पर्व.अध्याय 2.47

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

यन्मया पाण्डवानां तु दृष्टं तच्छृणु भारतआहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः

yanmayā pāṇḍavānāṃ tu dṛṣṭaṃ tacchṛṇu bhārataāhṛtaṃ bhūmipālairhi vasu mukhyaṃ tatastataḥ

न विन्दे दृढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम्फलतो भूमितो वापि प्रतिपद्यस्व भारत

na vinde dṛḍhamātmānaṃ dṛṣṭvāhaṃ tadarerdhanamphalato bhūmito vāpi pratipadyasva bhārata

ऐडांश्चैलान्वार्षदंशाञ्जातरूपपरिष्कृतान्प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्बोजः प्रददौ वसु

aiḍāṃścailānvārṣadaṃśāñjātarūpapariṣkṛtānprāvārājinamukhyāṃśca kāmbojaḥ pradadau vasu

अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान्उष्ट्रवामीस्त्रिशतं च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः

aśvāṃstittirikalmāṣāṃstriśataṃ śukanāsikānuṣṭravāmīstriśataṃ ca puṣṭāḥ pīluśamīṅgudaiḥ

गोवासना ब्राह्मणाश्च दासमीयाश्च सर्वशःप्रीत्यर्थं ते महाभागा धर्मराज्ञो महात्मनःत्रिखर्वं बलिमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः

govāsanā brāhmaṇāśca dāsamīyāśca sarvaśaḥprītyarthaṃ te mahābhāgā dharmarājño mahātmanaḥtrikharvaṃ balimādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ

कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयाञ्शुभान्एवं बलिं प्रदायाथ प्रवेशं लेभिरे ततः

kamaṇḍalūnupādāya jātarūpamayāñśubhānevaṃ baliṃ pradāyātha praveśaṃ lebhire tataḥ

शतं दासीसहस्राणां कार्पासिकनिवासिनाम्श्यामास्तन्व्यो दीर्घकेश्यो हेमाभरणभूषिताःशूद्रा विप्रोत्तमार्हाणि राङ्कवान्यजिनानि च

śataṃ dāsīsahasrāṇāṃ kārpāsikanivāsināmśyāmāstanvyo dīrghakeśyo hemābharaṇabhūṣitāḥśūdrā viprottamārhāṇi rāṅkavānyajināni ca

बलिं च कृत्स्नमादाय भरुकच्छनिवासिनःउपनिन्युर्महाराज हयान्गान्धारदेशजान्

baliṃ ca kṛtsnamādāya bharukacchanivāsinaḥupaninyurmahārāja hayāngāndhāradeśajān

इन्द्रकृष्टैर्वर्तयन्ति धान्यैर्नदीमुखैश्च येसमुद्रनिष्कुटे जाताः परिसिन्धु च मानवाः

indrakṛṣṭairvartayanti dhānyairnadīmukhaiśca yesamudraniṣkuṭe jātāḥ parisindhu ca mānavāḥ

ते वैरामाः पारदाश्च वङ्गाश्च कितवैः सहविविधं बलिमादाय रत्नानि विविधानि च

te vairāmāḥ pāradāśca vaṅgāśca kitavaiḥ sahavividhaṃ balimādāya ratnāni vividhāni ca

अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलजं मधुकम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः

ajāvikaṃ gohiraṇyaṃ kharoṣṭraṃ phalajaṃ madhukambalānvividhāṃścaiva dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ

प्राग्ज्योतिषाधिपः शूरो म्लेच्छानामधिपो बलीयवनैः सहितो राजा भगदत्तो महारथः

prāgjyotiṣādhipaḥ śūro mlecchānāmadhipo balīyavanaiḥ sahito rājā bhagadatto mahārathaḥ

आजानेयान्हयाञ्शीघ्रानादायानिलरंहसःबलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः

ājāneyānhayāñśīghrānādāyānilaraṃhasaḥbaliṃ ca kṛtsnamādāya dvāri tiṣṭhati vāritaḥ

अश्मसारमयं भाण्डं शुद्धदन्तत्सरूनसीन्प्राग्ज्योतिषोऽथ तद्दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा

aśmasāramayaṃ bhāṇḍaṃ śuddhadantatsarūnasīnprāgjyotiṣo'tha taddattvā bhagadatto'vrajattadā

द्व्यक्षांस्त्र्यक्षाँल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान्औष्णीषाननिवासांश्च बाहुकान्पुरुषादकान्

dvyakṣāṃstryakṣām̐llalāṭākṣānnānādigbhyaḥ samāgatānauṣṇīṣānanivāsāṃśca bāhukānpuruṣādakān

एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान्बल्यर्थं ददतस्तस्मै हिरण्यं रजतं बहु

ekapādāṃśca tatrāhamapaśyaṃ dvāri vāritānbalyarthaṃ dadatastasmai hiraṇyaṃ rajataṃ bahu

इन्द्रगोपकवर्णाभाञ्शुकवर्णान्मनोजवान्तथैवेन्द्रायुधनिभान्संध्याभ्रसदृशानपि

indragopakavarṇābhāñśukavarṇānmanojavāntathaivendrāyudhanibhānsaṃdhyābhrasadṛśānapi

अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वान्मनोजवान्जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः

anekavarṇānāraṇyāngṛhītvāśvānmanojavānjātarūpamanarghyaṃ ca dadustasyaikapādakāḥ

चीनान्हूणाञ्शकानोड्रान्पर्वतान्तरवासिनःवार्ष्णेयान्हारहूणांश्च कृष्णान्हैमवतांस्तथा

cīnānhūṇāñśakānoḍrānparvatāntaravāsinaḥvārṣṇeyānhārahūṇāṃśca kṛṣṇānhaimavatāṃstathā

न पारयाम्यभिगतान्विविधान्द्वारि वारितान्बल्यर्थं ददतस्तस्य नानारूपाननेकशः

na pārayāmyabhigatānvividhāndvāri vāritānbalyarthaṃ dadatastasya nānārūpānanekaśaḥ

कृष्णग्रीवान्महाकायान्रासभाञ्शतपातिनःआहार्षुर्दशसाहस्रान्विनीतान्दिक्षु विश्रुतान्

kṛṣṇagrīvānmahākāyānrāsabhāñśatapātinaḥāhārṣurdaśasāhasrānvinītāndikṣu viśrutān

प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्लीचीनसमुद्भवम्और्णं च राङ्कवं चैव कीटजं पट्टजं तथा

pramāṇarāgasparśāḍhyaṃ bāhlīcīnasamudbhavamaurṇaṃ ca rāṅkavaṃ caiva kīṭajaṃ paṭṭajaṃ tathā

कुट्टीकृतं तथैवान्यत्कमलाभं सहस्रशःश्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पासमाविकं मृदु चाजिनम्

kuṭṭīkṛtaṃ tathaivānyatkamalābhaṃ sahasraśaḥślakṣṇaṃ vastramakārpāsamāvikaṃ mṛdu cājinam

निशितांश्चैव दीर्घासीनृष्टिशक्तिपरश्वधान्अपरान्तसमुद्भूतांस्तथैव परशूञ्शितान्

niśitāṃścaiva dīrghāsīnṛṣṭiśaktiparaśvadhānaparāntasamudbhūtāṃstathaiva paraśūñśitān

रसान्गन्धांश्च विविधान्रत्नानि च सहस्रशःबलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः

rasāngandhāṃśca vividhānratnāni ca sahasraśaḥbaliṃ ca kṛtsnamādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ

शकास्तुखाराः कङ्काश्च रोमशाः शृङ्गिणो नराःमहागमान्दूरगमान्गणितानर्बुदं हयान्

śakāstukhārāḥ kaṅkāśca romaśāḥ śṛṅgiṇo narāḥmahāgamāndūragamāngaṇitānarbudaṃ hayān

कोटिशश्चैव बहुशः सुवर्णं पद्मसंमितम्बलिमादाय विविधं द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः

koṭiśaścaiva bahuśaḥ suvarṇaṃ padmasaṃmitambalimādāya vividhaṃ dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ

आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि चमणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च

āsanāni mahārhāṇi yānāni śayanāni camaṇikāñcanacitrāṇi gajadantamayāni ca

रथांश्च विविधाकाराञ्जातरूपपरिष्कृतान्हयैर्विनीतैः संपन्नान्वैयाघ्रपरिवारणान्

rathāṃśca vividhākārāñjātarūpapariṣkṛtānhayairvinītaiḥ saṃpannānvaiyāghraparivāraṇān

विचित्रांश्च परिस्तोमान्रत्नानि च सहस्रशःनाराचानर्धनाराचाञ्शस्त्राणि विविधानि च

vicitrāṃśca paristomānratnāni ca sahasraśaḥnārācānardhanārācāñśastrāṇi vividhāni ca

एतद्दत्त्वा महद्द्रव्यं पूर्वदेशाधिपो नृपःप्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः

etaddattvā mahaddravyaṃ pūrvadeśādhipo nṛpaḥpraviṣṭo yajñasadanaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ