Parva.Adhyaya 15.16

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

न तद्दुर्योधनकृतं न च तद्भवता कृतम्न कर्णसौबलाभ्यां च कुरवो यत्क्षयं गताः

na tadduryodhanakṛtaṃ na ca tadbhavatā kṛtamna karṇasaubalābhyāṃ ca kuravo yatkṣayaṃ gatāḥ

दैवं तत्तु विजानीमो यन्न शक्यं प्रबाधितुम्दैवं पुरुषकारेण न शक्यमतिवर्तितुम्

daivaṃ tattu vijānīmo yanna śakyaṃ prabādhitumdaivaṃ puruṣakāreṇa na śakyamativartitum

अक्षौहिण्यो महाराज दशाष्टौ च समागताःअष्टादशाहेन हता दशभिर्योधपुंगवैः

akṣauhiṇyo mahārāja daśāṣṭau ca samāgatāḥaṣṭādaśāhena hatā daśabhiryodhapuṃgavaiḥ

भीष्मद्रोणकृपाद्यैश्च कर्णेन च महात्मनायुयुधानेन वीरेण धृष्टद्युम्नेन चैव ह

bhīṣmadroṇakṛpādyaiśca karṇena ca mahātmanāyuyudhānena vīreṇa dhṛṣṭadyumnena caiva ha

चतुर्भिः पाण्डुपुत्रैश्च भीमार्जुनयमैर्नृपजनक्षयोऽयं नृपते कृतो दैवबलात्कृतैः

caturbhiḥ pāṇḍuputraiśca bhīmārjunayamairnṛpajanakṣayo'yaṃ nṛpate kṛto daivabalātkṛtaiḥ

अवश्यमेव संग्रामे क्षत्रियेण विशेषतःकर्तव्यं निधनं लोके शस्त्रेण क्षत्रबन्धुना

avaśyameva saṃgrāme kṣatriyeṇa viśeṣataḥkartavyaṃ nidhanaṃ loke śastreṇa kṣatrabandhunā

तैरियं पुरुषव्याघ्रैर्विद्याबाहुबलान्वितैःपृथिवी निहता सर्वा सहया सरथद्विपा

tairiyaṃ puruṣavyāghrairvidyābāhubalānvitaiḥpṛthivī nihatā sarvā sahayā sarathadvipā

न स राजापराध्नोति पुत्रस्तव महामनाःन भवान्न च ते भृत्या न कर्णो न च सौबलः

na sa rājāparādhnoti putrastava mahāmanāḥna bhavānna ca te bhṛtyā na karṇo na ca saubalaḥ

यद्विनष्टाः कुरुश्रेष्ठा राजानश्च सहस्रशःसर्वं दैवकृतं तद्वै कोऽत्र किं वक्तुमर्हति

yadvinaṣṭāḥ kuruśreṣṭhā rājānaśca sahasraśaḥsarvaṃ daivakṛtaṃ tadvai ko'tra kiṃ vaktumarhati

गुरुर्मतो भवानस्य कृत्स्नस्य जगतः प्रभुःधर्मात्मानमतस्तुभ्यमनुजानीमहे सुतम्

gururmato bhavānasya kṛtsnasya jagataḥ prabhuḥdharmātmānamatastubhyamanujānīmahe sutam

लभतां वीरलोकान्स ससहायो नराधिपःद्विजाग्र्यैः समनुज्ञातस्त्रिदिवे मोदतां सुखी

labhatāṃ vīralokānsa sasahāyo narādhipaḥdvijāgryaiḥ samanujñātastridive modatāṃ sukhī

प्राप्स्यते च भवान्पुण्यं धर्मे च परमां स्थितिम्वेद पुण्यं च कार्त्स्न्येन सम्यग्भरतसत्तम

prāpsyate ca bhavānpuṇyaṃ dharme ca paramāṃ sthitimveda puṇyaṃ ca kārtsnyena samyagbharatasattama

दृष्टापदानाश्चास्माभिः पाण्डवाः पुरुषर्षभाःसमर्थास्त्रिदिवस्यापि पालने किं पुनः क्षितेः

dṛṣṭāpadānāścāsmābhiḥ pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥsamarthāstridivasyāpi pālane kiṃ punaḥ kṣiteḥ

अनुवत्स्यन्ति चापीमाः समेषु विषमेषु चप्रजाः कुरुकुलश्रेष्ठ पाण्डवाञ्शीलभूषणान्

anuvatsyanti cāpīmāḥ sameṣu viṣameṣu caprajāḥ kurukulaśreṣṭha pāṇḍavāñśīlabhūṣaṇān

ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च परिहारांश्च पार्थिवपूर्वराजातिसर्गांश्च पालयत्येव पाण्डवः

brahmadeyāgrahārāṃśca parihārāṃśca pārthivapūrvarājātisargāṃśca pālayatyeva pāṇḍavaḥ

दीर्घदर्शी कृतप्रज्ञः सदा वैश्रवणो यथाअक्षुद्रसचिवश्चायं कुन्तीपुत्रो महामनाः

dīrghadarśī kṛtaprajñaḥ sadā vaiśravaṇo yathāakṣudrasacivaścāyaṃ kuntīputro mahāmanāḥ

अप्यमित्रे दयावांश्च शुचिश्च भरतर्षभऋजु पश्यति मेधावी पुत्रवत्पाति नः सदा

apyamitre dayāvāṃśca śuciśca bharatarṣabhaṛju paśyati medhāvī putravatpāti naḥ sadā

विप्रियं च जनस्यास्य संसर्गाद्धर्मजस्य वैन करिष्यन्ति राजर्षे तथा भीमार्जुनादयः

vipriyaṃ ca janasyāsya saṃsargāddharmajasya vaina kariṣyanti rājarṣe tathā bhīmārjunādayaḥ

मन्दा मृदुषु कौरव्यास्तीक्ष्णेष्वाशीविषोपमाःवीर्यवन्तो महात्मानः पौराणां च हिते रताः

mandā mṛduṣu kauravyāstīkṣṇeṣvāśīviṣopamāḥvīryavanto mahātmānaḥ paurāṇāṃ ca hite ratāḥ

न कुन्ती न च पाञ्चाली न चोलूपी न सात्वतीअस्मिञ्जने करिष्यन्ति प्रतिकूलानि कर्हिचित्

na kuntī na ca pāñcālī na colūpī na sātvatīasmiñjane kariṣyanti pratikūlāni karhicit

भवत्कृतमिमं स्नेहं युधिष्ठिरविवर्धितम्न पृष्ठतः करिष्यन्ति पौरजानपदा जनाः

bhavatkṛtamimaṃ snehaṃ yudhiṣṭhiravivardhitamna pṛṣṭhataḥ kariṣyanti paurajānapadā janāḥ

अधर्मिष्ठानपि सतः कुन्तीपुत्रा महारथाःमानवान्पालयिष्यन्ति भूत्वा धर्मपरायणाः

adharmiṣṭhānapi sataḥ kuntīputrā mahārathāḥmānavānpālayiṣyanti bhūtvā dharmaparāyaṇāḥ

स राजन्मानसं दुःखमपनीय युधिष्ठिरात्कुरु कार्याणि धर्म्याणि नमस्ते भरतर्षभ

sa rājanmānasaṃ duḥkhamapanīya yudhiṣṭhirātkuru kāryāṇi dharmyāṇi namaste bharatarṣabha

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्य तद्वचनं धर्म्यमनुबन्धगुणोत्तरम्साधु साध्विति सर्वः स जनः प्रतिगृहीतवान्

tasya tadvacanaṃ dharmyamanubandhaguṇottaramsādhu sādhviti sarvaḥ sa janaḥ pratigṛhītavān

धृतराष्ट्रश्च तद्वाक्यमभिपूज्य पुनः पुनःविसर्जयामास तदा सर्वास्तु प्रकृतीः शनैः

dhṛtarāṣṭraśca tadvākyamabhipūjya punaḥ punaḥvisarjayāmāsa tadā sarvāstu prakṛtīḥ śanaiḥ

स तैः संपूजितो राजा शिवेनावेक्षितस्तदाप्राञ्जलिः पूजयामास तं जनं भरतर्षभ

sa taiḥ saṃpūjito rājā śivenāvekṣitastadāprāñjaliḥ pūjayāmāsa taṃ janaṃ bharatarṣabha

ततो विवेश भुवनं गान्धार्या सहितो नृपःव्युष्टायां चैव शर्वर्यां यच्चकार निबोध तत्

tato viveśa bhuvanaṃ gāndhāryā sahito nṛpaḥvyuṣṭāyāṃ caiva śarvaryāṃ yaccakāra nibodha tat