Parva.Adhyaya 15.8

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

युधिष्ठिर महाबाहो यदाह कुरुनन्दनःधृतराष्ट्रो महात्मा त्वां तत्कुरुष्वाविचारयन्

yudhiṣṭhira mahābāho yadāha kurunandanaḥdhṛtarāṣṭro mahātmā tvāṃ tatkuruṣvāvicārayan

अयं हि वृद्धो नृपतिर्हतपुत्रो विशेषतःनेदं कृच्छ्रं चिरतरं सहेदिति मतिर्मम

ayaṃ hi vṛddho nṛpatirhataputro viśeṣataḥnedaṃ kṛcchraṃ cirataraṃ sahediti matirmama

गान्धारी च महाभागा प्राज्ञा करुणवेदिनीपुत्रशोकं महाराज धैर्येणोद्वहते भृशम्

gāndhārī ca mahābhāgā prājñā karuṇavedinīputraśokaṃ mahārāja dhairyeṇodvahate bhṛśam

अहमप्येतदेव त्वां ब्रवीमि कुरु मे वचःअनुज्ञां लभतां राजा मा वृथेह मरिष्यति

ahamapyetadeva tvāṃ bravīmi kuru me vacaḥanujñāṃ labhatāṃ rājā mā vṛtheha mariṣyati

राजर्षीणां पुराणानामनुयातु गतिं नृपःराजर्षीणां हि सर्वेषामन्ते वनमुपाश्रयः

rājarṣīṇāṃ purāṇānāmanuyātu gatiṃ nṛpaḥrājarṣīṇāṃ hi sarveṣāmante vanamupāśrayaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्तः स तदा राजा व्यासेनाद्भुतकर्मणाप्रत्युवाच महातेजा धर्मराजो युधिष्ठिरः

ityuktaḥ sa tadā rājā vyāsenādbhutakarmaṇāpratyuvāca mahātejā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ

भगवानेव नो मान्यो भगवानेव नो गुरुःभगवानस्य राज्यस्य कुलस्य च परायणम्

bhagavāneva no mānyo bhagavāneva no guruḥbhagavānasya rājyasya kulasya ca parāyaṇam

अहं तु पुत्रो भगवान्पिता राजा गुरुश्च मेनिदेशवर्ती च पितुः पुत्रो भवति धर्मतः

ahaṃ tu putro bhagavānpitā rājā guruśca menideśavartī ca pituḥ putro bhavati dharmataḥ

इत्युक्तः स तु तं प्राह व्यासो धर्मभृतां वरःयुधिष्ठिरं महातेजाः पुनरेव विशां पते

ityuktaḥ sa tu taṃ prāha vyāso dharmabhṛtāṃ varaḥyudhiṣṭhiraṃ mahātejāḥ punareva viśāṃ pate

एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारतराजायं वृद्धतां प्राप्तः प्रमाणे परमे स्थितः

evametanmahābāho yathā vadasi bhāratarājāyaṃ vṛddhatāṃ prāptaḥ pramāṇe parame sthitaḥ

सोऽयं मयाभ्यनुज्ञातस्त्वया च पृथिवीपतेकरोतु स्वमभिप्रायं मास्य विघ्नकरो भव

so'yaṃ mayābhyanujñātastvayā ca pṛthivīpatekarotu svamabhiprāyaṃ māsya vighnakaro bhava

एष एव परो धर्मो राजर्षीणां युधिष्ठिरसमरे वा भवेन्मृत्युर्वने वा विधिपूर्वकम्

eṣa eva paro dharmo rājarṣīṇāṃ yudhiṣṭhirasamare vā bhavenmṛtyurvane vā vidhipūrvakam

पित्रा तु तव राजेन्द्र पाण्डुना पृथिवीक्षिताशिष्यभूतेन राजायं गुरुवत्पर्युपासितः

pitrā tu tava rājendra pāṇḍunā pṛthivīkṣitāśiṣyabhūtena rājāyaṃ guruvatparyupāsitaḥ

क्रतुभिर्दक्षिणावद्भिरन्नपर्वतशोभितैःमहद्भिरिष्टं भोगाश्च भुक्ताः पुत्राश्च पालिताः

kratubhirdakṣiṇāvadbhirannaparvataśobhitaiḥmahadbhiriṣṭaṃ bhogāśca bhuktāḥ putrāśca pālitāḥ

पुत्रसंस्थं च विपुलं राज्यं विप्रोषिते त्वयित्रयोदशसमा भुक्तं दत्तं च विविधं वसु

putrasaṃsthaṃ ca vipulaṃ rājyaṃ viproṣite tvayitrayodaśasamā bhuktaṃ dattaṃ ca vividhaṃ vasu

त्वया चायं नरव्याघ्र गुरुशुश्रूषया नृपःआराधितः सभृत्येन गान्धारी च यशस्विनी

tvayā cāyaṃ naravyāghra guruśuśrūṣayā nṛpaḥārādhitaḥ sabhṛtyena gāndhārī ca yaśasvinī

अनुजानीहि पितरं समयोऽस्य तपोविधौन मन्युर्विद्यते चास्य सुसूक्ष्मोऽपि युधिष्ठिर

anujānīhi pitaraṃ samayo'sya tapovidhauna manyurvidyate cāsya susūkṣmo'pi yudhiṣṭhira

एतावदुक्त्वा वचनमनुज्ञाप्य च पार्थिवम्तथास्त्विति च तेनोक्तः कौन्तेयेन ययौ वनम्

etāvaduktvā vacanamanujñāpya ca pārthivamtathāstviti ca tenoktaḥ kaunteyena yayau vanam

गते भगवति व्यासे राजा पाण्डुसुतस्ततःप्रोवाच पितरं वृद्धं मन्दं मन्दमिवानतः

gate bhagavati vyāse rājā pāṇḍusutastataḥprovāca pitaraṃ vṛddhaṃ mandaṃ mandamivānataḥ

यदाह भगवान्व्यासो यच्चापि भवतो मतम्यदाह च महेष्वासः कृपो विदुर एव च

yadāha bhagavānvyāso yaccāpi bhavato matamyadāha ca maheṣvāsaḥ kṛpo vidura eva ca

युयुत्सुः संजयश्चैव तत्कर्तास्म्यहमञ्जसासर्वे ह्येतेऽनुमान्या मे कुलस्यास्य हितैषिणः

yuyutsuḥ saṃjayaścaiva tatkartāsmyahamañjasāsarve hyete'numānyā me kulasyāsya hitaiṣiṇaḥ

इदं तु याचे नृपते त्वामहं शिरसा नतःक्रियतां तावदाहारस्ततो गच्छाश्रमं प्रति

idaṃ tu yāce nṛpate tvāmahaṃ śirasā nataḥkriyatāṃ tāvadāhārastato gacchāśramaṃ prati