Parva.Adhyaya 15.15

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तास्तु ते तेन पौरजानपदा जनाःवृद्धेन राज्ञा कौरव्य नष्टसंज्ञा इवाभवन्

evamuktāstu te tena paurajānapadā janāḥvṛddhena rājñā kauravya naṣṭasaṃjñā ivābhavan

तूष्णींभूतांस्ततस्तांस्तु बाष्पकण्ठान्महीपतिःधृतराष्ट्रो महीपालः पुनरेवाभ्यभाषत

tūṣṇīṃbhūtāṃstatastāṃstu bāṣpakaṇṭhānmahīpatiḥdhṛtarāṣṭro mahīpālaḥ punarevābhyabhāṣata

वृद्धं मां हतपुत्रं च धर्मपत्न्या सहानयाविलपन्तं बहुविधं कृपणं चैव सत्तमाः

vṛddhaṃ māṃ hataputraṃ ca dharmapatnyā sahānayāvilapantaṃ bahuvidhaṃ kṛpaṇaṃ caiva sattamāḥ

पित्रा स्वयमनुज्ञातं कृष्णद्वैपायनेन वैवनवासाय धर्मज्ञा धर्मज्ञेन नृपेण च

pitrā svayamanujñātaṃ kṛṣṇadvaipāyanena vaivanavāsāya dharmajñā dharmajñena nṛpeṇa ca

सोऽहं पुनः पुनर्याचे शिरसावनतोऽनघाःगान्धार्या सहितं तन्मां समनुज्ञातुमर्हथ

so'haṃ punaḥ punaryāce śirasāvanato'naghāḥgāndhāryā sahitaṃ tanmāṃ samanujñātumarhatha

श्रुत्वा तु कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि तेरुरुदुः सर्वतो राजन्समेताः कुरुजाङ्गलाः

śrutvā tu kururājasya vākyāni karuṇāni teruruduḥ sarvato rājansametāḥ kurujāṅgalāḥ

उत्तरीयैः करैश्चापि संछाद्य वदनानि तेरुरुदुः शोकसंतप्ता मुहूर्तं पितृमातृवत्

uttarīyaiḥ karaiścāpi saṃchādya vadanāni teruruduḥ śokasaṃtaptā muhūrtaṃ pitṛmātṛvat

हृदयैः शून्यभूतैस्ते धृतराष्ट्रप्रवासजम्दुःखं संधारयन्तः स्म नष्टसंज्ञा इवाभवन्

hṛdayaiḥ śūnyabhūtaiste dhṛtarāṣṭrapravāsajamduḥkhaṃ saṃdhārayantaḥ sma naṣṭasaṃjñā ivābhavan

ते विनीय तमायासं कुरुराजवियोगजम्शनैः शनैस्तदान्योन्यमब्रुवन्स्वमतान्युत

te vinīya tamāyāsaṃ kururājaviyogajamśanaiḥ śanaistadānyonyamabruvansvamatānyuta

ततः संधाय ते सर्वे वाक्यान्यथ समासतःएकस्मिन्ब्राह्मणे राजन्नावेश्योचुर्नराधिपम्

tataḥ saṃdhāya te sarve vākyānyatha samāsataḥekasminbrāhmaṇe rājannāveśyocurnarādhipam

ततः स्वचरणे वृद्धः संमतोऽर्थविशारदःसाम्बाख्यो बह्वृचो राजन्वक्तुं समुपचक्रमे

tataḥ svacaraṇe vṛddhaḥ saṃmato'rthaviśāradaḥsāmbākhyo bahvṛco rājanvaktuṃ samupacakrame

अनुमान्य महाराजं तत्सदः संप्रभाष्य चविप्रः प्रगल्भो मेधावी स राजानमुवाच ह

anumānya mahārājaṃ tatsadaḥ saṃprabhāṣya cavipraḥ pragalbho medhāvī sa rājānamuvāca ha

राजन्वाक्यं जनस्यास्य मयि सर्वं समर्पितम्वक्ष्यामि तदहं वीर तज्जुषस्व नराधिप

rājanvākyaṃ janasyāsya mayi sarvaṃ samarpitamvakṣyāmi tadahaṃ vīra tajjuṣasva narādhipa

यथा वदसि राजेन्द्र सर्वमेतत्तथा विभोनात्र मिथ्या वचः किंचित्सुहृत्त्वं नः परस्परम्

yathā vadasi rājendra sarvametattathā vibhonātra mithyā vacaḥ kiṃcitsuhṛttvaṃ naḥ parasparam

न जात्वस्य तु वंशस्य राज्ञां कश्चित्कदाचनराजासीद्यः प्रजापालः प्रजानामप्रियो भवेत्

na jātvasya tu vaṃśasya rājñāṃ kaścitkadācanarājāsīdyaḥ prajāpālaḥ prajānāmapriyo bhavet

पितृवद्भ्रातृवच्चैव भवन्तः पालयन्ति नःन च दुर्योधनः किंचिदयुक्तं कृतवान्नृप

pitṛvadbhrātṛvaccaiva bhavantaḥ pālayanti naḥna ca duryodhanaḥ kiṃcidayuktaṃ kṛtavānnṛpa

यथा ब्रवीति धर्मज्ञो मुनिः सत्यवतीसुतःतथा कुरु महाराज स हि नः परमो गुरुः

yathā bravīti dharmajño muniḥ satyavatīsutaḥtathā kuru mahārāja sa hi naḥ paramo guruḥ

त्यक्ता वयं तु भवता दुःखशोकपरायणाःभविष्यामश्चिरं राजन्भवद्गुणशतैर्हृताः

tyaktā vayaṃ tu bhavatā duḥkhaśokaparāyaṇāḥbhaviṣyāmaściraṃ rājanbhavadguṇaśatairhṛtāḥ

यथा शंतनुना गुप्ता राज्ञा चित्राङ्गदेन चभीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा च तव पार्थिव

yathā śaṃtanunā guptā rājñā citrāṅgadena cabhīṣmavīryopagūḍhena pitrā ca tava pārthiva

भवद्बुद्धियुजा चैव पाण्डुना पृथिवीक्षितातथा दुर्योधनेनापि राज्ञा सुपरिपालिताः

bhavadbuddhiyujā caiva pāṇḍunā pṛthivīkṣitātathā duryodhanenāpi rājñā suparipālitāḥ

न स्वल्पमपि पुत्रस्ते व्यलीकं कृतवान्नृपपितरीव सुविश्वस्तास्तस्मिन्नपि नराधिपेवयमास्म यथा सम्यग्भवतो विदितं तथा

na svalpamapi putraste vyalīkaṃ kṛtavānnṛpapitarīva suviśvastāstasminnapi narādhipevayamāsma yathā samyagbhavato viditaṃ tathā

तथा वर्षसहस्राय कुन्तीपुत्रेण धीमतापाल्यमाना धृतिमता सुखं विन्दामहे नृप

tathā varṣasahasrāya kuntīputreṇa dhīmatāpālyamānā dhṛtimatā sukhaṃ vindāmahe nṛpa

राजर्षीणां पुराणानां भवतां वंशधारिणाम्कुरुसंवरणादीनां भरतस्य च धीमतः

rājarṣīṇāṃ purāṇānāṃ bhavatāṃ vaṃśadhāriṇāmkurusaṃvaraṇādīnāṃ bharatasya ca dhīmataḥ

वृत्तं समनुयात्येष धर्मात्मा भूरिदक्षिणःनात्र वाच्यं महाराज सुसूक्ष्ममपि विद्यते

vṛttaṃ samanuyātyeṣa dharmātmā bhūridakṣiṇaḥnātra vācyaṃ mahārāja susūkṣmamapi vidyate

उषिताः स्म सुखं नित्यं भवता परिपालिताःसुसूक्ष्मं च व्यलीकं ते सपुत्रस्य न विद्यते

uṣitāḥ sma sukhaṃ nityaṃ bhavatā paripālitāḥsusūkṣmaṃ ca vyalīkaṃ te saputrasya na vidyate

यत्तु ज्ञातिविमर्देऽस्मिन्नात्थ दुर्योधनं प्रतिभवन्तमनुनेष्यामि तत्रापि कुरुनन्दन

yattu jñātivimarde'sminnāttha duryodhanaṃ pratibhavantamanuneṣyāmi tatrāpi kurunandana