Parva.Adhyaya 3.161

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्मिन्नगेन्द्रे वसतां तु तेषां; महात्मनां सद्व्रतमास्थितानाम्रतिः प्रमोदश्च बभूव तेषा;माकाङ्क्षतां दर्शनमर्जुनस्य

tasminnagendre vasatāṃ tu teṣāṃ; mahātmanāṃ sadvratamāsthitānāmratiḥ pramodaśca babhūva teṣā;mākāṅkṣatāṃ darśanamarjunasya

तान्वीर्ययुक्तान्सुविशुद्धसत्त्वां;स्तेजस्विनः सत्यधृतिप्रधानान्संप्रीयमाणा बहवोऽभिजग्मु;र्गन्धर्वसंघाश्च महर्षयश्च

tānvīryayuktānsuviśuddhasattvāṃ;stejasvinaḥ satyadhṛtipradhānānsaṃprīyamāṇā bahavo'bhijagmu;rgandharvasaṃghāśca maharṣayaśca

तं पादपैः पुष्पधरैरुपेतं; नगोत्तमं प्राप्य महारथानाम्मनःप्रसादः परमो बभूव; यथा दिवं प्राप्य मरुद्गणानाम्

taṃ pādapaiḥ puṣpadharairupetaṃ; nagottamaṃ prāpya mahārathānāmmanaḥprasādaḥ paramo babhūva; yathā divaṃ prāpya marudgaṇānām

मयूरहंसस्वननादितानि; पुष्पोपकीर्णानि महाचलस्यशृङ्गाणि सानूनि च पश्यमाना; गिरेः परं हर्षमवाप्य तस्थुः

mayūrahaṃsasvananāditāni; puṣpopakīrṇāni mahācalasyaśṛṅgāṇi sānūni ca paśyamānā; gireḥ paraṃ harṣamavāpya tasthuḥ

साक्षात्कुबेरेण कृताश्च तस्मि;न्नगोत्तमे संवृतकूलरोधसःकादम्बकारण्डवहंसजुष्टाः; पद्माकुलाः पुष्करिणीरपश्यन्

sākṣātkubereṇa kṛtāśca tasmi;nnagottame saṃvṛtakūlarodhasaḥkādambakāraṇḍavahaṃsajuṣṭāḥ; padmākulāḥ puṣkariṇīrapaśyan

क्रीडाप्रदेशांश्च समृद्धरूपा;न्सुचित्रमाल्यावृतजातशोभान्मणिप्रवेकान्सुमनोहरांश्च; यथा भवेयुर्धनदस्य राज्ञः

krīḍāpradeśāṃśca samṛddharūpā;nsucitramālyāvṛtajātaśobhānmaṇipravekānsumanoharāṃśca; yathā bhaveyurdhanadasya rājñaḥ

अनेकवर्णैश्च सुगन्धिभिश्च; महाद्रुमैः संततमभ्रमालिभिःतपःप्रधानाः सततं चरन्तः; शृङ्गं गिरेश्चिन्तयितुं न शेकुः

anekavarṇaiśca sugandhibhiśca; mahādrumaiḥ saṃtatamabhramālibhiḥtapaḥpradhānāḥ satataṃ carantaḥ; śṛṅgaṃ gireścintayituṃ na śekuḥ

स्वतेजसा तस्य नगोत्तमस्य; महौषधीनां च तथा प्रभावात्विभक्तभावो न बभूव कश्चि;दहर्निशानां पुरुषप्रवीर

svatejasā tasya nagottamasya; mahauṣadhīnāṃ ca tathā prabhāvātvibhaktabhāvo na babhūva kaści;daharniśānāṃ puruṣapravīra

यमास्थितः स्थावरजङ्गमानि; विभावसुर्भावयतेऽमितौजाःतस्योदयं चास्तमयं च वीरा;स्तत्र स्थितास्ते ददृशुर्नृसिंहाः

yamāsthitaḥ sthāvarajaṅgamāni; vibhāvasurbhāvayate'mitaujāḥtasyodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrā;statra sthitāste dadṛśurnṛsiṃhāḥ

रवेस्तमिस्रागमनिर्गमांस्ते; तथोदयं चास्तमयं च वीराःसमावृताः प्रेक्ष्य तमोनुदस्य; गभस्तिजालैः प्रदिशो दिशश्च

ravestamisrāgamanirgamāṃste; tathodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrāḥsamāvṛtāḥ prekṣya tamonudasya; gabhastijālaiḥ pradiśo diśaśca

स्वाध्यायवन्तः सततक्रियाश्च; धर्मप्रधानाश्च शुचिव्रताश्चसत्ये स्थितास्तस्य महारथस्य; सत्यव्रतस्यागमनप्रतीक्षाः

svādhyāyavantaḥ satatakriyāśca; dharmapradhānāśca śucivratāścasatye sthitāstasya mahārathasya; satyavratasyāgamanapratīkṣāḥ

इहैव हर्षोऽस्तु समागतानां; क्षिप्रं कृतास्त्रेण धनंजयेनइति ब्रुवन्तः परमाशिषस्ते; पार्थास्तपोयोगपरा बभूवुः

ihaiva harṣo'stu samāgatānāṃ; kṣipraṃ kṛtāstreṇa dhanaṃjayenaiti bruvantaḥ paramāśiṣaste; pārthāstapoyogaparā babhūvuḥ

दृष्ट्वा विचित्राणि गिरौ वनानि; किरीटिनं चिन्तयतामभीक्ष्णम्बभूव रात्रिर्दिवसश्च तेषां; संवत्सरेणैव समानरूपः

dṛṣṭvā vicitrāṇi girau vanāni; kirīṭinaṃ cintayatāmabhīkṣṇambabhūva rātrirdivasaśca teṣāṃ; saṃvatsareṇaiva samānarūpaḥ

यदैव धौम्यानुमते महात्मा; कृत्वा जटाः प्रव्रजितः स जिष्णुःतदैव तेषां न बभूव हर्षः; कुतो रतिस्तद्गतमानसानाम्

yadaiva dhaumyānumate mahātmā; kṛtvā jaṭāḥ pravrajitaḥ sa jiṣṇuḥtadaiva teṣāṃ na babhūva harṣaḥ; kuto ratistadgatamānasānām

भ्रातुर्नियोगात्तु युधिष्ठिरस्य; वनादसौ वारणमत्तगामीयत्काम्यकात्प्रव्रजितः स जिष्णु;स्तदैव ते शोकहता बभूवुः

bhrāturniyogāttu yudhiṣṭhirasya; vanādasau vāraṇamattagāmīyatkāmyakātpravrajitaḥ sa jiṣṇu;stadaiva te śokahatā babhūvuḥ

तथा तु तं चिन्तयतां सिताश्व;मस्त्रार्थिनं वासवमभ्युपेतम्मासोऽथ कृच्छ्रेण तदा व्यतीत;स्तस्मिन्नगे भारत भारतानाम्

tathā tu taṃ cintayatāṃ sitāśva;mastrārthinaṃ vāsavamabhyupetammāso'tha kṛcchreṇa tadā vyatīta;stasminnage bhārata bhāratānām

ततः कदाचिद्धरिसंप्रयुक्तं; महेन्द्रवाहं सहसोपयातम्विद्युत्प्रभं प्रेक्ष्य महारथानां; हर्षोऽर्जुनं चिन्तयतां बभूव

tataḥ kadāciddharisaṃprayuktaṃ; mahendravāhaṃ sahasopayātamvidyutprabhaṃ prekṣya mahārathānāṃ; harṣo'rjunaṃ cintayatāṃ babhūva

स दीप्यमानः सहसान्तरिक्षं; प्रकाशयन्मातलिसंगृहीतःबभौ महोल्केव घनान्तरस्था; शिखेव चाग्नेर्ज्वलिता विधूमा

sa dīpyamānaḥ sahasāntarikṣaṃ; prakāśayanmātalisaṃgṛhītaḥbabhau maholkeva ghanāntarasthā; śikheva cāgnerjvalitā vidhūmā

तमास्थितः संददृशे किरीटी; स्रग्वी वराण्याभरणानि बिभ्रत्धनंजयो वज्रधरप्रभावः; श्रिया ज्वलन्पर्वतमाजगाम

tamāsthitaḥ saṃdadṛśe kirīṭī; sragvī varāṇyābharaṇāni bibhratdhanaṃjayo vajradharaprabhāvaḥ; śriyā jvalanparvatamājagāma

स शैलमासाद्य किरीटमाली; महेन्द्रवाहादवरुह्य तस्मात्धौम्यस्य पादावभिवाद्य पूर्व;मजातशत्रोस्तदनन्तरं च

sa śailamāsādya kirīṭamālī; mahendravāhādavaruhya tasmātdhaumyasya pādāvabhivādya pūrva;majātaśatrostadanantaraṃ ca

वृकोदरस्यापि ववन्द पादौ; माद्रीसुताभ्यामभिवादितश्चसमेत्य कृष्णां परिसान्त्व्य चैनां; प्रह्वोऽभवद्भ्रातुरुपह्वरे सः

vṛkodarasyāpi vavanda pādau; mādrīsutābhyāmabhivāditaścasametya kṛṣṇāṃ parisāntvya caināṃ; prahvo'bhavadbhrāturupahvare saḥ

बभूव तेषां परमः प्रहर्ष;स्तेनाप्रमेयेण समागतानाम्स चापि तान्प्रेक्ष्य किरीटमाली; ननन्द राजानमभिप्रशंसन्

babhūva teṣāṃ paramaḥ praharṣa;stenāprameyeṇa samāgatānāmsa cāpi tānprekṣya kirīṭamālī; nananda rājānamabhipraśaṃsan

यमास्थितः सप्त जघान पूगा;न्दितेः सुतानां नमुचेर्निहन्तातमिन्द्रवाहं समुपेत्य पार्थाः; प्रदक्षिणं चक्रुरदीनसत्त्वाः

yamāsthitaḥ sapta jaghāna pūgā;nditeḥ sutānāṃ namucernihantātamindravāhaṃ samupetya pārthāḥ; pradakṣiṇaṃ cakruradīnasattvāḥ

ते मातलेश्चक्रुरतीव हृष्टाः; सत्कारमग्र्यं सुरराजतुल्यम्सर्वं यथावच्च दिवौकसस्ता;न्पप्रच्छुरेनं कुरुराजपुत्राः

te mātaleścakruratīva hṛṣṭāḥ; satkāramagryaṃ surarājatulyamsarvaṃ yathāvacca divaukasastā;npapracchurenaṃ kururājaputrāḥ

तानप्यसौ मातलिरभ्यनन्द;त्पितेव पुत्राननुशिष्य चैनान्ययौ रथेनाप्रतिमप्रभेण; पुनः सकाशं त्रिदिवेश्वरस्य

tānapyasau mātalirabhyananda;tpiteva putrānanuśiṣya cainānyayau rathenāpratimaprabheṇa; punaḥ sakāśaṃ tridiveśvarasya

गते तु तस्मिन्वरदेववाहे; शक्रात्मजः सर्वरिपुप्रमाथीशक्रेण दत्तानि ददौ महात्मा; महाधनान्युत्तमरूपवन्तिदिवाकराभाणि विभूषणानि; प्रीतः प्रियायै सुतसोममात्रे

gate tu tasminvaradevavāhe; śakrātmajaḥ sarvaripupramāthīśakreṇa dattāni dadau mahātmā; mahādhanānyuttamarūpavantidivākarābhāṇi vibhūṣaṇāni; prītaḥ priyāyai sutasomamātre

ततः स तेषां कुरुपुंगवानां; तेषां च सूर्याग्निसमप्रभाणाम्विप्रर्षभाणामुपविश्य मध्ये; सर्वं यथावत्कथयां बभूव

tataḥ sa teṣāṃ kurupuṃgavānāṃ; teṣāṃ ca sūryāgnisamaprabhāṇāmviprarṣabhāṇāmupaviśya madhye; sarvaṃ yathāvatkathayāṃ babhūva

एवं मयास्त्राण्युपशिक्षितानि; शक्राच्च वाताच्च शिवाच्च साक्षात्तथैव शीलेन समाधिना च; प्रीताः सुरा मे सहिताः सहेन्द्राः

evaṃ mayāstrāṇyupaśikṣitāni; śakrācca vātācca śivācca sākṣāttathaiva śīlena samādhinā ca; prītāḥ surā me sahitāḥ sahendrāḥ

संक्षेपतो वै स विशुद्धकर्मा; तेभ्यः समाख्याय दिवि प्रवेशम्माद्रीसुताभ्यां सहितः किरीटी; सुष्वाप तामावसतिं प्रतीतः

saṃkṣepato vai sa viśuddhakarmā; tebhyaḥ samākhyāya divi praveśammādrīsutābhyāṃ sahitaḥ kirīṭī; suṣvāpa tāmāvasatiṃ pratītaḥ