Parva.Adhyaya 17.3

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः संनादयञ्शक्रो दिवं भूमिं च सर्वशःरथेनोपययौ पार्थमारोहेत्यब्रवीच्च तम्

tataḥ saṃnādayañśakro divaṃ bhūmiṃ ca sarvaśaḥrathenopayayau pārthamārohetyabravīcca tam

स भ्रातॄन्पतितान्दृष्ट्वा धर्मराजो युधिष्ठिरःअब्रवीच्छोकसंतप्तः सहस्राक्षमिदं वचः

sa bhrātṝnpatitāndṛṣṭvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥabravīcchokasaṃtaptaḥ sahasrākṣamidaṃ vacaḥ

भ्रातरः पतिता मेऽत्र आगच्छेयुर्मया सहन विना भ्रातृभिः स्वर्गमिच्छे गन्तुं सुरेश्वर

bhrātaraḥ patitā me'tra āgaccheyurmayā sahana vinā bhrātṛbhiḥ svargamicche gantuṃ sureśvara

सुकुमारी सुखार्हा च राजपुत्री पुरंदरसास्माभिः सह गच्छेत तद्भवाननुमन्यताम्

sukumārī sukhārhā ca rājaputrī puraṃdarasāsmābhiḥ saha gaccheta tadbhavānanumanyatām

इन्द्र उवाच · indra uvāca

भ्रातॄन्द्रक्ष्यसि पुत्रांस्त्वमग्रतस्त्रिदिवं गतान्कृष्णया सहितान्सर्वान्मा शुचो भरतर्षभ

bhrātṝndrakṣyasi putrāṃstvamagratastridivaṃ gatānkṛṣṇayā sahitānsarvānmā śuco bharatarṣabha

निक्षिप्य मानुषं देहं गतास्ते भरतर्षभअनेन त्वं शरीरेण स्वर्गं गन्ता न संशयः

nikṣipya mānuṣaṃ dehaṃ gatāste bharatarṣabhaanena tvaṃ śarīreṇa svargaṃ gantā na saṃśayaḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

अयं श्वा भूतभव्येश भक्तो मां नित्यमेव हस गच्छेत मया सार्धमानृशंस्या हि मे मतिः

ayaṃ śvā bhūtabhavyeśa bhakto māṃ nityameva hasa gaccheta mayā sārdhamānṛśaṃsyā hi me matiḥ

इन्द्र उवाच · indra uvāca

अमर्त्यत्वं मत्समत्वं च राज;ञ्श्रियं कृत्स्नां महतीं चैव कीर्तिम्संप्राप्तोऽद्य स्वर्गसुखानि च त्वं; त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति

amartyatvaṃ matsamatvaṃ ca rāja;ñśriyaṃ kṛtsnāṃ mahatīṃ caiva kīrtimsaṃprāpto'dya svargasukhāni ca tvaṃ; tyaja śvānaṃ nātra nṛśaṃsamasti

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

अनार्यमार्येण सहस्रनेत्र; शक्यं कर्तुं दुष्करमेतदार्यमा मे श्रिया संगमनं तयास्तु; यस्याः कृते भक्तजनं त्यजेयम्

anāryamāryeṇa sahasranetra; śakyaṃ kartuṃ duṣkarametadāryamā me śriyā saṃgamanaṃ tayāstu; yasyāḥ kṛte bhaktajanaṃ tyajeyam

इन्द्र उवाच · indra uvāca

स्वर्गे लोके श्ववतां नास्ति धिष्ण्य;मिष्टापूर्तं क्रोधवशा हरन्तिततो विचार्य क्रियतां धर्मराज; त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति

svarge loke śvavatāṃ nāsti dhiṣṇya;miṣṭāpūrtaṃ krodhavaśā harantitato vicārya kriyatāṃ dharmarāja; tyaja śvānaṃ nātra nṛśaṃsamasti

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

भक्तत्यागं प्राहुरत्यन्तपापं; तुल्यं लोके ब्रह्मवध्याकृतेनतस्मान्नाहं जातु कथंचनाद्य; त्यक्ष्याम्येनं स्वसुखार्थी महेन्द्र

bhaktatyāgaṃ prāhuratyantapāpaṃ; tulyaṃ loke brahmavadhyākṛtenatasmānnāhaṃ jātu kathaṃcanādya; tyakṣyāmyenaṃ svasukhārthī mahendra

इन्द्र उवाच · indra uvāca

शुना दृष्टं क्रोधवशा हरन्ति; यद्दत्तमिष्टं विवृतमथो हुतं चतस्माच्छुनस्त्यागमिमं कुरुष्व; शुनस्त्यागात्प्राप्स्यसे देवलोकम्

śunā dṛṣṭaṃ krodhavaśā haranti; yaddattamiṣṭaṃ vivṛtamatho hutaṃ catasmācchunastyāgamimaṃ kuruṣva; śunastyāgātprāpsyase devalokam

त्यक्त्वा भ्रातॄन्दयितां चापि कृष्णां; प्राप्तो लोकः कर्मणा स्वेन वीरश्वानं चैनं न त्यजसे कथं नु; त्यागं कृत्स्नं चास्थितो मुह्यसेऽद्य

tyaktvā bhrātṝndayitāṃ cāpi kṛṣṇāṃ; prāpto lokaḥ karmaṇā svena vīraśvānaṃ cainaṃ na tyajase kathaṃ nu; tyāgaṃ kṛtsnaṃ cāsthito muhyase'dya

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

न विद्यते संधिरथापि विग्रहो; मृतैर्मर्त्यैरिति लोकेषु निष्ठान ते मया जीवयितुं हि शक्या; तस्मात्त्यागस्तेषु कृतो न जीवताम्

na vidyate saṃdhirathāpi vigraho; mṛtairmartyairiti lokeṣu niṣṭhāna te mayā jīvayituṃ hi śakyā; tasmāttyāgasteṣu kṛto na jīvatām

प्रतिप्रदानं शरणागतस्य; स्त्रिया वधो ब्राह्मणस्वापहारःमित्रद्रोहस्तानि चत्वारि शक्र; भक्तत्यागश्चैव समो मतो मे

pratipradānaṃ śaraṇāgatasya; striyā vadho brāhmaṇasvāpahāraḥmitradrohastāni catvāri śakra; bhaktatyāgaścaiva samo mato me

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तद्धर्मराजस्य वचो निशम्य; धर्मस्वरूपी भगवानुवाचयुधिष्ठिरं प्रीतियुक्तो नरेन्द्रं; श्लक्ष्णैर्वाक्यैः संस्तवसंप्रयुक्तैः

taddharmarājasya vaco niśamya; dharmasvarūpī bhagavānuvācayudhiṣṭhiraṃ prītiyukto narendraṃ; ślakṣṇairvākyaiḥ saṃstavasaṃprayuktaiḥ

अभिजातोऽसि राजेन्द्र पितुर्वृत्तेन मेधयाअनुक्रोशेन चानेन सर्वभूतेषु भारत

abhijāto'si rājendra piturvṛttena medhayāanukrośena cānena sarvabhūteṣu bhārata

पुरा द्वैतवने चासि मया पुत्र परीक्षितःपानीयार्थे पराक्रान्ता यत्र ते भ्रातरो हताः

purā dvaitavane cāsi mayā putra parīkṣitaḥpānīyārthe parākrāntā yatra te bhrātaro hatāḥ

भीमार्जुनौ परित्यज्य यत्र त्वं भ्रातरावुभौमात्रोः साम्यमभीप्सन्वै नकुलं जीवमिच्छसि

bhīmārjunau parityajya yatra tvaṃ bhrātarāvubhaumātroḥ sāmyamabhīpsanvai nakulaṃ jīvamicchasi

अयं श्वा भक्त इत्येव त्यक्तो देवरथस्त्वयातस्मात्स्वर्गे न ते तुल्यः कश्चिदस्ति नराधिप

ayaṃ śvā bhakta ityeva tyakto devarathastvayātasmātsvarge na te tulyaḥ kaścidasti narādhipa

अतस्तवाक्षया लोकाः स्वशरीरेण भारतप्राप्तोऽसि भरतश्रेष्ठ दिव्यां गतिमनुत्तमाम्

atastavākṣayā lokāḥ svaśarīreṇa bhārataprāpto'si bharataśreṣṭha divyāṃ gatimanuttamām

ततो धर्मश्च शक्रश्च मरुतश्चाश्विनावपिदेवा देवर्षयश्चैव रथमारोप्य पाण्डवम्

tato dharmaśca śakraśca marutaścāśvināvapidevā devarṣayaścaiva rathamāropya pāṇḍavam

प्रययुः स्वैर्विमानैस्ते सिद्धाः कामविहारिणःसर्वे विरजसः पुण्याः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मिणः

prayayuḥ svairvimānaiste siddhāḥ kāmavihāriṇaḥsarve virajasaḥ puṇyāḥ puṇyavāgbuddhikarmiṇaḥ

स तं रथं समास्थाय राजा कुरुकुलोद्वहःऊर्ध्वमाचक्रमे शीघ्रं तेजसावृत्य रोदसी

sa taṃ rathaṃ samāsthāya rājā kurukulodvahaḥūrdhvamācakrame śīghraṃ tejasāvṛtya rodasī

ततो देवनिकायस्थो नारदः सर्वलोकवित्उवाचोच्चैस्तदा वाक्यं बृहद्वादी बृहत्तपाः

tato devanikāyastho nāradaḥ sarvalokavituvācoccaistadā vākyaṃ bṛhadvādī bṛhattapāḥ

येऽपि राजर्षयः सर्वे ते चापि समुपस्थिताःकीर्तिं प्रच्छाद्य तेषां वै कुरुराजोऽधितिष्ठति

ye'pi rājarṣayaḥ sarve te cāpi samupasthitāḥkīrtiṃ pracchādya teṣāṃ vai kururājo'dhitiṣṭhati

लोकानावृत्य यशसा तेजसा वृत्तसंपदास्वशरीरेण संप्राप्तं नान्यं शुश्रुम पाण्डवात्

lokānāvṛtya yaśasā tejasā vṛttasaṃpadāsvaśarīreṇa saṃprāptaṃ nānyaṃ śuśruma pāṇḍavāt

नारदस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत्देवानामन्त्र्य धर्मात्मा स्वपक्षांश्चैव पार्थिवान्

nāradasya vacaḥ śrutvā rājā vacanamabravītdevānāmantrya dharmātmā svapakṣāṃścaiva pārthivān

शुभं वा यदि वा पापं भ्रातॄणां स्थानमद्य मेतदेव प्राप्तुमिच्छामि लोकानन्यान्न कामये

śubhaṃ vā yadi vā pāpaṃ bhrātṝṇāṃ sthānamadya metadeva prāptumicchāmi lokānanyānna kāmaye

राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा देवराजः पुरंदरःआनृशंस्यसमायुक्तं प्रत्युवाच युधिष्ठिरम्

rājñastu vacanaṃ śrutvā devarājaḥ puraṃdaraḥānṛśaṃsyasamāyuktaṃ pratyuvāca yudhiṣṭhiram

स्थानेऽस्मिन्वस राजेन्द्र कर्मभिर्निर्जिते शुभैःकिं त्वं मानुष्यकं स्नेहमद्यापि परिकर्षसि

sthāne'sminvasa rājendra karmabhirnirjite śubhaiḥkiṃ tvaṃ mānuṣyakaṃ snehamadyāpi parikarṣasi

सिद्धिं प्राप्तोऽसि परमां यथा नान्यः पुमान्क्वचित्नैव ते भ्रातरः स्थानं संप्राप्ताः कुरुनन्दन

siddhiṃ prāpto'si paramāṃ yathā nānyaḥ pumānkvacitnaiva te bhrātaraḥ sthānaṃ saṃprāptāḥ kurunandana

अद्यापि मानुषो भावः स्पृशते त्वां नराधिपस्वर्गोऽयं पश्य देवर्षीन्सिद्धांश्च त्रिदिवालयान्

adyāpi mānuṣo bhāvaḥ spṛśate tvāṃ narādhipasvargo'yaṃ paśya devarṣīnsiddhāṃśca tridivālayān

युधिष्ठिरस्तु देवेन्द्रमेवंवादिनमीश्वरम्पुनरेवाब्रवीद्धीमानिदं वचनमर्थवत्

yudhiṣṭhirastu devendramevaṃvādinamīśvarampunarevābravīddhīmānidaṃ vacanamarthavat

तैर्विना नोत्सहे वस्तुमिह दैत्यनिबर्हणगन्तुमिच्छामि तत्राहं यत्र मे भ्रातरो गताः

tairvinā notsahe vastumiha daityanibarhaṇagantumicchāmi tatrāhaṃ yatra me bhrātaro gatāḥ

यत्र सा बृहती श्यामा बुद्धिसत्त्वगुणान्विताद्रौपदी योषितां श्रेष्ठा यत्र चैव प्रिया मम

yatra sā bṛhatī śyāmā buddhisattvaguṇānvitādraupadī yoṣitāṃ śreṣṭhā yatra caiva priyā mama