पर्व.अध्याय 2.18

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

पतितौ हंसडिभकौ कंसामात्यौ निपातितौजरासंधस्य निधने कालोऽयं समुपागतः

patitau haṃsaḍibhakau kaṃsāmātyau nipātitaujarāsaṃdhasya nidhane kālo'yaṃ samupāgataḥ

न स शक्यो रणे जेतुं सर्वैरपि सुरासुरैःप्राणयुद्धेन जेतव्यः स इत्युपलभामहे

na sa śakyo raṇe jetuṃ sarvairapi surāsuraiḥprāṇayuddhena jetavyaḥ sa ityupalabhāmahe

मयि नीतिर्बलं भीमे रक्षिता चावयोर्जुनःसाधयिष्याम तं राजन्वयं त्रय इवाग्नयः

mayi nītirbalaṃ bhīme rakṣitā cāvayorjunaḥsādhayiṣyāma taṃ rājanvayaṃ traya ivāgnayaḥ

त्रिभिरासादितोऽस्माभिर्विजने स नराधिपःन संदेहो यथा युद्धमेकेनाभ्युपयास्यति

tribhirāsādito'smābhirvijane sa narādhipaḥna saṃdeho yathā yuddhamekenābhyupayāsyati

अवमानाच्च लोकस्य व्यायतत्वाच्च धर्षितःभीमसेनेन युद्धाय ध्रुवमभ्युपयास्यति

avamānācca lokasya vyāyatatvācca dharṣitaḥbhīmasenena yuddhāya dhruvamabhyupayāsyati

अलं तस्य महाबाहुर्भीमसेनो महाबलःलोकस्य समुदीर्णस्य निधनायान्तको यथा

alaṃ tasya mahābāhurbhīmaseno mahābalaḥlokasya samudīrṇasya nidhanāyāntako yathā

यदि ते हृदयं वेत्ति यदि ते प्रत्ययो मयिभीमसेनार्जुनौ शीघ्रं न्यासभूतौ प्रयच्छ मे

yadi te hṛdayaṃ vetti yadi te pratyayo mayibhīmasenārjunau śīghraṃ nyāsabhūtau prayaccha me

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तो भगवता प्रत्युवाच युधिष्ठिरःभीमपार्थौ समालोक्य संप्रहृष्टमुखौ स्थितौ

evamukto bhagavatā pratyuvāca yudhiṣṭhiraḥbhīmapārthau samālokya saṃprahṛṣṭamukhau sthitau

अच्युताच्युत मा मैवं व्याहरामित्रकर्षणपाण्डवानां भवान्नाथो भवन्तं चाश्रिता वयम्

acyutācyuta mā maivaṃ vyāharāmitrakarṣaṇapāṇḍavānāṃ bhavānnātho bhavantaṃ cāśritā vayam

यथा वदसि गोविन्द सर्वं तदुपपद्यतेन हि त्वमग्रतस्तेषां येषां लक्ष्मीः पराङ्मुखी

yathā vadasi govinda sarvaṃ tadupapadyatena hi tvamagratasteṣāṃ yeṣāṃ lakṣmīḥ parāṅmukhī

निहतश्च जरासंधो मोक्षिताश्च महीक्षितःराजसूयश्च मे लब्धो निदेशे तव तिष्ठतः

nihataśca jarāsaṃdho mokṣitāśca mahīkṣitaḥrājasūyaśca me labdho nideśe tava tiṣṭhataḥ

क्षिप्रकारिन्यथा त्वेतत्कार्यं समुपपद्यतेमम कार्यं जगत्कार्यं तथा कुरु नरोत्तम

kṣiprakārinyathā tvetatkāryaṃ samupapadyatemama kāryaṃ jagatkāryaṃ tathā kuru narottama

त्रिभिर्भवद्भिर्हि विना नाहं जीवितुमुत्सहेधर्मकामार्थरहितो रोगार्त इव दुर्गतः

tribhirbhavadbhirhi vinā nāhaṃ jīvitumutsahedharmakāmārtharahito rogārta iva durgataḥ

न शौरिणा विना पार्थो न शौरिः पाण्डवं विनानाजेयोऽस्त्यनयोर्लोके कृष्णयोरिति मे मतिः

na śauriṇā vinā pārtho na śauriḥ pāṇḍavaṃ vinānājeyo'styanayorloke kṛṣṇayoriti me matiḥ

अयं च बलिनां श्रेष्ठः श्रीमानपि वृकोदरःयुवाभ्यां सहितो वीरः किं न कुर्यान्महायशाः

ayaṃ ca balināṃ śreṣṭhaḥ śrīmānapi vṛkodaraḥyuvābhyāṃ sahito vīraḥ kiṃ na kuryānmahāyaśāḥ

सुप्रणीतो बलौघो हि कुरुते कार्यमुत्तमम्अन्धं जडं बलं प्राहुः प्रणेतव्यं विचक्षणैः

supraṇīto balaugho hi kurute kāryamuttamamandhaṃ jaḍaṃ balaṃ prāhuḥ praṇetavyaṃ vicakṣaṇaiḥ

यतो हि निम्नं भवति नयन्तीह ततो जलम्यतश्छिद्रं ततश्चापि नयन्ते धीधना बलम्

yato hi nimnaṃ bhavati nayantīha tato jalamyataśchidraṃ tataścāpi nayante dhīdhanā balam

तस्मान्नयविधानज्ञं पुरुषं लोकविश्रुतम्वयमाश्रित्य गोविन्दं यतामः कार्यसिद्धये

tasmānnayavidhānajñaṃ puruṣaṃ lokaviśrutamvayamāśritya govindaṃ yatāmaḥ kāryasiddhaye

एवं प्रज्ञानयबलं क्रियोपायसमन्वितम्पुरस्कुर्वीत कार्येषु कृष्ण कार्यार्थसिद्धये

evaṃ prajñānayabalaṃ kriyopāyasamanvitampuraskurvīta kāryeṣu kṛṣṇa kāryārthasiddhaye

एवमेव यदुश्रेष्ठं पार्थः कार्यार्थसिद्धयेअर्जुनः कृष्णमन्वेतु भीमोऽन्वेतु धनंजयम्नयो जयो बलं चैव विक्रमे सिद्धिमेष्यति

evameva yaduśreṣṭhaṃ pārthaḥ kāryārthasiddhayearjunaḥ kṛṣṇamanvetu bhīmo'nvetu dhanaṃjayamnayo jayo balaṃ caiva vikrame siddhimeṣyati

एवमुक्तास्ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसःवार्ष्णेयः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्मागधं प्रति

evamuktāstataḥ sarve bhrātaro vipulaujasaḥvārṣṇeyaḥ pāṇḍaveyau ca pratasthurmāgadhaṃ prati

वर्चस्विनां ब्राह्मणानां स्नातकानां परिच्छदान्आच्छाद्य सुहृदां वाक्यैर्मनोज्ञैरभिनन्दिताः

varcasvināṃ brāhmaṇānāṃ snātakānāṃ paricchadānācchādya suhṛdāṃ vākyairmanojñairabhinanditāḥ

अमर्षादभितप्तानां ज्ञात्यर्थं मुख्यवाससाम्रविसोमाग्निवपुषां भीममासीत्तदा वपुः

amarṣādabhitaptānāṃ jñātyarthaṃ mukhyavāsasāmravisomāgnivapuṣāṃ bhīmamāsīttadā vapuḥ

हतं मेने जरासंधं दृष्ट्वा भीमपुरोगमौएककार्यसमुद्युक्तौ कृष्णौ युद्धेऽपराजितौ

hataṃ mene jarāsaṃdhaṃ dṛṣṭvā bhīmapurogamauekakāryasamudyuktau kṛṣṇau yuddhe'parājitau

ईशौ हि तौ महात्मानौ सर्वकार्यप्रवर्तनेधर्मार्थकामकार्याणां कार्याणामिव निग्रहे

īśau hi tau mahātmānau sarvakāryapravartanedharmārthakāmakāryāṇāṃ kāryāṇāmiva nigrahe

कुरुभ्यः प्रस्थितास्ते तु मध्येन कुरुजाङ्गलम्रम्यं पद्मसरो गत्वा कालकूटमतीत्य च

kurubhyaḥ prasthitāste tu madhyena kurujāṅgalamramyaṃ padmasaro gatvā kālakūṭamatītya ca

गण्डकीयां तथा शोणं सदानीरां तथैव चएकपर्वतके नद्यः क्रमेणैत्य व्रजन्ति ते

gaṇḍakīyāṃ tathā śoṇaṃ sadānīrāṃ tathaiva caekaparvatake nadyaḥ krameṇaitya vrajanti te

संतीर्य सरयूं रम्यां दृष्ट्वा पूर्वांश्च कोसलान्अतीत्य जग्मुर्मिथिलां मालां चर्मण्वतीं नदीम्

saṃtīrya sarayūṃ ramyāṃ dṛṣṭvā pūrvāṃśca kosalānatītya jagmurmithilāṃ mālāṃ carmaṇvatīṃ nadīm

उत्तीर्य गङ्गां शोणं च सर्वे ते प्राङ्मुखास्त्रयःकुरवोरश्छदं जग्मुर्मागधं क्षेत्रमच्युताः

uttīrya gaṅgāṃ śoṇaṃ ca sarve te prāṅmukhāstrayaḥkuravoraśchadaṃ jagmurmāgadhaṃ kṣetramacyutāḥ

ते शश्वद्गोधनाकीर्णमम्बुमन्तं शुभद्रुमम्गोरथं गिरिमासाद्य ददृशुर्मागधं पुरम्

te śaśvadgodhanākīrṇamambumantaṃ śubhadrumamgorathaṃ girimāsādya dadṛśurmāgadhaṃ puram