Parva.Adhyaya 14.84

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

मागधेनार्चितो राजन्पाण्डवः श्वेतवाहनःदक्षिणां दिशमास्थाय चारयामास तं हयम्

māgadhenārcito rājanpāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥdakṣiṇāṃ diśamāsthāya cārayāmāsa taṃ hayam

ततः स पुनरावृत्य हयः कामचरो बलीआससाद पुरीं रम्यां चेदीनां शुक्तिसाह्वयाम्

tataḥ sa punarāvṛtya hayaḥ kāmacaro balīāsasāda purīṃ ramyāṃ cedīnāṃ śuktisāhvayām

शरभेणार्चितस्तत्र शिशुपालात्मजेन सःयुद्धपूर्वेण मानेन पूजया च महाबलः

śarabheṇārcitastatra śiśupālātmajena saḥyuddhapūrveṇa mānena pūjayā ca mahābalaḥ

तत्रार्चितो ययौ राजंस्तदा स तुरगोत्तमःकाशीनन्ध्रान्कोसलांश्च किरातानथ तङ्गणान्

tatrārcito yayau rājaṃstadā sa turagottamaḥkāśīnandhrānkosalāṃśca kirātānatha taṅgaṇān

तत्र पूजां यथान्यायं प्रतिगृह्य स पाण्डवःपुनरावृत्य कौन्तेयो दशार्णानगमत्तदा

tatra pūjāṃ yathānyāyaṃ pratigṛhya sa pāṇḍavaḥpunarāvṛtya kaunteyo daśārṇānagamattadā

तत्र चित्राङ्गदो नाम बलवान्वसुधाधिपःतेन युद्धमभूत्तस्य विजयस्यातिभैरवम्

tatra citrāṅgado nāma balavānvasudhādhipaḥtena yuddhamabhūttasya vijayasyātibhairavam

तं चापि वशमानीय किरीटी पुरुषर्षभःनिषादराज्ञो विषयमेकलव्यस्य जग्मिवान्

taṃ cāpi vaśamānīya kirīṭī puruṣarṣabhaḥniṣādarājño viṣayamekalavyasya jagmivān

एकलव्यसुतश्चैनं युद्धेन जगृहे तदाततश्चक्रे निषादैः स संग्रामं रोमहर्षणम्

ekalavyasutaścainaṃ yuddhena jagṛhe tadātataścakre niṣādaiḥ sa saṃgrāmaṃ romaharṣaṇam

ततस्तमपि कौन्तेयः समरेष्वपराजितःजिगाय समरे वीरो यज्ञविघ्नार्थमुद्यतम्

tatastamapi kaunteyaḥ samareṣvaparājitaḥjigāya samare vīro yajñavighnārthamudyatam

स तं जित्वा महाराज नैषादिं पाकशासनिःअर्चितः प्रययौ भूयो दक्षिणं सलिलार्णवम्

sa taṃ jitvā mahārāja naiṣādiṃ pākaśāsaniḥarcitaḥ prayayau bhūyo dakṣiṇaṃ salilārṇavam

तत्रापि द्रविडैरन्ध्रै रौद्रैर्माहिषकैरपितथा कोल्लगिरेयैश्च युद्धमासीत्किरीटिनः

tatrāpi draviḍairandhrai raudrairmāhiṣakairapitathā kollagireyaiśca yuddhamāsītkirīṭinaḥ

तुरगस्य वशेनाथ सुराष्ट्रानभितो ययौगोकर्णमपि चासाद्य प्रभासमपि जग्मिवान्

turagasya vaśenātha surāṣṭrānabhito yayaugokarṇamapi cāsādya prabhāsamapi jagmivān

ततो द्वारवतीं रम्यां वृष्णिवीराभिरक्षिताम्आससाद हयः श्रीमान्कुरुराजस्य यज्ञियः

tato dvāravatīṃ ramyāṃ vṛṣṇivīrābhirakṣitāmāsasāda hayaḥ śrīmānkururājasya yajñiyaḥ

तमुन्मथ्य हयश्रेष्ठं यादवानां कुमारकाःप्रययुस्तांस्तदा राजन्नुग्रसेनो न्यवारयत्

tamunmathya hayaśreṣṭhaṃ yādavānāṃ kumārakāḥprayayustāṃstadā rājannugraseno nyavārayat

ततः पुर्या विनिष्क्रम्य वृष्ण्यन्धकपतिस्तदासहितो वसुदेवेन मातुलेन किरीटिनः

tataḥ puryā viniṣkramya vṛṣṇyandhakapatistadāsahito vasudevena mātulena kirīṭinaḥ

तौ समेत्य कुरुश्रेष्ठं विधिवत्प्रीतिपूर्वकम्परया भरतश्रेष्ठं पूजया समवस्थितौततस्ताभ्यामनुज्ञातो ययौ येन हयो गतः

tau sametya kuruśreṣṭhaṃ vidhivatprītipūrvakamparayā bharataśreṣṭhaṃ pūjayā samavasthitautatastābhyāmanujñāto yayau yena hayo gataḥ

ततः स पश्चिमं देशं समुद्रस्य तदा हयःक्रमेण व्यचरत्स्फीतं ततः पञ्चनदं ययौ

tataḥ sa paścimaṃ deśaṃ samudrasya tadā hayaḥkrameṇa vyacaratsphītaṃ tataḥ pañcanadaṃ yayau

तस्मादपि स कौरव्य गान्धारविषयं हयःविचचार यथाकामं कौन्तेयानुगतस्तदा

tasmādapi sa kauravya gāndhāraviṣayaṃ hayaḥvicacāra yathākāmaṃ kaunteyānugatastadā

तत्र गान्धारराजेन युद्धमासीन्महात्मनःघोरं शकुनिपुत्रेण पूर्ववैरानुसारिणा

tatra gāndhārarājena yuddhamāsīnmahātmanaḥghoraṃ śakuniputreṇa pūrvavairānusāriṇā