Parva.Adhyaya 3.114

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः प्रयातः कौशिक्याः पाण्डवो जनमेजयआनुपूर्व्येण सर्वाणि जगामायतनान्युत

tataḥ prayātaḥ kauśikyāḥ pāṇḍavo janamejayaānupūrvyeṇa sarvāṇi jagāmāyatanānyuta

स सागरं समासाद्य गङ्गायाः संगमे नृपनदीशतानां पञ्चानां मध्ये चक्रे समाप्लवम्

sa sāgaraṃ samāsādya gaṅgāyāḥ saṃgame nṛpanadīśatānāṃ pañcānāṃ madhye cakre samāplavam

ततः समुद्रतीरेण जगाम वसुधाधिपःभ्रातृभिः सहितो वीरः कलिङ्गान्प्रति भारत

tataḥ samudratīreṇa jagāma vasudhādhipaḥbhrātṛbhiḥ sahito vīraḥ kaliṅgānprati bhārata

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

एते कलिङ्गाः कौन्तेय यत्र वैतरणी नदीयत्रायजत धर्मोऽपि देवाञ्शरणमेत्य वै

ete kaliṅgāḥ kaunteya yatra vaitaraṇī nadīyatrāyajata dharmo'pi devāñśaraṇametya vai

ऋषिभिः समुपायुक्तं यज्ञियं गिरिशोभितम्उत्तरं तीरमेतद्धि सततं द्विजसेवितम्

ṛṣibhiḥ samupāyuktaṃ yajñiyaṃ giriśobhitamuttaraṃ tīrametaddhi satataṃ dvijasevitam

समेन देवयानेन पथा स्वर्गमुपेयुषःअत्र वै ऋषयोऽन्येऽपि पुरा क्रतुभिरीजिरे

samena devayānena pathā svargamupeyuṣaḥatra vai ṛṣayo'nye'pi purā kratubhirījire

अत्रैव रुद्रो राजेन्द्र पशुमादत्तवान्मखेरुद्रः पशुं मानवेन्द्र भागोऽयमिति चाब्रवीत्

atraiva rudro rājendra paśumādattavānmakherudraḥ paśuṃ mānavendra bhāgo'yamiti cābravīt

हृते पशौ तदा देवास्तमूचुर्भरतर्षभमा परस्वमभिद्रोग्धा मा धर्मान्सकलान्नशीः

hṛte paśau tadā devāstamūcurbharatarṣabhamā parasvamabhidrogdhā mā dharmānsakalānnaśīḥ

ततः कल्याणरूपाभिर्वाग्भिस्ते रुद्रमस्तुवन्इष्ट्या चैनं तर्पयित्वा मानयां चक्रिरे तदा

tataḥ kalyāṇarūpābhirvāgbhiste rudramastuvaniṣṭyā cainaṃ tarpayitvā mānayāṃ cakrire tadā

ततः स पशुमुत्सृज्य देवयानेन जग्मिवान्अत्रानुवंशो रुद्रस्य तं निबोध युधिष्ठिर

tataḥ sa paśumutsṛjya devayānena jagmivānatrānuvaṃśo rudrasya taṃ nibodha yudhiṣṭhira

अयातयामं सर्वेभ्यो भागेभ्यो भागमुत्तमम्देवाः संकल्पयामासुर्भयाद्रुद्रस्य शाश्वतम्

ayātayāmaṃ sarvebhyo bhāgebhyo bhāgamuttamamdevāḥ saṃkalpayāmāsurbhayādrudrasya śāśvatam

इमां गाथामत्र गायन्नपः स्पृशति यो नरःदेवयानस्तस्य पन्थाश्चक्षुश्चैव प्रकाशते

imāṃ gāthāmatra gāyannapaḥ spṛśati yo naraḥdevayānastasya panthāścakṣuścaiva prakāśate

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो वैतरणीं सर्वे पाण्डवा द्रौपदी तथाअवतीर्य महाभागा तर्पयां चक्रिरे पितॄन्

tato vaitaraṇīṃ sarve pāṇḍavā draupadī tathāavatīrya mahābhāgā tarpayāṃ cakrire pitṝn

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

उपस्पृश्यैव भगवन्नस्यां नद्यां तपोधनमानुषादस्मि विषयादपेतः पश्य लोमश

upaspṛśyaiva bhagavannasyāṃ nadyāṃ tapodhanamānuṣādasmi viṣayādapetaḥ paśya lomaśa

सर्वाँल्लोकान्प्रपश्यामि प्रसादात्तव सुव्रतवैखानसानां जपतामेष शब्दो महात्मनाम्

sarvām̐llokānprapaśyāmi prasādāttava suvratavaikhānasānāṃ japatāmeṣa śabdo mahātmanām

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

त्रिशतं वै सहस्राणि योजनानां युधिष्ठिरयत्र ध्वनिं शृणोष्येनं तूष्णीमास्स्व विशां पते

triśataṃ vai sahasrāṇi yojanānāṃ yudhiṣṭhirayatra dhvaniṃ śṛṇoṣyenaṃ tūṣṇīmāssva viśāṃ pate

एतत्स्वयंभुवो राजन्वनं रम्यं प्रकाशतेयत्रायजत कौन्तेय विश्वकर्मा प्रतापवान्

etatsvayaṃbhuvo rājanvanaṃ ramyaṃ prakāśateyatrāyajata kaunteya viśvakarmā pratāpavān

यस्मिन्यज्ञे हि भूर्दत्ता कश्यपाय महात्मनेसपर्वतवनोद्देशा दक्षिणा वै स्वयंभुवा

yasminyajñe hi bhūrdattā kaśyapāya mahātmanesaparvatavanoddeśā dakṣiṇā vai svayaṃbhuvā

अवासीदच्च कौन्तेय दत्तमात्रा मही तदाउवाच चापि कुपिता लोकेश्वरमिदं प्रभुम्

avāsīdacca kaunteya dattamātrā mahī tadāuvāca cāpi kupitā lokeśvaramidaṃ prabhum

न मां मर्त्याय भगवन्कस्मैचिद्दातुमर्हसिप्रदानं मोघमेतत्ते यास्याम्येषा रसातलम्

na māṃ martyāya bhagavankasmaiciddātumarhasipradānaṃ moghametatte yāsyāmyeṣā rasātalam

विषीदन्तीं तु तां दृष्ट्वा कश्यपो भगवानृषिःप्रसादयां बभूवाथ ततो भूमिं विशां पते

viṣīdantīṃ tu tāṃ dṛṣṭvā kaśyapo bhagavānṛṣiḥprasādayāṃ babhūvātha tato bhūmiṃ viśāṃ pate

ततः प्रसन्ना पृथिवी तपसा तस्य पाण्डवपुनरुन्मज्ज्य सलिलाद्वेदीरूपा स्थिता बभौ

tataḥ prasannā pṛthivī tapasā tasya pāṇḍavapunarunmajjya salilādvedīrūpā sthitā babhau

सैषा प्रकाशते राजन्वेदी संस्थानलक्षणाआरुह्यात्र महाराज वीर्यवान्वै भविष्यसि

saiṣā prakāśate rājanvedī saṃsthānalakṣaṇāāruhyātra mahārāja vīryavānvai bhaviṣyasi

अहं च ते स्वस्त्ययनं प्रयोक्ष्ये; यथा त्वमेनामधिरोक्ष्यसेऽद्यस्पृष्टा हि मर्त्येन ततः समुद्र;मेषा वेदी प्रविशत्याजमीढ

ahaṃ ca te svastyayanaṃ prayokṣye; yathā tvamenāmadhirokṣyase'dyaspṛṣṭā hi martyena tataḥ samudra;meṣā vedī praviśatyājamīḍha

अग्निर्मित्रो योनिरापोऽथ देव्यो; विष्णो रेतस्त्वममृतस्य नाभिःएवं ब्रुवन्पाण्डव सत्यवाक्यं; वेदीमिमां त्वं तरसाधिरोह

agnirmitro yonirāpo'tha devyo; viṣṇo retastvamamṛtasya nābhiḥevaṃ bruvanpāṇḍava satyavākyaṃ; vedīmimāṃ tvaṃ tarasādhiroha

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः कृतस्वस्त्ययनो महात्मा; युधिष्ठिरः सागरगामगच्छत्कृत्वा च तच्छासनमस्य सर्वं; महेन्द्रमासाद्य निशामुवास

tataḥ kṛtasvastyayano mahātmā; yudhiṣṭhiraḥ sāgaragāmagacchatkṛtvā ca tacchāsanamasya sarvaṃ; mahendramāsādya niśāmuvāsa