Parva.Adhyaya 2.14

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

उक्तं त्वया बुद्धिमता यन्नान्यो वक्तुमर्हतिसंशयानां हि निर्मोक्ता त्वन्नान्यो विद्यते भुवि

uktaṃ tvayā buddhimatā yannānyo vaktumarhatisaṃśayānāṃ hi nirmoktā tvannānyo vidyate bhuvi

गृहे गृहे हि राजानः स्वस्य स्वस्य प्रियंकराःन च साम्राज्यमाप्तास्ते सम्राट्शब्दो हि कृत्स्नभाक्

gṛhe gṛhe hi rājānaḥ svasya svasya priyaṃkarāḥna ca sāmrājyamāptāste samrāṭśabdo hi kṛtsnabhāk

कथं परानुभावज्ञः स्वं प्रशंसितुमर्हतिपरेण समवेतस्तु यः प्रशस्तः स पूज्यते

kathaṃ parānubhāvajñaḥ svaṃ praśaṃsitumarhatipareṇa samavetastu yaḥ praśastaḥ sa pūjyate

विशाला बहुला भूमिर्बहुरत्नसमाचितादूरं गत्वा विजानाति श्रेयो वृष्णिकुलोद्वह

viśālā bahulā bhūmirbahuratnasamācitādūraṃ gatvā vijānāti śreyo vṛṣṇikulodvaha

शममेव परं मन्ये न तु मोक्षाद्भवेच्छमःआरम्भे पारमेष्ठ्यं तु न प्राप्यमिति मे मतिः

śamameva paraṃ manye na tu mokṣādbhavecchamaḥārambhe pārameṣṭhyaṃ tu na prāpyamiti me matiḥ

एवमेवाभिजानन्ति कुले जाता मनस्विनःकश्चित्कदाचिदेतेषां भवेच्छ्रेष्ठो जनार्दन

evamevābhijānanti kule jātā manasvinaḥkaścitkadācideteṣāṃ bhavecchreṣṭho janārdana

भीम उवाच · bhīma uvāca

अनारम्भपरो राजा वल्मीक इव सीदतिदुर्बलश्चानुपायेन बलिनं योऽधितिष्ठति

anārambhaparo rājā valmīka iva sīdatidurbalaścānupāyena balinaṃ yo'dhitiṣṭhati

अतन्द्रितस्तु प्रायेण दुर्बलो बलिनं रिपुम्जयेत्सम्यङ्नयो राजन्नीत्यार्थानात्मनो हितान्

atandritastu prāyeṇa durbalo balinaṃ ripumjayetsamyaṅnayo rājannītyārthānātmano hitān

कृष्णे नयो मयि बलं जयः पार्थे धनंजयेमागधं साधयिष्यामो वयं त्रय इवाग्नयः

kṛṣṇe nayo mayi balaṃ jayaḥ pārthe dhanaṃjayemāgadhaṃ sādhayiṣyāmo vayaṃ traya ivāgnayaḥ

कृष्ण उवाच · kṛṣṇa uvāca

आदत्तेऽर्थपरो बालो नानुबन्धमवेक्षतेतस्मादरिं न मृष्यन्ति बालमर्थपरायणम्

ādatte'rthaparo bālo nānubandhamavekṣatetasmādariṃ na mṛṣyanti bālamarthaparāyaṇam

हित्वा करान्यौवनाश्वः पालनाच्च भगीरथःकार्तवीर्यस्तपोयोगाद्बलात्तु भरतो विभुःऋद्ध्या मरुत्तस्तान्पञ्च सम्राज इति शुश्रुमः

hitvā karānyauvanāśvaḥ pālanācca bhagīrathaḥkārtavīryastapoyogādbalāttu bharato vibhuḥṛddhyā maruttastānpañca samrāja iti śuśrumaḥ

निग्राह्यलक्षणं प्राप्तो धर्मार्थनयलक्षणैःबार्हद्रथो जरासंधस्तद्विद्धि भरतर्षभ

nigrāhyalakṣaṇaṃ prāpto dharmārthanayalakṣaṇaiḥbārhadratho jarāsaṃdhastadviddhi bharatarṣabha

न चैनमनुरुध्यन्ते कुलान्येकशतं नृपाःतस्मादेतद्बलादेव साम्राज्यं कुरुतेऽद्य सः

na cainamanurudhyante kulānyekaśataṃ nṛpāḥtasmādetadbalādeva sāmrājyaṃ kurute'dya saḥ

रत्नभाजो हि राजानो जरासंधमुपासतेन च तुष्यति तेनापि बाल्यादनयमास्थितः

ratnabhājo hi rājāno jarāsaṃdhamupāsatena ca tuṣyati tenāpi bālyādanayamāsthitaḥ

मूर्धाभिषिक्तं नृपतिं प्रधानपुरुषं बलात्आदत्ते न च नो दृष्टोऽभागः पुरुषतः क्वचित्

mūrdhābhiṣiktaṃ nṛpatiṃ pradhānapuruṣaṃ balātādatte na ca no dṛṣṭo'bhāgaḥ puruṣataḥ kvacit

एवं सर्वान्वशे चक्रे जरासंधः शतावरान्तं दुर्बलतरो राजा कथं पार्थ उपैष्यति

evaṃ sarvānvaśe cakre jarāsaṃdhaḥ śatāvarāntaṃ durbalataro rājā kathaṃ pārtha upaiṣyati

प्रोक्षितानां प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहेपशूनामिव का प्रीतिर्जीविते भरतर्षभ

prokṣitānāṃ pramṛṣṭānāṃ rājñāṃ paśupatergṛhepaśūnāmiva kā prītirjīvite bharatarṣabha

क्षत्रियः शस्त्रमरणो यदा भवति सत्कृतःननु स्म मागधं सर्वे प्रतिबाधेम यद्वयम्

kṣatriyaḥ śastramaraṇo yadā bhavati satkṛtaḥnanu sma māgadhaṃ sarve pratibādhema yadvayam

षडशीतिः समानीताः शेषा राजंश्चतुर्दशजरासंधेन राजानस्ततः क्रूरं प्रपत्स्यते

ṣaḍaśītiḥ samānītāḥ śeṣā rājaṃścaturdaśajarāsaṃdhena rājānastataḥ krūraṃ prapatsyate

प्राप्नुयात्स यशो दीप्तं तत्र यो विघ्नमाचरेत्जयेद्यश्च जरासंधं स सम्राण्नियतं भवेत्

prāpnuyātsa yaśo dīptaṃ tatra yo vighnamācaretjayedyaśca jarāsaṃdhaṃ sa samrāṇniyataṃ bhavet