Parva.Adhyaya 3.109

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः प्रयातः कौन्तेयः क्रमेण भरतर्षभनन्दामपरनन्दां च नद्यौ पापभयापहे

tataḥ prayātaḥ kaunteyaḥ krameṇa bharatarṣabhanandāmaparanandāṃ ca nadyau pāpabhayāpahe

स पर्वतं समासाद्य हेमकूटमनामयम्अचिन्त्यानद्भुतान्भावान्ददर्श सुबहून्नृपः

sa parvataṃ samāsādya hemakūṭamanāmayamacintyānadbhutānbhāvāndadarśa subahūnnṛpaḥ

वाचो यत्राभवन्मेघा उपलाश्च सहस्रशःनाशक्नुवंस्तमारोढुं विषण्णमनसो जनाः

vāco yatrābhavanmeghā upalāśca sahasraśaḥnāśaknuvaṃstamāroḍhuṃ viṣaṇṇamanaso janāḥ

वायुर्नित्यं ववौ यत्र नित्यं देवश्च वर्षतिसायं प्रातश्च भगवान्दृश्यते हव्यवाहनः

vāyurnityaṃ vavau yatra nityaṃ devaśca varṣatisāyaṃ prātaśca bhagavāndṛśyate havyavāhanaḥ

एवं बहुविधान्भावानद्भुतान्वीक्ष्य पाण्डवःलोमशं पुनरेव स्म पर्यपृच्छत्तदद्भुतम्

evaṃ bahuvidhānbhāvānadbhutānvīkṣya pāṇḍavaḥlomaśaṃ punareva sma paryapṛcchattadadbhutam

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

यथाश्रुतमिदं पूर्वमस्माभिररिकर्शनतदेकाग्रमना राजन्निबोध गदतो मम

yathāśrutamidaṃ pūrvamasmābhirarikarśanatadekāgramanā rājannibodha gadato mama

अस्मिन्नृषभकूटेऽभूदृषभो नाम तापसःअनेकशतवर्षायुस्तपस्वी कोपनो भृशम्

asminnṛṣabhakūṭe'bhūdṛṣabho nāma tāpasaḥanekaśatavarṣāyustapasvī kopano bhṛśam

स वै संभाष्यमाणोऽन्यैः कोपाद्गिरिमुवाच हय इह व्याहरेत्कश्चिदुपलानुत्सृजेस्तदा

sa vai saṃbhāṣyamāṇo'nyaiḥ kopādgirimuvāca haya iha vyāharetkaścidupalānutsṛjestadā

वातं चाहूय मा शब्दमित्युवाच स तापसःव्याहरंश्चैव पुरुषो मेघेन विनिवार्यते

vātaṃ cāhūya mā śabdamityuvāca sa tāpasaḥvyāharaṃścaiva puruṣo meghena vinivāryate

एवमेतानि कर्माणि राजंस्तेन महर्षिणाकृतानि कानिचित्कोपात्प्रतिषिद्धानि कानिचित्

evametāni karmāṇi rājaṃstena maharṣiṇākṛtāni kānicitkopātpratiṣiddhāni kānicit

नन्दामभिगतान्देवान्पुरा राजन्निति श्रुतिःअन्वपद्यन्त सहसा पुरुषा देवदर्शिनः

nandāmabhigatāndevānpurā rājanniti śrutiḥanvapadyanta sahasā puruṣā devadarśinaḥ

ते दर्शनमनिच्छन्तो देवाः शक्रपुरोगमाःदुर्गं चक्रुरिमं देशं गिरिप्रत्यूहरूपकम्

te darśanamanicchanto devāḥ śakrapurogamāḥdurgaṃ cakrurimaṃ deśaṃ giripratyūharūpakam

तदा प्रभृति कौन्तेय नरा गिरिमिमं सदानाशक्नुवनभिद्रष्टुं कुत एवाधिरोहितुम्

tadā prabhṛti kaunteya narā girimimaṃ sadānāśaknuvanabhidraṣṭuṃ kuta evādhirohitum

नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुमेष महागिरिःआरोढुं वापि कौन्तेय तस्मान्नियतवाग्भव

nātaptatapasā śakyo draṣṭumeṣa mahāgiriḥāroḍhuṃ vāpi kaunteya tasmānniyatavāgbhava

इह देवाः सदा सर्वे यज्ञानाजह्रुरुत्तमान्तेषामेतानि लिङ्गानि दृश्यन्तेऽद्यापि भारत

iha devāḥ sadā sarve yajñānājahruruttamānteṣāmetāni liṅgāni dṛśyante'dyāpi bhārata

कुशाकारेव दूर्वेयं संस्तीर्णेव च भूरियम्यूपप्रकारा बहवो वृक्षाश्चेमे विशां पते

kuśākāreva dūrveyaṃ saṃstīrṇeva ca bhūriyamyūpaprakārā bahavo vṛkṣāśceme viśāṃ pate

देवाश्च ऋषयश्चैव वसन्त्यद्यापि भारततेषां सायं तथा प्रातर्दृश्यते हव्यवाहनः

devāśca ṛṣayaścaiva vasantyadyāpi bhāratateṣāṃ sāyaṃ tathā prātardṛśyate havyavāhanaḥ

इहाप्लुतानां कौन्तेय सद्यः पाप्मा विहन्यतेकुरुश्रेष्ठाभिषेकं वै तस्मात्कुरु सहानुजः

ihāplutānāṃ kaunteya sadyaḥ pāpmā vihanyatekuruśreṣṭhābhiṣekaṃ vai tasmātkuru sahānujaḥ

ततो नन्दाप्लुताङ्गस्त्वं कौशिकीमभियास्यसिविश्वामित्रेण यत्रोग्रं तपस्तप्तमनुत्तमम्

tato nandāplutāṅgastvaṃ kauśikīmabhiyāsyasiviśvāmitreṇa yatrograṃ tapastaptamanuttamam

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततस्तत्र समाप्लुत्य गात्राणि सगणो नृपःजगाम कौशिकीं पुण्यां रम्यां शिवजलां नदीम्

tatastatra samāplutya gātrāṇi sagaṇo nṛpaḥjagāma kauśikīṃ puṇyāṃ ramyāṃ śivajalāṃ nadīm