Parva.Adhyaya 3.16

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

वासुदेव महाबाहो विस्तरेण महामतेसौभस्य वधमाचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यतः

vāsudeva mahābāho vistareṇa mahāmatesaubhasya vadhamācakṣva na hi tṛpyāmi kathyataḥ

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

हतं श्रुत्वा महाबाहो मया श्रौतश्रवं नृपम्उपायाद्भरतश्रेष्ठ शाल्वो द्वारवतीं पुरीम्

hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpamupāyādbharataśreṣṭha śālvo dvāravatīṃ purīm

अरुन्धत्तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दनशाल्वो वैहायसं चापि तत्पुरं व्यूह्य विष्ठितः

arundhattāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandanaśālvo vaihāyasaṃ cāpi tatpuraṃ vyūhya viṣṭhitaḥ

तत्रस्थोऽथ महीपालो योधयामास तां पुरीम्अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धमवर्तत

tatrastho'tha mahīpālo yodhayāmāsa tāṃ purīmabhisāreṇa sarveṇa tatra yuddhamavartata

पुरी समन्ताद्विहिता सपताका सतोरणासचक्रा सहुडा चैव सयन्त्रखनका तथा

purī samantādvihitā sapatākā satoraṇāsacakrā sahuḍā caiva sayantrakhanakā tathā

सोपतल्पप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुरासकचग्रहणी चैव सोल्कालातावपोथिका

sopatalpapratolīkā sāṭṭāṭṭālakagopurāsakacagrahaṇī caiva solkālātāvapothikā

सोष्ट्रिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानकासमित्तृणकुशा राजन्सशतघ्नीकलाङ्गला

soṣṭrikā bharataśreṣṭha sabherīpaṇavānakāsamittṛṇakuśā rājansaśataghnīkalāṅgalā

सभुशुण्ड्यश्मलगुडा सायुधा सपरश्वधालोहचर्मवती चापि साग्निः सहुडशृङ्गिका

sabhuśuṇḍyaśmalaguḍā sāyudhā saparaśvadhālohacarmavatī cāpi sāgniḥ sahuḍaśṛṅgikā

शास्त्रदृष्टेन विधिना संयुक्ता भरतर्षभद्रव्यैरनेकैर्विविधैर्गदसाम्बोद्धवादिभिः

śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyuktā bharatarṣabhadravyairanekairvividhairgadasāmboddhavādibhiḥ

पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिबाधनेअभिख्यातकुलैर्वीरैर्दृष्टवीर्यैश्च संयुगे

puruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhaneabhikhyātakulairvīrairdṛṣṭavīryaiśca saṃyuge

मध्यमेन च गुल्मेन रक्षिता सारसंज्ञिताउत्क्षिप्तगुल्मैश्च तथा हयैश्चैव पदातिभिः

madhyamena ca gulmena rakṣitā sārasaṃjñitāutkṣiptagulmaiśca tathā hayaiścaiva padātibhiḥ

आघोषितं च नगरे न पातव्या सुरेति हप्रमादं परिरक्षद्भिरुग्रसेनोद्धवादिभिः

āghoṣitaṃ ca nagare na pātavyā sureti hapramādaṃ parirakṣadbhirugrasenoddhavādibhiḥ

प्रमत्तेष्वभिघातं हि कुर्याच्छाल्वो नराधिपःइति कृत्वाप्रमत्तास्ते सर्वे वृष्ण्यन्धकाः स्थिताः

pramatteṣvabhighātaṃ hi kuryācchālvo narādhipaḥiti kṛtvāpramattāste sarve vṛṣṇyandhakāḥ sthitāḥ

आनर्ताश्च तथा सर्वे नटनर्तकगायनाःबहिर्विवासिताः सर्वे रक्षद्भिर्वित्तसंचयान्

ānartāśca tathā sarve naṭanartakagāyanāḥbahirvivāsitāḥ sarve rakṣadbhirvittasaṃcayān

संक्रमा भेदिताः सर्वे नावश्च प्रतिषेधिताःपरिखाश्चापि कौरव्य कीलैः सुनिचिताः कृताः

saṃkramā bheditāḥ sarve nāvaśca pratiṣedhitāḥparikhāścāpi kauravya kīlaiḥ sunicitāḥ kṛtāḥ

उदपानाः कुरुश्रेष्ठ तथैवाप्यम्बरीषकाःसमन्तात्क्रोशमात्रं च कारिता विषमा च भूः

udapānāḥ kuruśreṣṭha tathaivāpyambarīṣakāḥsamantātkrośamātraṃ ca kāritā viṣamā ca bhūḥ

प्रकृत्या विषमं दुर्गं प्रकृत्या च सुरक्षितम्प्रकृत्या चायुधोपेतं विशेषेण तदानघ

prakṛtyā viṣamaṃ durgaṃ prakṛtyā ca surakṣitamprakṛtyā cāyudhopetaṃ viśeṣeṇa tadānagha

सुरक्षितं सुगुप्तं च सर्वायुधसमन्वितम्तत्पुरं भरतश्रेष्ठ यथेन्द्रभवनं तथा

surakṣitaṃ suguptaṃ ca sarvāyudhasamanvitamtatpuraṃ bharataśreṣṭha yathendrabhavanaṃ tathā

न चामुद्रोऽभिनिर्याति न चामुद्रः प्रवेश्यतेवृष्ण्यन्धकपुरे राजंस्तदा सौभसमागमे

na cāmudro'bhiniryāti na cāmudraḥ praveśyatevṛṣṇyandhakapure rājaṃstadā saubhasamāgame

अनु रथ्यासु सर्वासु चत्वरेषु च कौरवबलं बभूव राजेन्द्र प्रभूतगजवाजिमत्

anu rathyāsu sarvāsu catvareṣu ca kauravabalaṃ babhūva rājendra prabhūtagajavājimat

दत्तवेतनभक्तं च दत्तायुधपरिच्छदम्कृतापदानं च तदा बलमासीन्महाभुज

dattavetanabhaktaṃ ca dattāyudhaparicchadamkṛtāpadānaṃ ca tadā balamāsīnmahābhuja

न कुप्यवेतनी कश्चिन्न चातिक्रान्तवेतनीनानुग्रहभृतः कश्चिन्न चादृष्टपराक्रमः

na kupyavetanī kaścinna cātikrāntavetanīnānugrahabhṛtaḥ kaścinna cādṛṣṭaparākramaḥ

एवं सुविहिता राजन्द्वारका भूरिदक्षिणैःआहुकेन सुगुप्ता च राज्ञा राजीवलोचन

evaṃ suvihitā rājandvārakā bhūridakṣiṇaiḥāhukena suguptā ca rājñā rājīvalocana