Parva.Adhyaya 16.3

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवं प्रयतमानानां वृष्णीनामन्धकैः सहकालो गृहाणि सर्वेषां परिचक्राम नित्यशः

evaṃ prayatamānānāṃ vṛṣṇīnāmandhakaiḥ sahakālo gṛhāṇi sarveṣāṃ paricakrāma nityaśaḥ

करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलःगृहाण्यवेक्ष्य वृष्णीनां नादृश्यत पुनः क्वचित्

karālo vikaṭo muṇḍaḥ puruṣaḥ kṛṣṇapiṅgalaḥgṛhāṇyavekṣya vṛṣṇīnāṃ nādṛśyata punaḥ kvacit

उत्पेदिरे महावाता दारुणाश्चा दिने दिनेवृष्ण्यन्धकविनाशाय बहवो रोमहर्षणाः

utpedire mahāvātā dāruṇāścā dine dinevṛṣṇyandhakavināśāya bahavo romaharṣaṇāḥ

विवृद्धमूषका रथ्या विभिन्नमणिकास्तथाचीचीकूचीति वाश्यन्त्यः सारिका वृष्णिवेश्मसुनोपशाम्यति शब्दश्च स दिवारात्रमेव हि

vivṛddhamūṣakā rathyā vibhinnamaṇikāstathācīcīkūcīti vāśyantyaḥ sārikā vṛṣṇiveśmasunopaśāmyati śabdaśca sa divārātrameva hi

अनुकुर्वन्नुलूकानां सारसा विरुतं तथाअजाः शिवानां च रुतमन्वकुर्वत भारत

anukurvannulūkānāṃ sārasā virutaṃ tathāajāḥ śivānāṃ ca rutamanvakurvata bhārata

पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताःवृष्ण्यन्धकानां गेहेषु कपोता व्यचरंस्तदा

pāṇḍurā raktapādāśca vihagāḥ kālacoditāḥvṛṣṇyandhakānāṃ geheṣu kapotā vyacaraṃstadā

व्यजायन्त खरा गोषु करभाश्वतरीषु चशुनीष्वपि बिडालाश्च मूषका नकुलीषु च

vyajāyanta kharā goṣu karabhāśvatarīṣu caśunīṣvapi biḍālāśca mūṣakā nakulīṣu ca

नापत्रपन्त पापानि कुर्वन्तो वृष्णयस्तदाप्राद्विषन्ब्राह्मणांश्चापि पितॄन्देवांस्तथैव च

nāpatrapanta pāpāni kurvanto vṛṣṇayastadāprādviṣanbrāhmaṇāṃścāpi pitṝndevāṃstathaiva ca

गुरूंश्चाप्यवमन्यन्त न तु रामजनार्दनौपत्न्यः पतीन्व्युच्चरन्त पत्नीश्च पतयस्तथा

gurūṃścāpyavamanyanta na tu rāmajanārdanaupatnyaḥ patīnvyuccaranta patnīśca patayastathā

विभावसुः प्रज्वलितो वामं विपरिवर्ततेनीललोहितमाञ्जिष्ठा विसृजन्नर्चिषः पृथक्

vibhāvasuḥ prajvalito vāmaṃ viparivartatenīlalohitamāñjiṣṭhā visṛjannarciṣaḥ pṛthak

उदयास्तमने नित्यं पुर्यां तस्यां दिवाकरःव्यदृश्यतासकृत्पुंभिः कबन्धैः परिवारितः

udayāstamane nityaṃ puryāṃ tasyāṃ divākaraḥvyadṛśyatāsakṛtpuṃbhiḥ kabandhaiḥ parivāritaḥ

महानसेषु सिद्धेऽन्ने संस्कृतेऽतीव भारतआहार्यमाणे कृमयो व्यदृश्यन्त नराधिप

mahānaseṣu siddhe'nne saṃskṛte'tīva bhārataāhāryamāṇe kṛmayo vyadṛśyanta narādhipa

पुण्याहे वाच्यमाने च जपत्सु च महात्मसुअभिधावन्तः श्रूयन्ते न चादृश्यत कश्चन

puṇyāhe vācyamāne ca japatsu ca mahātmasuabhidhāvantaḥ śrūyante na cādṛśyata kaścana

परस्परं च नक्षत्रं हन्यमानं पुनः पुनःग्रहैरपश्यन्सर्वे ते नात्मनस्तु कथंचन

parasparaṃ ca nakṣatraṃ hanyamānaṃ punaḥ punaḥgrahairapaśyansarve te nātmanastu kathaṃcana

नदन्तं पाञ्चजन्यं च वृष्ण्यन्धकनिवेशनेसमन्तात्प्रत्यवाश्यन्त रासभा दारुणस्वराः

nadantaṃ pāñcajanyaṃ ca vṛṣṇyandhakaniveśanesamantātpratyavāśyanta rāsabhā dāruṇasvarāḥ

एवं पश्यन्हृषीकेशः संप्राप्तं कालपर्ययम्त्रयोदश्याममावास्यां तां दृष्ट्वा प्राब्रवीदिदम्

evaṃ paśyanhṛṣīkeśaḥ saṃprāptaṃ kālaparyayamtrayodaśyāmamāvāsyāṃ tāṃ dṛṣṭvā prābravīdidam

चतुर्दशी पञ्चदशी कृतेयं राहुणा पुनःतदा च भारते युद्धे प्राप्ता चाद्य क्षयाय नः

caturdaśī pañcadaśī kṛteyaṃ rāhuṇā punaḥtadā ca bhārate yuddhe prāptā cādya kṣayāya naḥ

विमृशन्नेव कालं तं परिचिन्त्य जनार्दनःमेने प्राप्तं स षट्त्रिंशं वर्षं वै केशिसूदनः

vimṛśanneva kālaṃ taṃ paricintya janārdanaḥmene prāptaṃ sa ṣaṭtriṃśaṃ varṣaṃ vai keśisūdanaḥ

पुत्रशोकाभिसंतप्ता गान्धारी हतबान्धवायदनुव्याजहारार्ता तदिदं समुपागतम्

putraśokābhisaṃtaptā gāndhārī hatabāndhavāyadanuvyājahārārtā tadidaṃ samupāgatam

इदं च तदनुप्राप्तमब्रवीद्यद्युधिष्ठिरःपुरा व्यूढेष्वनीकेषु दृष्ट्वोत्पातान्सुदारुणान्

idaṃ ca tadanuprāptamabravīdyadyudhiṣṭhiraḥpurā vyūḍheṣvanīkeṣu dṛṣṭvotpātānsudāruṇān

इत्युक्त्वा वासुदेवस्तु चिकीर्षन्सत्यमेव तत्आज्ञापयामास तदा तीर्थयात्रामरिंदम

ityuktvā vāsudevastu cikīrṣansatyameva tatājñāpayāmāsa tadā tīrthayātrāmariṃdama

अघोषयन्त पुरुषास्तत्र केशवशासनात्तीर्थयात्रा समुद्रे वः कार्येति पुरुषर्षभाः

aghoṣayanta puruṣāstatra keśavaśāsanāttīrthayātrā samudre vaḥ kāryeti puruṣarṣabhāḥ