Parva.Adhyaya 3.113

विभाण्डक उवाच · vibhāṇḍaka uvāca

रक्षांसि चैतानि चरन्ति पुत्र; रूपेण तेनाद्भुतदर्शनेनअतुल्यरूपाण्यतिघोरवन्ति; विघ्नं सदा तपसश्चिन्तयन्ति

rakṣāṃsi caitāni caranti putra; rūpeṇa tenādbhutadarśanenaatulyarūpāṇyatighoravanti; vighnaṃ sadā tapasaścintayanti

सुरूपरूपाणि च तानि तात; प्रलोभयन्ते विविधैरुपायैःसुखाच्च लोकाच्च निपातयन्ति; तान्युग्रकर्माणि मुनीन्वनेषु

surūparūpāṇi ca tāni tāta; pralobhayante vividhairupāyaiḥsukhācca lokācca nipātayanti; tānyugrakarmāṇi munīnvaneṣu

न तानि सेवेत मुनिर्यतात्मा; सतां लोकान्प्रार्थयानः कथंचित्कृत्वा विघ्नं तापसानां रमन्ते; पापाचारास्तपसस्तान्यपाप

na tāni seveta muniryatātmā; satāṃ lokānprārthayānaḥ kathaṃcitkṛtvā vighnaṃ tāpasānāṃ ramante; pāpācārāstapasastānyapāpa

असज्जनेनाचरितानि पुत्र; पापान्यपेयानि मधूनि तानिमाल्यानि चैतानि न वै मुनीनां; स्मृतानि चित्रोज्ज्वलगन्धवन्ति

asajjanenācaritāni putra; pāpānyapeyāni madhūni tānimālyāni caitāni na vai munīnāṃ; smṛtāni citrojjvalagandhavanti

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

रक्षांसि तानीति निवार्य पुत्रं; विभाण्डकस्तां मृगयां बभूवनासादयामास यदा त्र्यहेण; तदा स पर्याववृतेऽऽश्रमाय

rakṣāṃsi tānīti nivārya putraṃ; vibhāṇḍakastāṃ mṛgayāṃ babhūvanāsādayāmāsa yadā tryaheṇa; tadā sa paryāvavṛte''śramāya

यदा पुनः काश्यपो वै जगाम; फलान्याहर्तुं विधिना श्रामणेनतदा पुनर्लोभयितुं जगाम; सा वेशयोषा मुनिमृश्यशृङ्गम्

yadā punaḥ kāśyapo vai jagāma; phalānyāhartuṃ vidhinā śrāmaṇenatadā punarlobhayituṃ jagāma; sā veśayoṣā munimṛśyaśṛṅgam

दृष्ट्वैव तामृश्यशृङ्गः प्रहृष्टः; संभ्रान्तरूपोऽभ्यपतत्तदानीम्प्रोवाच चैनां भवतोऽऽश्रमाय; गच्छाव यावन्न पिता ममैति

dṛṣṭvaiva tāmṛśyaśṛṅgaḥ prahṛṣṭaḥ; saṃbhrāntarūpo'bhyapatattadānīmprovāca caināṃ bhavato''śramāya; gacchāva yāvanna pitā mamaiti

ततो राजन्काश्यपस्यैकपुत्रं; प्रवेश्य योगेन विमुच्य नावम्प्रलोभयन्त्यो विविधैरुपायै;राजग्मुरङ्गाधिपतेः समीपम्

tato rājankāśyapasyaikaputraṃ; praveśya yogena vimucya nāvampralobhayantyo vividhairupāyai;rājagmuraṅgādhipateḥ samīpam

संस्थाप्य तामाश्रमदर्शने तु; संतारितां नावमतीव शुभ्राम्तीरादुपादाय तथैव चक्रे; राजाश्रमं नाम वनं विचित्रम्

saṃsthāpya tāmāśramadarśane tu; saṃtāritāṃ nāvamatīva śubhrāmtīrādupādāya tathaiva cakre; rājāśramaṃ nāma vanaṃ vicitram

अन्तःपुरे तं तु निवेश्य राजा; विभाण्डकस्यात्मजमेकपुत्रम्ददर्श देवं सहसा प्रवृष्ट;मापूर्यमाणं च जगज्जलेन

antaḥpure taṃ tu niveśya rājā; vibhāṇḍakasyātmajamekaputramdadarśa devaṃ sahasā pravṛṣṭa;māpūryamāṇaṃ ca jagajjalena

स लोमपादः परिपूर्णकामः; सुतां ददावृश्यशृङ्गाय शान्ताम्क्रोधप्रतीकारकरं च चक्रे; गोभिश्च मार्गेष्वभिकर्षणं च

sa lomapādaḥ paripūrṇakāmaḥ; sutāṃ dadāvṛśyaśṛṅgāya śāntāmkrodhapratīkārakaraṃ ca cakre; gobhiśca mārgeṣvabhikarṣaṇaṃ ca

विभाण्डकस्याव्रजतः स राजा; पशून्प्रभूतान्पशुपांश्च वीरान्समादिशत्पुत्रगृद्धी महर्षि;र्विभाण्डकः परिपृच्छेद्यदा वः

vibhāṇḍakasyāvrajataḥ sa rājā; paśūnprabhūtānpaśupāṃśca vīrānsamādiśatputragṛddhī maharṣi;rvibhāṇḍakaḥ paripṛcchedyadā vaḥ

स वक्तव्यः प्राञ्जलिभिर्भवद्भिः; पुत्रस्य ते पशवः कर्षणं चकिं ते प्रियं वै क्रियतां महर्षे; दासाः स्म सर्वे तव वाचि बद्धाः

sa vaktavyaḥ prāñjalibhirbhavadbhiḥ; putrasya te paśavaḥ karṣaṇaṃ cakiṃ te priyaṃ vai kriyatāṃ maharṣe; dāsāḥ sma sarve tava vāci baddhāḥ

अथोपायात्स मुनिश्चण्डकोपः; स्वमाश्रमं मूलफलानि गृह्यअन्वेषमाणश्च न तत्र पुत्रं; ददर्श चुक्रोध ततो भृशं सः

athopāyātsa muniścaṇḍakopaḥ; svamāśramaṃ mūlaphalāni gṛhyaanveṣamāṇaśca na tatra putraṃ; dadarśa cukrodha tato bhṛśaṃ saḥ

ततः स कोपेन विदीर्यमाण; आशङ्कमानो नृपतेर्विधानम्जगाम चम्पां प्रदिधक्षमाण;स्तमङ्गराजं विषयं च तस्य

tataḥ sa kopena vidīryamāṇa; āśaṅkamāno nṛpatervidhānamjagāma campāṃ pradidhakṣamāṇa;stamaṅgarājaṃ viṣayaṃ ca tasya

स वै श्रान्तः क्षुधितः काश्यपस्ता;न्घोषान्समासादितवान्समृद्धान्गोपैश्च तैर्विधिवत्पूज्यमानो; राजेव तां रात्रिमुवास तत्र

sa vai śrāntaḥ kṣudhitaḥ kāśyapastā;nghoṣānsamāsāditavānsamṛddhāngopaiśca tairvidhivatpūjyamāno; rājeva tāṃ rātrimuvāsa tatra

संप्राप्य सत्कारमतीव तेभ्यः; प्रोवाच कस्य प्रथिताः स्थ सौम्याःऊचुस्ततस्तेऽभ्युपगम्य सर्वे; धनं तवेदं विहितं सुतस्य

saṃprāpya satkāramatīva tebhyaḥ; provāca kasya prathitāḥ stha saumyāḥūcustataste'bhyupagamya sarve; dhanaṃ tavedaṃ vihitaṃ sutasya

देशे तु देशे तु स पूज्यमान;स्तांश्चैव शृण्वन्मधुरान्प्रलापान्प्रशान्तभूयिष्ठरजाः प्रहृष्टः; समाससादाङ्गपतिं पुरस्थम्

deśe tu deśe tu sa pūjyamāna;stāṃścaiva śṛṇvanmadhurānpralāpānpraśāntabhūyiṣṭharajāḥ prahṛṣṭaḥ; samāsasādāṅgapatiṃ purastham

संपूजितस्तेन नरर्षभेण; ददर्श पुत्रं दिवि देवं यथेन्द्रम्शान्तां स्नुषां चैव ददर्श तत्र; सौदामिनीमुच्चरन्तीं यथैव

saṃpūjitastena nararṣabheṇa; dadarśa putraṃ divi devaṃ yathendramśāntāṃ snuṣāṃ caiva dadarśa tatra; saudāminīmuccarantīṃ yathaiva

ग्रामांश्च घोषांश्च सुतं च दृष्ट्वा; शान्तां च शान्तोऽस्य परः स कोपःचकार तस्मै परमं प्रसादं; विभाण्डको भूमिपतेर्नरेन्द्र

grāmāṃśca ghoṣāṃśca sutaṃ ca dṛṣṭvā; śāntāṃ ca śānto'sya paraḥ sa kopaḥcakāra tasmai paramaṃ prasādaṃ; vibhāṇḍako bhūmipaternarendra

स तत्र निक्षिप्य सुतं महर्षि;रुवाच सूर्याग्निसमप्रभावम्जाते पुत्रे वनमेवाव्रजेथा; राज्ञः प्रियाण्यस्य सर्वाणि कृत्वा

sa tatra nikṣipya sutaṃ maharṣi;ruvāca sūryāgnisamaprabhāvamjāte putre vanamevāvrajethā; rājñaḥ priyāṇyasya sarvāṇi kṛtvā

स तद्वचः कृतवानृश्यशृङ्गो; ययौ च यत्रास्य पिता बभूवशान्ता चैनं पर्यचरद्यथाव;त्खे रोहिणी सोममिवानुकूला

sa tadvacaḥ kṛtavānṛśyaśṛṅgo; yayau ca yatrāsya pitā babhūvaśāntā cainaṃ paryacaradyathāva;tkhe rohiṇī somamivānukūlā

अरुन्धती वा सुभगा वसिष्ठं; लोपामुद्रा वापि यथा ह्यगस्त्यम्नलस्य वा दमयन्ती यथाभू;द्यथा शची वज्रधरस्य चैव

arundhatī vā subhagā vasiṣṭhaṃ; lopāmudrā vāpi yathā hyagastyamnalasya vā damayantī yathābhū;dyathā śacī vajradharasya caiva

नाडायनी चेन्द्रसेना यथैव; वश्या नित्यं मुद्गलस्याजमीढतथा शान्ता ऋश्यशृङ्गं वनस्थं; प्रीत्या युक्ता पर्यचरन्नरेन्द्र

nāḍāyanī cendrasenā yathaiva; vaśyā nityaṃ mudgalasyājamīḍhatathā śāntā ṛśyaśṛṅgaṃ vanasthaṃ; prītyā yuktā paryacarannarendra

तस्याश्रमः पुण्य एषो विभाति; महाह्रदं शोभयन्पुण्यकीर्तेःअत्र स्नातः कृतकृत्यो विशुद्ध;स्तीर्थान्यन्यान्यनुसंयाहि राजन्

tasyāśramaḥ puṇya eṣo vibhāti; mahāhradaṃ śobhayanpuṇyakīrteḥatra snātaḥ kṛtakṛtyo viśuddha;stīrthānyanyānyanusaṃyāhi rājan