Parva.Adhyaya 3.117

राम उवाच · rāma uvāca

ममापराधात्तैः क्षुद्रैर्हतस्त्वं तात बालिशैःकार्तवीर्यस्य दायादैर्वने मृग इवेषुभिः

mamāparādhāttaiḥ kṣudrairhatastvaṃ tāta bāliśaiḥkārtavīryasya dāyādairvane mṛga iveṣubhiḥ

धर्मज्ञस्य कथं तात वर्तमानस्य सत्पथेमृत्युरेवंविधो युक्तः सर्वभूतेष्वनागसः

dharmajñasya kathaṃ tāta vartamānasya satpathemṛtyurevaṃvidho yuktaḥ sarvabhūteṣvanāgasaḥ

किं नु तैर्न कृतं पापं यैर्भवांस्तपसि स्थितःअयुध्यमानो वृद्धः सन्हतः शरशतैः शितैः

kiṃ nu tairna kṛtaṃ pāpaṃ yairbhavāṃstapasi sthitaḥayudhyamāno vṛddhaḥ sanhataḥ śaraśataiḥ śitaiḥ

किं नु ते तत्र वक्ष्यन्ति सचिवेषु सुहृत्सु चअयुध्यमानं धर्मज्ञमेकं हत्वानपत्रपाः

kiṃ nu te tatra vakṣyanti saciveṣu suhṛtsu caayudhyamānaṃ dharmajñamekaṃ hatvānapatrapāḥ

अकृतव्रण उवाच · akṛtavraṇa uvāca

विलप्यैवं स करुणं बहु नानाविधं नृपप्रेतकार्याणि सर्वाणि पितुश्चक्रे महातपाः

vilapyaivaṃ sa karuṇaṃ bahu nānāvidhaṃ nṛpapretakāryāṇi sarvāṇi pituścakre mahātapāḥ

ददाह पितरं चाग्नौ रामः परपुरंजयःप्रतिजज्ञे वधं चापि सर्वक्षत्रस्य भारत

dadāha pitaraṃ cāgnau rāmaḥ parapuraṃjayaḥpratijajñe vadhaṃ cāpi sarvakṣatrasya bhārata

संक्रुद्धोऽतिबलः शूरः शस्त्रमादाय वीर्यवान्जघ्निवान्कार्तवीर्यस्य सुतानेकोऽन्तकोपमः

saṃkruddho'tibalaḥ śūraḥ śastramādāya vīryavānjaghnivānkārtavīryasya sutāneko'ntakopamaḥ

तेषां चानुगता ये च क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभतांश्च सर्वानवामृद्नाद्रामः प्रहरतां वरः

teṣāṃ cānugatā ye ca kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabhatāṃśca sarvānavāmṛdnādrāmaḥ praharatāṃ varaḥ

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुःसमन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान्

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥsamantapañcake pañca cakāra rudhirahradān

स तेषु तर्पयामास पितॄन्भृगुकुलोद्वहःसाक्षाद्ददर्श चर्चीकं स च रामं न्यवारयत्

sa teṣu tarpayāmāsa pitṝnbhṛgukulodvahaḥsākṣāddadarśa carcīkaṃ sa ca rāmaṃ nyavārayat

ततो यज्ञेन महता जामदग्न्यः प्रतापवान्तर्पयामास देवेन्द्रमृत्विग्भ्यश्च महीं ददौ

tato yajñena mahatā jāmadagnyaḥ pratāpavāntarpayāmāsa devendramṛtvigbhyaśca mahīṃ dadau

वेदीं चाप्यददद्धैमीं कश्यपाय महात्मनेदशव्यामायतां कृत्वा नवोत्सेधां विशां पते

vedīṃ cāpyadadaddhaimīṃ kaśyapāya mahātmanedaśavyāmāyatāṃ kṛtvā navotsedhāṃ viśāṃ pate

तां कश्यपस्यानुमते ब्राह्मणाः खण्डशस्तदाव्यभजंस्तेन ते राजन्प्रख्याताः खाण्डवायनाः

tāṃ kaśyapasyānumate brāhmaṇāḥ khaṇḍaśastadāvyabhajaṃstena te rājanprakhyātāḥ khāṇḍavāyanāḥ

स प्रदाय महीं तस्मै कश्यपाय महात्मनेअस्मिन्महेन्द्रे शैलेन्द्रे वसत्यमितविक्रमः

sa pradāya mahīṃ tasmai kaśyapāya mahātmaneasminmahendre śailendre vasatyamitavikramaḥ

एवं वैरमभूत्तस्य क्षत्रियैर्लोकवासिभिःपृथिवी चापि विजिता रामेणामिततेजसा

evaṃ vairamabhūttasya kṣatriyairlokavāsibhiḥpṛthivī cāpi vijitā rāmeṇāmitatejasā

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततश्चतुर्दशीं रामः समयेन महामनाःदर्शयामास तान्विप्रान्धर्मराजं च सानुजम्

tataścaturdaśīṃ rāmaḥ samayena mahāmanāḥdarśayāmāsa tānviprāndharmarājaṃ ca sānujam

स तमानर्च राजेन्द्रो भ्रातृभिः सहितः प्रभुःद्विजानां च परां पूजां चक्रे नृपतिसत्तमः

sa tamānarca rājendro bhrātṛbhiḥ sahitaḥ prabhuḥdvijānāṃ ca parāṃ pūjāṃ cakre nṛpatisattamaḥ

अर्चयित्वा जामदग्न्यं पूजितस्तेन चाभिभूःमहेन्द्र उष्य तां रात्रिं प्रययौ दक्षिणामुखः

arcayitvā jāmadagnyaṃ pūjitastena cābhibhūḥmahendra uṣya tāṃ rātriṃ prayayau dakṣiṇāmukhaḥ