Parva.Adhyaya 2.51

शकुनिरुवाचयां त्वमेतां श्रियं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रे युधिष्ठिरेतप्यसे तां हरिष्यामि द्यूतेनाहूयतां परः

śakuniruvācayāṃ tvametāṃ śriyaṃ dṛṣṭvā pāṇḍuputre yudhiṣṭhiretapyase tāṃ hariṣyāmi dyūtenāhūyatāṃ paraḥ

अगत्वा संशयमहमयुद्ध्वा च चमूमुखेअक्षान्क्षिपन्नक्षतः सन्विद्वानविदुषो जये

agatvā saṃśayamahamayuddhvā ca camūmukheakṣānkṣipannakṣataḥ sanvidvānaviduṣo jaye

ग्लहान्धनूंषि मे विद्धि शरानक्षांश्च भारतअक्षाणां हृदयं मे ज्यां रथं विद्धि ममास्तरम्

glahāndhanūṃṣi me viddhi śarānakṣāṃśca bhārataakṣāṇāṃ hṛdayaṃ me jyāṃ rathaṃ viddhi mamāstaram

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

अयमुत्सहते राजञ्श्रियमाहर्तुमक्षवित्द्यूतेन पाण्डुपुत्रेभ्यस्तत्तुभ्यं तात रोचताम्

ayamutsahate rājañśriyamāhartumakṣavitdyūtena pāṇḍuputrebhyastattubhyaṃ tāta rocatām

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

स्थितोऽस्मि शासने भ्रातुर्विदुरस्य महात्मनःतेन संगम्य वेत्स्यामि कार्यस्यास्य विनिश्चयम्

sthito'smi śāsane bhrāturvidurasya mahātmanaḥtena saṃgamya vetsyāmi kāryasyāsya viniścayam

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

विहनिष्यति ते बुद्धिं विदुरो मुक्तसंशयःपाण्डवानां हिते युक्तो न तथा मम कौरव

vihaniṣyati te buddhiṃ viduro muktasaṃśayaḥpāṇḍavānāṃ hite yukto na tathā mama kaurava

नारभेत्परसामर्थ्यात्पुरुषः कार्यमात्मनःमतिसाम्यं द्वयोर्नास्ति कार्येषु कुरुनन्दन

nārabhetparasāmarthyātpuruṣaḥ kāryamātmanaḥmatisāmyaṃ dvayornāsti kāryeṣu kurunandana

भयं परिहरन्मन्द आत्मानं परिपालयन्वर्षासु क्लिन्नकटवत्तिष्ठन्नेवावसीदति

bhayaṃ pariharanmanda ātmānaṃ paripālayanvarṣāsu klinnakaṭavattiṣṭhannevāvasīdati

न व्याधयो नापि यमः श्रेयःप्राप्तिं प्रतीक्षतेयावदेव भवेत्कल्पस्तावच्छ्रेयः समाचरेत्

na vyādhayo nāpi yamaḥ śreyaḥprāptiṃ pratīkṣateyāvadeva bhavetkalpastāvacchreyaḥ samācaret

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

सर्वथा पुत्र बलिभिर्विग्रहं ते न रोचयेवैरं विकारं सृजति तद्वै शस्त्रमनायसम्

sarvathā putra balibhirvigrahaṃ te na rocayevairaṃ vikāraṃ sṛjati tadvai śastramanāyasam

अनर्थमर्थं मन्यसे राजपुत्र; संग्रन्थनं कलहस्यातिघोरम्तद्वै प्रवृत्तं तु यथा कथंचि;द्विमोक्षयेच्चाप्यसिसायकांश्च

anarthamarthaṃ manyase rājaputra; saṃgranthanaṃ kalahasyātighoramtadvai pravṛttaṃ tu yathā kathaṃci;dvimokṣayeccāpyasisāyakāṃśca

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

द्यूते पुराणैर्व्यवहारः प्रणीत;स्तत्रात्ययो नास्ति न संप्रहारःतद्रोचतां शकुनेर्वाक्यमद्य; सभां क्षिप्रं त्वमिहाज्ञापयस्व

dyūte purāṇairvyavahāraḥ praṇīta;statrātyayo nāsti na saṃprahāraḥtadrocatāṃ śakunervākyamadya; sabhāṃ kṣipraṃ tvamihājñāpayasva

स्वर्गद्वारं दीव्यतां नो विशिष्टं; तद्वर्तिनां चापि तथैव युक्तम्भवेदेवं ह्यात्मना तुल्यमेव; दुरोदरं पाण्डवैस्त्वं कुरुष्व

svargadvāraṃ dīvyatāṃ no viśiṣṭaṃ; tadvartināṃ cāpi tathaiva yuktambhavedevaṃ hyātmanā tulyameva; durodaraṃ pāṇḍavaistvaṃ kuruṣva

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

वाक्यं न मे रोचते यत्त्वयोक्तं; यत्ते प्रियं तत्क्रियतां नरेन्द्रपश्चात्तप्स्यसे तदुपाक्रम्य वाक्यं; न हीदृशं भावि वचो हि धर्म्यम्

vākyaṃ na me rocate yattvayoktaṃ; yatte priyaṃ tatkriyatāṃ narendrapaścāttapsyase tadupākramya vākyaṃ; na hīdṛśaṃ bhāvi vaco hi dharmyam

दृष्टं ह्येतद्विदुरेणैवमेव; सर्वं पूर्वं बुद्धिविद्यानुगेनतदेवैतदवशस्याभ्युपैति; महद्भयं क्षत्रियबीजघाति

dṛṣṭaṃ hyetadvidureṇaivameva; sarvaṃ pūrvaṃ buddhividyānugenatadevaitadavaśasyābhyupaiti; mahadbhayaṃ kṣatriyabījaghāti

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्त्वा धृतराष्ट्रो मनीषी; दैवं मत्वा परमं दुस्तरं चशशासोच्चैः पुरुषान्पुत्रवाक्ये; स्थितो राजा दैवसंमूढचेताः

evamuktvā dhṛtarāṣṭro manīṣī; daivaṃ matvā paramaṃ dustaraṃ caśaśāsoccaiḥ puruṣānputravākye; sthito rājā daivasaṃmūḍhacetāḥ

सहस्रस्तम्भां हेमवैडूर्यचित्रां; शतद्वारां तोरणस्फाटिशृङ्गाम्सभामग्र्यां क्रोशमात्रायतां मे; तद्विस्तारामाशु कुर्वन्तु युक्ताः

sahasrastambhāṃ hemavaiḍūryacitrāṃ; śatadvārāṃ toraṇasphāṭiśṛṅgāmsabhāmagryāṃ krośamātrāyatāṃ me; tadvistārāmāśu kurvantu yuktāḥ

श्रुत्वा तस्य त्वरिता निर्विशङ्काः; प्राज्ञा दक्षास्तां तथा चक्रुराशुसर्वद्रव्याण्युपजह्रुः सभायां; सहस्रशः शिल्पिनश्चापि युक्ताः

śrutvā tasya tvaritā nirviśaṅkāḥ; prājñā dakṣāstāṃ tathā cakrurāśusarvadravyāṇyupajahruḥ sabhāyāṃ; sahasraśaḥ śilpinaścāpi yuktāḥ

कालेनाल्पेनाथ निष्ठां गतां तां; सभां रम्यां बहुरत्नां विचित्राम्चित्रैर्हैमैरासनैरभ्युपेता;माचख्युस्ते तस्य राज्ञः प्रतीताः

kālenālpenātha niṣṭhāṃ gatāṃ tāṃ; sabhāṃ ramyāṃ bahuratnāṃ vicitrāmcitrairhaimairāsanairabhyupetā;mācakhyuste tasya rājñaḥ pratītāḥ

ततो विद्वान्विदुरं मन्त्रिमुख्य;मुवाचेदं धृतराष्ट्रो नरेन्द्रःयुधिष्ठिरं राजपुत्रं हि गत्वा; मद्वाक्येन क्षिप्रमिहानयस्व

tato vidvānviduraṃ mantrimukhya;muvācedaṃ dhṛtarāṣṭro narendraḥyudhiṣṭhiraṃ rājaputraṃ hi gatvā; madvākyena kṣipramihānayasva

सभेयं मे बहुरत्ना विचित्रा; शय्यासनैरुपपन्ना महार्हैःसा दृश्यतां भ्रातृभिः सार्धमेत्य; सुहृद्द्यूतं वर्ततामत्र चेति

sabheyaṃ me bahuratnā vicitrā; śayyāsanairupapannā mahārhaiḥsā dṛśyatāṃ bhrātṛbhiḥ sārdhametya; suhṛddyūtaṃ vartatāmatra ceti

मतमाज्ञाय पुत्रस्य धृतराष्ट्रो नराधिपःमत्वा च दुस्तरं दैवमेतद्राजा चकार ह

matamājñāya putrasya dhṛtarāṣṭro narādhipaḥmatvā ca dustaraṃ daivametadrājā cakāra ha

अन्यायेन तथोक्तस्तु विदुरो विदुषां वरःनाभ्यनन्दद्वचो भ्रातुर्वचनं चेदमब्रवीत्

anyāyena tathoktastu viduro viduṣāṃ varaḥnābhyanandadvaco bhrāturvacanaṃ cedamabravīt

नाभिनन्दामि नृपते प्रैषमेतं; मैवं कृथाः कुलनाशाद्बिभेमिपुत्रैर्भिन्नैः कलहस्ते ध्रुवं स्या;देतच्छङ्के द्यूतकृते नरेन्द्र

nābhinandāmi nṛpate praiṣametaṃ; maivaṃ kṛthāḥ kulanāśādbibhemiputrairbhinnaiḥ kalahaste dhruvaṃ syā;detacchaṅke dyūtakṛte narendra

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

नेह क्षत्तः कलहस्तप्स्यते मां; न चेद्दैवं प्रतिलोमं भविष्यत्धात्रा तु दिष्टस्य वशे किलेदं; सर्वं जगच्चेष्टति न स्वतन्त्रम्

neha kṣattaḥ kalahastapsyate māṃ; na ceddaivaṃ pratilomaṃ bhaviṣyatdhātrā tu diṣṭasya vaśe kiledaṃ; sarvaṃ jagacceṣṭati na svatantram

तदद्य विदुर प्राप्य राजानं मम शासनात्क्षिप्रमानय दुर्धर्षं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्

tadadya vidura prāpya rājānaṃ mama śāsanātkṣipramānaya durdharṣaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram