Parva.Adhyaya 3.102

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

किमर्थं सहसा विन्ध्यः प्रवृद्धः क्रोधमूर्छितःएतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण महामुने

kimarthaṃ sahasā vindhyaḥ pravṛddhaḥ krodhamūrchitaḥetadicchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa mahāmune

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

अद्रिराजं महाशैलं मरुं कनकपर्वतम्उदयास्तमये भानुः प्रदक्षिणमवर्तत

adrirājaṃ mahāśailaṃ maruṃ kanakaparvatamudayāstamaye bhānuḥ pradakṣiṇamavartata

तं तु दृष्ट्वा तथा विन्ध्यः शैलः सूर्यमथाब्रवीत्यथा हि मेरुर्भवता नित्यशः परिगम्यतेप्रदक्षिणं च क्रियते मामेवं कुरु भास्कर

taṃ tu dṛṣṭvā tathā vindhyaḥ śailaḥ sūryamathābravītyathā hi merurbhavatā nityaśaḥ parigamyatepradakṣiṇaṃ ca kriyate māmevaṃ kuru bhāskara

एवमुक्तस्ततः सूर्यः शैलेन्द्रं प्रत्यभाषतनाहमात्मेच्छया शैल करोम्येनं प्रदक्षिणम्एष मार्गः प्रदिष्टो मे येनेदं निर्मितं जगत्

evamuktastataḥ sūryaḥ śailendraṃ pratyabhāṣatanāhamātmecchayā śaila karomyenaṃ pradakṣiṇameṣa mārgaḥ pradiṣṭo me yenedaṃ nirmitaṃ jagat

एवमुक्तस्ततः क्रोधात्प्रवृद्धः सहसाचलःसूर्याचन्द्रमसोर्मार्गं रोद्धुमिच्छन्परंतप

evamuktastataḥ krodhātpravṛddhaḥ sahasācalaḥsūryācandramasormārgaṃ roddhumicchanparaṃtapa

ततो देवाः सहिताः सर्व एव; सेन्द्राः समागम्य महाद्रिराजम्निवारयामासुरुपायतस्तं; न च स्म तेषां वचनं चकार

tato devāḥ sahitāḥ sarva eva; sendrāḥ samāgamya mahādrirājamnivārayāmāsurupāyatastaṃ; na ca sma teṣāṃ vacanaṃ cakāra

अथाभिजग्मुर्मुनिमाश्रमस्थं; तपस्विनं धर्मभृतां वरिष्ठम्अगस्त्यमत्यद्भुतवीर्यदीप्तं; तं चार्थमूचुः सहिताः सुरास्ते

athābhijagmurmunimāśramasthaṃ; tapasvinaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhamagastyamatyadbhutavīryadīptaṃ; taṃ cārthamūcuḥ sahitāḥ surāste

देवा ऊचुःसूर्याचन्द्रमसोर्मार्गं नक्षत्राणां गतिं तथाशैलराजो वृणोत्येष विन्ध्यः क्रोधवशानुगः

devā ūcuḥsūryācandramasormārgaṃ nakṣatrāṇāṃ gatiṃ tathāśailarājo vṛṇotyeṣa vindhyaḥ krodhavaśānugaḥ

तं निवारयितुं शक्तो नान्यः कश्चिद्द्विजोत्तमऋते त्वां हि महाभाग तस्मादेनं निवारय

taṃ nivārayituṃ śakto nānyaḥ kaściddvijottamaṛte tvāṃ hi mahābhāga tasmādenaṃ nivāraya

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रः सुराणां शैलमभ्यगात्सोऽभिगम्याब्रवीद्विन्ध्यं सदारः समुपस्थितः

tacchrutvā vacanaṃ vipraḥ surāṇāṃ śailamabhyagātso'bhigamyābravīdvindhyaṃ sadāraḥ samupasthitaḥ

मार्गमिच्छाम्यहं दत्तं भवता पर्वतोत्तमदक्षिणामभिगन्तास्मि दिशं कार्येण केनचित्

mārgamicchāmyahaṃ dattaṃ bhavatā parvatottamadakṣiṇāmabhigantāsmi diśaṃ kāryeṇa kenacit

यावदागमनं मह्यं तावत्त्वं प्रतिपालयनिवृत्ते मयि शैलेन्द्र ततो वर्धस्व कामतः

yāvadāgamanaṃ mahyaṃ tāvattvaṃ pratipālayanivṛtte mayi śailendra tato vardhasva kāmataḥ

एवं स समयं कृत्वा विन्ध्येनामित्रकर्शनअद्यापि दक्षिणाद्देशाद्वारुणिर्न निवर्तते

evaṃ sa samayaṃ kṛtvā vindhyenāmitrakarśanaadyāpi dakṣiṇāddeśādvāruṇirna nivartate

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा विन्ध्यो न वर्धतेअगस्त्यस्य प्रभावेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि

etatte sarvamākhyātaṃ yathā vindhyo na vardhateagastyasya prabhāvena yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi

कालेयास्तु यथा राजन्सुरैः सर्वैर्निषूदिताःअगस्त्याद्वरमासाद्य तन्मे निगदतः शृणु

kāleyāstu yathā rājansuraiḥ sarvairniṣūditāḥagastyādvaramāsādya tanme nigadataḥ śṛṇu

त्रिदशानां वचः श्रुत्वा मैत्रावरुणिरब्रवीत्किमर्थमभियाताः स्थ वरं मत्तः किमिच्छथएवमुक्तास्ततस्तेन देवास्तं मुनिमब्रुवन्

tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā maitrāvaruṇirabravītkimarthamabhiyātāḥ stha varaṃ mattaḥ kimicchathaevamuktāstatastena devāstaṃ munimabruvan

एवं त्वयेच्छाम कृतं महर्षे; महार्णवं पीयमानं महात्मन्ततो वधिष्याम सहानुबन्धा;न्कालेयसंज्ञान्सुरविद्विषस्तान्

evaṃ tvayecchāma kṛtaṃ maharṣe; mahārṇavaṃ pīyamānaṃ mahātmantato vadhiṣyāma sahānubandhā;nkāleyasaṃjñānsuravidviṣastān

त्रिदशानां वचः श्रुत्वा तथेति मुनिरब्रवीत्करिष्ये भवतां कामं लोकानां च महत्सुखम्

tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā tatheti munirabravītkariṣye bhavatāṃ kāmaṃ lokānāṃ ca mahatsukham

एवमुक्त्वा ततोऽगच्छत्समुद्रं सरितां पतिम्ऋषिभिश्च तपःसिद्धैः सार्धं देवैश्च सुव्रतः

evamuktvā tato'gacchatsamudraṃ saritāṃ patimṛṣibhiśca tapaḥsiddhaiḥ sārdhaṃ devaiśca suvrataḥ

मनुष्योरगगन्धर्वयक्षकिंपुरुषास्तथाअनुजग्मुर्महात्मानं द्रष्टुकामास्तदद्भुतम्

manuṣyoragagandharvayakṣakiṃpuruṣāstathāanujagmurmahātmānaṃ draṣṭukāmāstadadbhutam

ततोऽभ्यगच्छन्सहिताः समुद्रं भीमनिस्वनम्नृत्यन्तमिव चोर्मीभिर्वल्गन्तमिव वायुना

tato'bhyagacchansahitāḥ samudraṃ bhīmanisvanamnṛtyantamiva cormībhirvalgantamiva vāyunā

हसन्तमिव फेनौघैः स्खलन्तं कन्दरेषु चनानाग्राहसमाकीर्णं नानाद्विजगणायुतम्

hasantamiva phenaughaiḥ skhalantaṃ kandareṣu canānāgrāhasamākīrṇaṃ nānādvijagaṇāyutam

अगस्त्यसहिता देवाः सगन्धर्वमहोरगाःऋषयश्च महाभागाः समासेदुर्महोदधिम्

agastyasahitā devāḥ sagandharvamahoragāḥṛṣayaśca mahābhāgāḥ samāsedurmahodadhim