Parva.Adhyaya 15.42

सूत उवाच · sūta uvāca

एतच्छ्रुत्वा नृपो विद्वान्हृष्टोऽभूज्जनमेजयःपितामहानां सर्वेषां गमनागमनं तदा

etacchrutvā nṛpo vidvānhṛṣṭo'bhūjjanamejayaḥpitāmahānāṃ sarveṣāṃ gamanāgamanaṃ tadā

अब्रवीच्च मुदा युक्तः पुनरागमनं प्रतिकथं नु त्यक्तदेहानां पुनस्तद्रूपदर्शनम्

abravīcca mudā yuktaḥ punarāgamanaṃ pratikathaṃ nu tyaktadehānāṃ punastadrūpadarśanam

इत्युक्तः स द्विजश्रेष्ठो व्यासशिष्यः प्रतापवान्प्रोवाच वदतां श्रेष्ठस्तं नृपं जनमेजयम्

ityuktaḥ sa dvijaśreṣṭho vyāsaśiṣyaḥ pratāpavānprovāca vadatāṃ śreṣṭhastaṃ nṛpaṃ janamejayam

अविप्रणाशः सर्वेषां कर्मणामिति निश्चयःकर्मजानि शरीराणि तथैवाकृतयो नृप

avipraṇāśaḥ sarveṣāṃ karmaṇāmiti niścayaḥkarmajāni śarīrāṇi tathaivākṛtayo nṛpa

महाभूतानि नित्यानि भूताधिपतिसंश्रयात्तेषां च नित्यसंवासो न विनाशो वियुज्यताम्

mahābhūtāni nityāni bhūtādhipatisaṃśrayātteṣāṃ ca nityasaṃvāso na vināśo viyujyatām

अनाशाय कृतं कर्म तस्य चेष्टः फलागमःआत्मा चैभिः समायुक्तः सुखदुःखमुपाश्नुते

anāśāya kṛtaṃ karma tasya ceṣṭaḥ phalāgamaḥātmā caibhiḥ samāyuktaḥ sukhaduḥkhamupāśnute

अविनाशी तथा नित्यं क्षेत्रज्ञ इति निश्चयःभूतानामात्मभावो यो ध्रुवोऽसौ संविजानताम्

avināśī tathā nityaṃ kṣetrajña iti niścayaḥbhūtānāmātmabhāvo yo dhruvo'sau saṃvijānatām

यावन्न क्षीयते कर्म तावदस्य स्वरूपतासंक्षीणकर्मा पुरुषो रूपान्यत्वं नियच्छति

yāvanna kṣīyate karma tāvadasya svarūpatāsaṃkṣīṇakarmā puruṣo rūpānyatvaṃ niyacchati

नानाभावास्तथैकत्वं शरीरं प्राप्य संहताःभवन्ति ते तथा नित्याः पृथग्भावं विजानताम्

nānābhāvāstathaikatvaṃ śarīraṃ prāpya saṃhatāḥbhavanti te tathā nityāḥ pṛthagbhāvaṃ vijānatām

अश्वमेधे श्रुतिश्चेयमश्वसंज्ञपनं प्रतिलोकान्तरगता नित्यं प्राणा नित्या हि वाजिनः

aśvamedhe śrutiśceyamaśvasaṃjñapanaṃ pratilokāntaragatā nityaṃ prāṇā nityā hi vājinaḥ

अहं हितं वदाम्येतत्प्रियं चेत्तव पार्थिवदेवयाना हि पन्थानः श्रुतास्ते यज्ञसंस्तरे

ahaṃ hitaṃ vadāmyetatpriyaṃ cettava pārthivadevayānā hi panthānaḥ śrutāste yajñasaṃstare

सुकृतो यत्र ते यज्ञस्तत्र देवा हितास्तवयदा समन्विता देवाः पशूनां गमनेश्वराःगतिमन्तश्च तेनेष्ट्वा नान्ये नित्या भवन्ति ते

sukṛto yatra te yajñastatra devā hitāstavayadā samanvitā devāḥ paśūnāṃ gamaneśvarāḥgatimantaśca teneṣṭvā nānye nityā bhavanti te

नित्येऽस्मिन्पञ्चके वर्गे नित्ये चात्मनि यो नरःअस्य नानासमायोगं यः पश्यति वृथामतिःवियोगे शोचतेऽत्यर्थं स बाल इति मे मतिः

nitye'sminpañcake varge nitye cātmani yo naraḥasya nānāsamāyogaṃ yaḥ paśyati vṛthāmatiḥviyoge śocate'tyarthaṃ sa bāla iti me matiḥ

वियोगे दोषदर्शी यः संयोगमिह वर्जयेत्असङ्गे संगमो नास्ति दुःखं भुवि वियोगजम्

viyoge doṣadarśī yaḥ saṃyogamiha varjayetasaṅge saṃgamo nāsti duḥkhaṃ bhuvi viyogajam

परापरज्ञस्तु नरो नाभिमानादुदीरितःअपरज्ञः परां बुद्धिं स्पृष्ट्वा मोहाद्विमुच्यते

parāparajñastu naro nābhimānādudīritaḥaparajñaḥ parāṃ buddhiṃ spṛṣṭvā mohādvimucyate

अदर्शनादापतितः पुनश्चादर्शनं गतःनाहं तं वेद्मि नासौ मां न च मेऽस्ति विरागता

adarśanādāpatitaḥ punaścādarśanaṃ gataḥnāhaṃ taṃ vedmi nāsau māṃ na ca me'sti virāgatā

येन येन शरीरेण करोत्ययमनीश्वरःतेन तेन शरीरेण तदवश्यमुपाश्नुतेमानसं मनसाप्नोति शारीरं च शरीरवान्

yena yena śarīreṇa karotyayamanīśvaraḥtena tena śarīreṇa tadavaśyamupāśnutemānasaṃ manasāpnoti śārīraṃ ca śarīravān