Parva.Adhyaya 2.4

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः प्रवेशनं चक्रे तस्यां राजा युधिष्ठिरःअयुतं भोजयामास ब्राह्मणानां नराधिपः

tataḥ praveśanaṃ cakre tasyāṃ rājā yudhiṣṭhiraḥayutaṃ bhojayāmāsa brāhmaṇānāṃ narādhipaḥ

घृतपायसेन मधुना भक्ष्यैर्मूलफलैस्तथाअहतैश्चैव वासोभिर्माल्यैरुच्चावचैरपि

ghṛtapāyasena madhunā bhakṣyairmūlaphalaistathāahataiścaiva vāsobhirmālyairuccāvacairapi

ददौ तेभ्यः सहस्राणि गवां प्रत्येकशः प्रभुःपुण्याहघोषस्तत्रासीद्दिवस्पृगिव भारत

dadau tebhyaḥ sahasrāṇi gavāṃ pratyekaśaḥ prabhuḥpuṇyāhaghoṣastatrāsīddivaspṛgiva bhārata

वादित्रैर्विविधैर्गीतैर्गन्धैरुच्चावचैरपिपूजयित्वा कुरुश्रेष्ठो दैवतानि निवेश्य च

vāditrairvividhairgītairgandhairuccāvacairapipūjayitvā kuruśreṣṭho daivatāni niveśya ca

तत्र मल्ला नटा झल्लाः सूता वैतालिकास्तथाउपतस्थुर्महात्मानं सप्तरात्रं युधिष्ठिरम्

tatra mallā naṭā jhallāḥ sūtā vaitālikāstathāupatasthurmahātmānaṃ saptarātraṃ yudhiṣṭhiram

तथा स कृत्वा पूजां तां भ्रातृभिः सह पाण्डवःतस्यां सभायां रम्यायां रेमे शक्रो यथा दिवि

tathā sa kṛtvā pūjāṃ tāṃ bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥtasyāṃ sabhāyāṃ ramyāyāṃ reme śakro yathā divi

सभायामृषयस्तस्यां पाण्डवैः सह आसतेआसां चक्रुर्नरेन्द्राश्च नानादेशसमागताः

sabhāyāmṛṣayastasyāṃ pāṇḍavaiḥ saha āsateāsāṃ cakrurnarendrāśca nānādeśasamāgatāḥ

असितो देवलः सत्यः सर्पमाली महाशिराःअर्वावसुः सुमित्रश्च मैत्रेयः शुनको बलिः

asito devalaḥ satyaḥ sarpamālī mahāśirāḥarvāvasuḥ sumitraśca maitreyaḥ śunako baliḥ

बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनः शुकःसुमन्तुर्जैमिनिः पैलो व्यासशिष्यास्तथा वयम्

bako dālbhyaḥ sthūlaśirāḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ śukaḥsumanturjaiminiḥ pailo vyāsaśiṣyāstathā vayam

तित्तिरिर्याज्ञवल्क्यश्च ससुतो लोमहर्षणःअप्सुहोम्यश्च धौम्यश्च आणीमाण्डव्यकौशिकौ

tittiriryājñavalkyaśca sasuto lomaharṣaṇaḥapsuhomyaśca dhaumyaśca āṇīmāṇḍavyakauśikau

दामोष्णीषस्त्रैवणिश्च पर्णादो घटजानुकःमौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्यश्च सारिकौ

dāmoṣṇīṣastraivaṇiśca parṇādo ghaṭajānukaḥmauñjāyano vāyubhakṣaḥ pārāśaryaśca sārikau

बलवाकः शिनीवाकः सुत्यपालः कृतश्रमःजातूकर्णः शिखावांश्च सुबलः पारिजातकः

balavākaḥ śinīvākaḥ sutyapālaḥ kṛtaśramaḥjātūkarṇaḥ śikhāvāṃśca subalaḥ pārijātakaḥ

पर्वतश्च महाभागो मार्कण्डेयस्तथा मुनिःपवित्रपाणिः सावर्णिर्भालुकिर्गालवस्तथा

parvataśca mahābhāgo mārkaṇḍeyastathā muniḥpavitrapāṇiḥ sāvarṇirbhālukirgālavastathā

जङ्घाबन्धुश्च रैभ्यश्च कोपवेगश्रवा भृगुःहरिबभ्रुश्च कौण्डिन्यो बभ्रुमाली सनातनः

jaṅghābandhuśca raibhyaśca kopavegaśravā bhṛguḥharibabhruśca kauṇḍinyo babhrumālī sanātanaḥ

कक्षीवानौशिजश्चैव नाचिकेतोऽथ गौतमःपैङ्गो वराहः शुनकः शाण्डिल्यश्च महातपाःकर्करो वेणुजङ्घश्च कलापः कठ एव च

kakṣīvānauśijaścaiva nāciketo'tha gautamaḥpaiṅgo varāhaḥ śunakaḥ śāṇḍilyaśca mahātapāḥkarkaro veṇujaṅghaśca kalāpaḥ kaṭha eva ca

मुनयो धर्मसहिता धृतात्मानो जितेन्द्रियाःएते चान्ये च बहवो वेदवेदाङ्गपारगाः

munayo dharmasahitā dhṛtātmāno jitendriyāḥete cānye ca bahavo vedavedāṅgapāragāḥ

उपासते महात्मानं सभायामृषिसत्तमाःकथयन्तः कथाः पुण्या धर्मज्ञाः शुचयोऽमलाः

upāsate mahātmānaṃ sabhāyāmṛṣisattamāḥkathayantaḥ kathāḥ puṇyā dharmajñāḥ śucayo'malāḥ

तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजमुपासतेश्रीमान्महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर्विवर्धनः

tathaiva kṣatriyaśreṣṭhā dharmarājamupāsateśrīmānmahātmā dharmātmā muñjaketurvivardhanaḥ

संग्रामजिद्दुर्मुखश्च उग्रसेनश्च वीर्यवान्कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितःकाम्बोजराजः कमलः कम्पनश्च महाबलः

saṃgrāmajiddurmukhaśca ugrasenaśca vīryavānkakṣasenaḥ kṣitipatiḥ kṣemakaścāparājitaḥkāmbojarājaḥ kamalaḥ kampanaśca mahābalaḥ

सततं कम्पयामास यवनानेक एव यःयथासुरान्कालकेयान्देवो वज्रधरस्तथा

satataṃ kampayāmāsa yavanāneka eva yaḥyathāsurānkālakeyāndevo vajradharastathā

जटासुरो मद्रकान्तश्च राजा; कुन्तिः कुणिन्दश्च किरातराजःतथाङ्गवङ्गौ सह पुण्ड्रकेण; पाण्ड्योड्रराजौ सह चान्ध्रकेण

jaṭāsuro madrakāntaśca rājā; kuntiḥ kuṇindaśca kirātarājaḥtathāṅgavaṅgau saha puṇḍrakeṇa; pāṇḍyoḍrarājau saha cāndhrakeṇa

किरातराजः सुमना यवनाधिपतिस्तथाचाणूरो देवरातश्च भोजो भीमरथश्च यः

kirātarājaḥ sumanā yavanādhipatistathācāṇūro devarātaśca bhojo bhīmarathaśca yaḥ

श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयत्सेनश्च मागधःसुशर्मा चेकितानश्च सुरथोऽमित्रकर्षणः

śrutāyudhaśca kāliṅgo jayatsenaśca māgadhaḥsuśarmā cekitānaśca suratho'mitrakarṣaṇaḥ

केतुमान्वसुदानश्च वैदेहोऽथ कृतक्षणःसुधर्मा चानिरुद्धश्च श्रुतायुश्च महाबलः

ketumānvasudānaśca vaideho'tha kṛtakṣaṇaḥsudharmā cāniruddhaśca śrutāyuśca mahābalaḥ

अनूपराजो दुर्धर्षः क्षेमजिच्च सुदक्षिणःशिशुपालः सहसुतः करूषाधिपतिस्तथा

anūparājo durdharṣaḥ kṣemajicca sudakṣiṇaḥśiśupālaḥ sahasutaḥ karūṣādhipatistathā

वृष्णीनां चैव दुर्धर्षाः कुमारा देवरूपिणःआहुको विपृथुश्चैव गदः सारण एव च

vṛṣṇīnāṃ caiva durdharṣāḥ kumārā devarūpiṇaḥāhuko vipṛthuścaiva gadaḥ sāraṇa eva ca

अक्रूरः कृतवर्मा च सात्यकिश्च शिनेः सुतःभीष्मकोऽथाहृतिश्चैव द्युमत्सेनश्च वीर्यवान्केकयाश्च महेष्वासा यज्ञसेनश्च सौमकिः

akrūraḥ kṛtavarmā ca sātyakiśca śineḥ sutaḥbhīṣmako'thāhṛtiścaiva dyumatsenaśca vīryavānkekayāśca maheṣvāsā yajñasenaśca saumakiḥ

अर्जुनं चापि संश्रित्य राजपुत्रा महाबलाःअशिक्षन्त धनुर्वेदं रौरवाजिनवाससः

arjunaṃ cāpi saṃśritya rājaputrā mahābalāḥaśikṣanta dhanurvedaṃ rauravājinavāsasaḥ

तत्रैव शिक्षिता राजन्कुमारा वृष्णिनन्दनाःरौक्मिणेयश्च साम्बश्च युयुधानश्च सात्यकिः

tatraiva śikṣitā rājankumārā vṛṣṇinandanāḥraukmiṇeyaśca sāmbaśca yuyudhānaśca sātyakiḥ

एते चान्ये च बहवो राजानः पृथिवीपतेधनंजयसखा चात्र नित्यमास्ते स्म तुम्बुरुः

ete cānye ca bahavo rājānaḥ pṛthivīpatedhanaṃjayasakhā cātra nityamāste sma tumburuḥ

चित्रसेनः सहामात्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथागीतवादित्रकुशलाः शम्यातालविशारदाः

citrasenaḥ sahāmātyo gandharvāpsarasastathāgītavāditrakuśalāḥ śamyātālaviśāradāḥ

प्रमाणेऽथ लयस्थाने किंनराः कृतनिश्रमाःसंचोदितास्तुम्बुरुणा गन्धर्वाः सहिता जगुः

pramāṇe'tha layasthāne kiṃnarāḥ kṛtaniśramāḥsaṃcoditāstumburuṇā gandharvāḥ sahitā jaguḥ

गायन्ति दिव्यतानैस्ते यथान्यायं मनस्विनःपाण्डुपुत्रानृषींश्चैव रमयन्त उपासते

gāyanti divyatānaiste yathānyāyaṃ manasvinaḥpāṇḍuputrānṛṣīṃścaiva ramayanta upāsate

तस्यां सभायामासीनाः सुव्रताः सत्यसंगराःदिवीव देवा ब्रह्माणं युधिष्ठिरमुपासते

tasyāṃ sabhāyāmāsīnāḥ suvratāḥ satyasaṃgarāḥdivīva devā brahmāṇaṃ yudhiṣṭhiramupāsate