Parva.Adhyaya 3.116

अकृतव्रण उवाच · akṛtavraṇa uvāca

स वेदाध्ययने युक्तो जमदग्निर्महातपाःतपस्तेपे ततो देवान्नियमाद्वशमानयत्

sa vedādhyayane yukto jamadagnirmahātapāḥtapastepe tato devānniyamādvaśamānayat

स प्रसेनजितं राजन्नधिगम्य नराधिपम्रेणुकां वरयामास स च तस्मै ददौ नृपः

sa prasenajitaṃ rājannadhigamya narādhipamreṇukāṃ varayāmāsa sa ca tasmai dadau nṛpaḥ

रेणुकां त्वथ संप्राप्य भार्यां भार्गवनन्दनःआश्रमस्थस्तया सार्धं तपस्तेपेऽनुकूलया

reṇukāṃ tvatha saṃprāpya bhāryāṃ bhārgavanandanaḥāśramasthastayā sārdhaṃ tapastepe'nukūlayā

तस्याः कुमाराश्चत्वारो जज्ञिरे रामपञ्चमाःसर्वेषामजघन्यस्तु राम आसीज्जघन्यजः

tasyāḥ kumārāścatvāro jajñire rāmapañcamāḥsarveṣāmajaghanyastu rāma āsījjaghanyajaḥ

फलाहारेषु सर्वेषु गतेष्वथ सुतेषु वैरेणुका स्नातुमगमत्कदाचिन्नियतव्रता

phalāhāreṣu sarveṣu gateṣvatha suteṣu vaireṇukā snātumagamatkadācinniyatavratā

सा तु चित्ररथं नाम मार्त्तिकावतकं नृपम्ददर्श रेणुका राजन्नागच्छन्ती यदृच्छया

sā tu citrarathaṃ nāma mārttikāvatakaṃ nṛpamdadarśa reṇukā rājannāgacchantī yadṛcchayā

क्रीडन्तं सलिले दृष्ट्वा सभार्यं पद्ममालिनम्ऋद्धिमन्तं ततस्तस्य स्पृहयामास रेणुका

krīḍantaṃ salile dṛṣṭvā sabhāryaṃ padmamālinamṛddhimantaṃ tatastasya spṛhayāmāsa reṇukā

व्यभिचारात्तु सा तस्मात्क्लिन्नाम्भसि विचेतनाप्रविवेशाश्रमं त्रस्ता तां वै भर्तान्वबुध्यत

vyabhicārāttu sā tasmātklinnāmbhasi vicetanāpraviveśāśramaṃ trastā tāṃ vai bhartānvabudhyata

स तां दृष्ट्वा च्युतां धैर्याद्ब्राह्म्या लक्ष्म्या विवर्जिताम्धिक्शब्देन महातेजा गर्हयामास वीर्यवान्

sa tāṃ dṛṣṭvā cyutāṃ dhairyādbrāhmyā lakṣmyā vivarjitāmdhikśabdena mahātejā garhayāmāsa vīryavān

ततो ज्येष्ठो जामदग्न्यो रुमण्वान्नाम नामतःआजगाम सुषेणश्च वसुर्विश्वावसुस्तथा

tato jyeṣṭho jāmadagnyo rumaṇvānnāma nāmataḥājagāma suṣeṇaśca vasurviśvāvasustathā

तानानुपूर्व्याद्भगवान्वधे मातुरचोदयत्न च ते जातसंमोहाः किंचिदूचुर्विचेतसः

tānānupūrvyādbhagavānvadhe māturacodayatna ca te jātasaṃmohāḥ kiṃcidūcurvicetasaḥ

ततः शशाप तान्कोपात्ते शप्ताश्चेतनां जहुःमृगपक्षिसधर्माणः क्षिप्रमासञ्जडोपमाः

tataḥ śaśāpa tānkopātte śaptāścetanāṃ jahuḥmṛgapakṣisadharmāṇaḥ kṣipramāsañjaḍopamāḥ

ततो रामोऽभ्यगात्पश्चादाश्रमं परवीरहातमुवाच महामन्युर्जमदग्निर्महातपाः

tato rāmo'bhyagātpaścādāśramaṃ paravīrahātamuvāca mahāmanyurjamadagnirmahātapāḥ

जहीमां मातरं पापां मा च पुत्र व्यथां कृथाःतत आदाय परशुं रामो मातुः शिरोऽहरत्

jahīmāṃ mātaraṃ pāpāṃ mā ca putra vyathāṃ kṛthāḥtata ādāya paraśuṃ rāmo mātuḥ śiro'harat

ततस्तस्य महाराज जमदग्नेर्महात्मनःकोपो अगच्छत्सहसा प्रसन्नश्चाब्रवीदिदम्

tatastasya mahārāja jamadagnermahātmanaḥkopo agacchatsahasā prasannaścābravīdidam

ममेदं वचनात्तात कृतं ते कर्म दुष्करम्वृणीष्व कामान्धर्मज्ञ यावतो वाञ्छसे हृदा

mamedaṃ vacanāttāta kṛtaṃ te karma duṣkaramvṛṇīṣva kāmāndharmajña yāvato vāñchase hṛdā

स वव्रे मातुरुत्थानमस्मृतिं च वधस्य वैपापेन तेन चास्पर्शं भ्रातॄणां प्रकृतिं तथा

sa vavre māturutthānamasmṛtiṃ ca vadhasya vaipāpena tena cāsparśaṃ bhrātṝṇāṃ prakṛtiṃ tathā

अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे दीर्घमायुश्च भारतददौ च सर्वान्कामांस्ताञ्जमदग्निर्महातपाः

apratidvandvatāṃ yuddhe dīrghamāyuśca bhāratadadau ca sarvānkāmāṃstāñjamadagnirmahātapāḥ

कदाचित्तु तथैवास्य विनिष्क्रान्ताः सुताः प्रभोअथानूपपतिर्वीरः कार्तवीर्योऽभ्यवर्तत

kadācittu tathaivāsya viniṣkrāntāḥ sutāḥ prabhoathānūpapatirvīraḥ kārtavīryo'bhyavartata

तमाश्रमपदं प्राप्तमृषेर्भार्या समर्चयत्स युद्धमदसंमत्तो नाभ्यनन्दत्तथार्चनम्

tamāśramapadaṃ prāptamṛṣerbhāryā samarcayatsa yuddhamadasaṃmatto nābhyanandattathārcanam

प्रमथ्य चाश्रमात्तस्माद्धोमधेन्वास्तदा बलात्जहार वत्सं क्रोशन्त्या बभञ्ज च महाद्रुमान्

pramathya cāśramāttasmāddhomadhenvāstadā balātjahāra vatsaṃ krośantyā babhañja ca mahādrumān

आगताय च रामाय तदाचष्ट पिता स्वयम्गां च रोरूयतीं दृष्ट्वा कोपो रामं समाविशत्

āgatāya ca rāmāya tadācaṣṭa pitā svayamgāṃ ca rorūyatīṃ dṛṣṭvā kopo rāmaṃ samāviśat

स मन्युवशमापन्नः कार्तवीर्यमुपाद्रवत्तस्याथ युधि विक्रम्य भार्गवः परवीरहा

sa manyuvaśamāpannaḥ kārtavīryamupādravattasyātha yudhi vikramya bhārgavaḥ paravīrahā

चिच्छेद निशितैर्भल्लैर्बाहून्परिघसंनिभान्सहस्रसंमितान्राजन्प्रगृह्य रुचिरं धनुः

ciccheda niśitairbhallairbāhūnparighasaṃnibhānsahasrasaṃmitānrājanpragṛhya ruciraṃ dhanuḥ

अर्जुनस्याथ दायादा रामेण कृतमन्यवःआश्रमस्थं विना रामं जमदग्निमुपाद्रवन्

arjunasyātha dāyādā rāmeṇa kṛtamanyavaḥāśramasthaṃ vinā rāmaṃ jamadagnimupādravan

ते तं जघ्नुर्महावीर्यमयुध्यन्तं तपस्विनम्असकृद्राम रामेति विक्रोशन्तमनाथवत्

te taṃ jaghnurmahāvīryamayudhyantaṃ tapasvinamasakṛdrāma rāmeti vikrośantamanāthavat

कार्तवीर्यस्य पुत्रास्तु जमदग्निं युधिष्ठिरघातयित्वा शरैर्जग्मुर्यथागतमरिंदमाः

kārtavīryasya putrāstu jamadagniṃ yudhiṣṭhiraghātayitvā śarairjagmuryathāgatamariṃdamāḥ

अपक्रान्तेषु चैतेषु जमदग्नौ तथागतेसमित्पाणिरुपागच्छदाश्रमं भृगुनन्दनः

apakrānteṣu caiteṣu jamadagnau tathāgatesamitpāṇirupāgacchadāśramaṃ bhṛgunandanaḥ

स दृष्ट्वा पितरं वीरस्तथा मृत्युवशं गतम्अनर्हन्तं तथाभूतं विललाप सुदुःखितः

sa dṛṣṭvā pitaraṃ vīrastathā mṛtyuvaśaṃ gatamanarhantaṃ tathābhūtaṃ vilalāpa suduḥkhitaḥ