसुभिः कथितं मयागङ्गायास्तीरमागम्य हते शांतनवे नृपे

purā hi śrutametadvai vasubhiḥ kathitaṃ mayāgaṅgāyāstīramāgamya hate śāṃtanave nṛpe

आप्लुत्य देवा वसवः समेत्य च महानदीम्इदमूचुर्वचो घोरं भागीरथ्या मते तदा

āplutya devā vasavaḥ sametya ca mahānadīmidamūcurvaco ghoraṃ bhāgīrathyā mate tadā

एष शांतनवो भीष्मो निहतः सव्यसाचिनाअयुध्यमानः संग्रामे संसक्तोऽन्येन भामिनि

eṣa śāṃtanavo bhīṣmo nihataḥ savyasācināayudhyamānaḥ saṃgrāme saṃsakto'nyena bhāmini

तदनेनाभिषङ्गेण वयमप्यर्जुनं शुभेशापेन योजयामेति तथास्त्विति च साब्रवीत्

tadanenābhiṣaṅgeṇa vayamapyarjunaṃ śubheśāpena yojayāmeti tathāstviti ca sābravīt

तदहं पितुरावेद्य भृशं प्रव्यथितेन्द्रियाअभवं स च तच्छ्रुत्वा विषादमगमत्परम्

tadahaṃ piturāvedya bhṛśaṃ pravyathitendriyāabhavaṃ sa ca tacchrutvā viṣādamagamatparam

पिता तु मे वसून्गत्वा त्वदर्थं समयाचतपुनः पुनः प्रसाद्यैनांस्त एनमिदमब्रुवन्

pitā tu me vasūngatvā tvadarthaṃ samayācatapunaḥ punaḥ prasādyaināṃsta enamidamabruvan

पुनस्तस्य महाभाग मणिपूरेश्वरो युवास एनं रणमध्यस्थं शरैः पातयिता भुवि

punastasya mahābhāga maṇipūreśvaro yuvāsa enaṃ raṇamadhyasthaṃ śaraiḥ pātayitā bhuvi

एवं कृते स नागेन्द्र मुक्तशापो भविष्यतिगच्छेति वसुभिश्चोक्तो मम चेदं शशंस सः

evaṃ kṛte sa nāgendra muktaśāpo bhaviṣyatigaccheti vasubhiścokto mama cedaṃ śaśaṃsa saḥ

तच्छ्रुत्वा त्वं मया तस्माच्छापादसि विमोक्षितःन हि त्वां देवराजोऽपि समरेषु पराजयेत्

tacchrutvā tvaṃ mayā tasmācchāpādasi vimokṣitaḥna hi tvāṃ devarājo'pi samareṣu parājayet

आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्तेनेहासि पराजितःनात्र दोषो मम मतः कथं वा मन्यसे विभो

ātmā putraḥ smṛtastasmāttenehāsi parājitaḥnātra doṣo mama mataḥ kathaṃ vā manyase vibho

इत्येवमुक्तो विजयः प्रसन्नात्माब्रवीदिदम्सर्वं मे सुप्रियं देवि यदेतत्कृतवत्यसि

ityevamukto vijayaḥ prasannātmābravīdidamsarvaṃ me supriyaṃ devi yadetatkṛtavatyasi

इत्युक्त्वाथाब्रवीत्पुत्रं मणिपूरेश्वरं जयःचित्राङ्गदायाः शृण्वन्त्याः कौरव्यदुहितुस्तथा

ityuktvāthābravītputraṃ maṇipūreśvaraṃ jayaḥcitrāṅgadāyāḥ śṛṇvantyāḥ kauravyaduhitustathā

युधिष्ठिरस्याश्वमेधः परां चैत्रीं भविष्यतितत्रागच्छेः सहामात्यो मातृभ्यां सहितो नृप

yudhiṣṭhirasyāśvamedhaḥ parāṃ caitrīṃ bhaviṣyatitatrāgaccheḥ sahāmātyo mātṛbhyāṃ sahito nṛpa

इत्येवमुक्तः पार्थेन स राजा बभ्रुवाहनःउवाच पितरं धीमानिदमस्राविलेक्षणः

ityevamuktaḥ pārthena sa rājā babhruvāhanaḥuvāca pitaraṃ dhīmānidamasrāvilekṣaṇaḥ

उपयास्यामि धर्मज्ञ भवतः शासनादहम्अश्वमेधे महायज्ञे द्विजातिपरिवेषकः

upayāsyāmi dharmajña bhavataḥ śāsanādahamaśvamedhe mahāyajñe dvijātipariveṣakaḥ

मम त्वनुग्रहार्थाय प्रविशस्व पुरं स्वकम्भार्याभ्यां सह शत्रुघ्न मा भूत्तेऽत्र विचारणा

mama tvanugrahārthāya praviśasva puraṃ svakambhāryābhyāṃ saha śatrughna mā bhūtte'tra vicāraṇā

उषित्वेह विशल्यस्त्वं सुखं स्वे वेश्मनि प्रभोपुनरश्वानुगमनं कर्तासि जयतां वर

uṣitveha viśalyastvaṃ sukhaṃ sve veśmani prabhopunaraśvānugamanaṃ kartāsi jayatāṃ vara

इत्युक्तः स तु पुत्रेण तदा वानरकेतनःस्मयन्प्रोवाच कौन्तेयस्तदा चित्राङ्गदासुतम्

ityuktaḥ sa tu putreṇa tadā vānaraketanaḥsmayanprovāca kaunteyastadā citrāṅgadāsutam

विदितं ते महाबाहो यथा दीक्षां चराम्यहम्न स तावत्प्रवेक्ष्यामि पुरं ते पृथुलोचन

viditaṃ te mahābāho yathā dīkṣāṃ carāmyahamna sa tāvatpravekṣyāmi puraṃ te pṛthulocana

यथाकामं प्रयात्येष यज्ञियश्च तुरंगमःस्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि न स्थानं विद्यते मम

yathākāmaṃ prayātyeṣa yajñiyaśca turaṃgamaḥsvasti te'stu gamiṣyāmi na sthānaṃ vidyate mama

स तत्र विधिवत्तेन पूजितः पाकशासनिःभार्याभ्यामभ्यनुज्ञातः प्रायाद्भरतसत्तमः

sa tatra vidhivattena pūjitaḥ pākaśāsaniḥbhāryābhyāmabhyanujñātaḥ prāyādbharatasattamaḥ