Parva.Adhyaya 3.174

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

नगोत्तमं प्रस्रवणैरुपेतं; दिशां गजैः किंनरपक्षिभिश्चसुखं निवासं जहतां हि तेषां; न प्रीतिरासीद्भरतर्षभाणाम्

nagottamaṃ prasravaṇairupetaṃ; diśāṃ gajaiḥ kiṃnarapakṣibhiścasukhaṃ nivāsaṃ jahatāṃ hi teṣāṃ; na prītirāsīdbharatarṣabhāṇām

ततस्तु तेषां पुनरेव हर्षः; कैलासमालोक्य महान्बभूवकुबेरकान्तं भरतर्षभाणां; महीधरं वारिधरप्रकाशम्

tatastu teṣāṃ punareva harṣaḥ; kailāsamālokya mahānbabhūvakuberakāntaṃ bharatarṣabhāṇāṃ; mahīdharaṃ vāridharaprakāśam

समुच्छ्रयान्पर्वतसंनिरोधा;न्गोष्ठान्गिरीणां गिरिसेतुमालाःबहून्प्रपातांश्च समीक्ष्य वीराः; स्थलानि निम्नानि च तत्र तत्र

samucchrayānparvatasaṃnirodhā;ngoṣṭhāngirīṇāṃ girisetumālāḥbahūnprapātāṃśca samīkṣya vīrāḥ; sthalāni nimnāni ca tatra tatra

तथैव चान्यानि महावनानि; मृगद्विजानेकपसेवितानिआलोकयन्तोऽभिययुः प्रतीता;स्ते धन्विनः खड्गधरा नराग्र्याः

tathaiva cānyāni mahāvanāni; mṛgadvijānekapasevitāniālokayanto'bhiyayuḥ pratītā;ste dhanvinaḥ khaḍgadharā narāgryāḥ

वनानि रम्याणि सरांसि नद्यो; गुहा गिरीणां गिरिगह्वराणिएते निवासाः सततं बभूवु;र्निशानिशं प्राप्य नरर्षभाणाम्

vanāni ramyāṇi sarāṃsi nadyo; guhā girīṇāṃ girigahvarāṇiete nivāsāḥ satataṃ babhūvu;rniśāniśaṃ prāpya nararṣabhāṇām

ते दुर्गवासं बहुधा निरुष्य; व्यतीत्य कैलासमचिन्त्यरूपम्आसेदुरत्यर्थमनोरमं वै; तमाश्रमाग्र्यं वृषपर्वणस्ते

te durgavāsaṃ bahudhā niruṣya; vyatītya kailāsamacintyarūpamāseduratyarthamanoramaṃ vai; tamāśramāgryaṃ vṛṣaparvaṇaste

समेत्य राज्ञा वृषपर्वणस्ते; प्रत्यर्चितास्तेन च वीतमोहाःशशंसिरे विस्तरशः प्रवासं; शिवं यथावद्वृषपर्वणस्ते

sametya rājñā vṛṣaparvaṇaste; pratyarcitāstena ca vītamohāḥśaśaṃsire vistaraśaḥ pravāsaṃ; śivaṃ yathāvadvṛṣaparvaṇaste

सुखोषितास्तत्र त एकरात्रं; पुण्याश्रमे देवमहर्षिजुष्टेअभ्याययुस्ते बदरीं विशालां; सुखेन वीराः पुनरेव वासम्

sukhoṣitāstatra ta ekarātraṃ; puṇyāśrame devamaharṣijuṣṭeabhyāyayuste badarīṃ viśālāṃ; sukhena vīrāḥ punareva vāsam

ऊषुस्ततस्तत्र महानुभावा; नारायणस्थानगता नराग्र्याःकुबेरकान्तां नलिनीं विशोकाः; संपश्यमानाः सुरसिद्धजुष्टाम्

ūṣustatastatra mahānubhāvā; nārāyaṇasthānagatā narāgryāḥkuberakāntāṃ nalinīṃ viśokāḥ; saṃpaśyamānāḥ surasiddhajuṣṭām

तां चाथ दृष्ट्वा नलिनीं विशोकाः; पाण्डोः सुताः सर्वनरप्रवीराःते रेमिरे नन्दनवासमेत्य; द्विजर्षयो वीतभया यथैव

tāṃ cātha dṛṣṭvā nalinīṃ viśokāḥ; pāṇḍoḥ sutāḥ sarvanarapravīrāḥte remire nandanavāsametya; dvijarṣayo vītabhayā yathaiva

ततः क्रमेणोपययुर्नृवीरा; यथागतेनैव पथा समग्राःविहृत्य मासं सुखिनो बदर्यां; किरातराज्ञो विषयं सुबाहोः

tataḥ krameṇopayayurnṛvīrā; yathāgatenaiva pathā samagrāḥvihṛtya māsaṃ sukhino badaryāṃ; kirātarājño viṣayaṃ subāhoḥ

चीनांस्तुखारान्दरदान्सदार्वा;न्देशान्कुणिन्दस्य च भूरिरत्नान्अतीत्य दुर्गं हिमवत्प्रदेशं; पुरं सुबाहोर्ददृशुर्नृवीराः

cīnāṃstukhārāndaradānsadārvā;ndeśānkuṇindasya ca bhūriratnānatītya durgaṃ himavatpradeśaṃ; puraṃ subāhordadṛśurnṛvīrāḥ

श्रुत्वा च तान्पार्थिवपुत्रपौत्रा;न्प्राप्तान्सुबाहुर्विषये समग्रान्प्रत्युद्ययौ प्रीतियुतः स राजा; तं चाभ्यनन्दन्वृषभाः कुरूणाम्

śrutvā ca tānpārthivaputrapautrā;nprāptānsubāhurviṣaye samagrānpratyudyayau prītiyutaḥ sa rājā; taṃ cābhyanandanvṛṣabhāḥ kurūṇām

समेत्य राज्ञा तु सुबाहुना ते; सूतैर्विशोकप्रमुखैश्च सर्वैःसहेन्द्रसेनैः परिचारकैश्च; पौरोगवैर्ये च महानसस्थाः

sametya rājñā tu subāhunā te; sūtairviśokapramukhaiśca sarvaiḥsahendrasenaiḥ paricārakaiśca; paurogavairye ca mahānasasthāḥ

सुखोषितास्तत्र त एकरात्रं; सूतानुपादाय रथांश्च सर्वान्घटोत्कचं सानुचरं विसृज्य; ततोऽभ्ययुर्यामुनमद्रिराजम्

sukhoṣitāstatra ta ekarātraṃ; sūtānupādāya rathāṃśca sarvānghaṭotkacaṃ sānucaraṃ visṛjya; tato'bhyayuryāmunamadrirājam

तस्मिन्गिरौ प्रस्रवणोपपन्ने; हिमोत्तरीयारुणपाण्डुसानौविशाखयूपं समुपेत्य चक्रु;स्तदा निवासं पुरुषप्रवीराः

tasmingirau prasravaṇopapanne; himottarīyāruṇapāṇḍusānauviśākhayūpaṃ samupetya cakru;stadā nivāsaṃ puruṣapravīrāḥ

वराहनानामृगपक्षिजुष्टं; महद्वनं चैत्ररथप्रकाशम्शिवेन यात्वा मृगयाप्रधानाः; संवत्सरं तत्र वने विजह्रुः

varāhanānāmṛgapakṣijuṣṭaṃ; mahadvanaṃ caitrarathaprakāśamśivena yātvā mṛgayāpradhānāḥ; saṃvatsaraṃ tatra vane vijahruḥ

तत्राससादातिबलं भुजंगं; क्षुधार्दितं मृत्युमिवोग्ररूपम्वृकोदरः पर्वतकन्दरायां; विषादमोहव्यथितान्तरात्मा

tatrāsasādātibalaṃ bhujaṃgaṃ; kṣudhārditaṃ mṛtyumivograrūpamvṛkodaraḥ parvatakandarāyāṃ; viṣādamohavyathitāntarātmā

द्वीपोऽभवद्यत्र वृकोदरस्य; युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठःअमोक्षयद्यस्तमनन्ततेजा; ग्राहेण संवेष्टितसर्वगात्रम्

dvīpo'bhavadyatra vṛkodarasya; yudhiṣṭhiro dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥamokṣayadyastamanantatejā; grāheṇa saṃveṣṭitasarvagātram

ते द्वादशं वर्षमथोपयान्तं; वने विहर्तुं कुरवः प्रतीताःतस्माद्वनाच्चैत्ररथप्रकाशा;च्छ्रिया ज्वलन्तस्तपसा च युक्ताः

te dvādaśaṃ varṣamathopayāntaṃ; vane vihartuṃ kuravaḥ pratītāḥtasmādvanāccaitrarathaprakāśā;cchriyā jvalantastapasā ca yuktāḥ

ततश्च यात्वा मरुधन्वपार्श्वं; सदा धनुर्वेदरतिप्रधानाःसरस्वतीमेत्य निवासकामाः; सरस्ततो द्वैतवनं प्रतीयुः

tataśca yātvā marudhanvapārśvaṃ; sadā dhanurvedaratipradhānāḥsarasvatīmetya nivāsakāmāḥ; sarastato dvaitavanaṃ pratīyuḥ

समीक्ष्य तान्द्वैतवने निविष्टा;न्निवासिनस्तत्र ततोऽभिजग्मुःतपोदमाचारसमाधियुक्ता;स्तृणोदपात्राहरणाश्मकुट्टाः

samīkṣya tāndvaitavane niviṣṭā;nnivāsinastatra tato'bhijagmuḥtapodamācārasamādhiyuktā;stṛṇodapātrāharaṇāśmakuṭṭāḥ

प्लक्षाक्षरौहीतकवेतसाश्च; स्नुहा बदर्यः खदिराः शिरीषाःबिल्वेङ्गुदाः पीलुशमीकरीराः; सरस्वतीतीररुहा बभूवुः

plakṣākṣarauhītakavetasāśca; snuhā badaryaḥ khadirāḥ śirīṣāḥbilveṅgudāḥ pīluśamīkarīrāḥ; sarasvatītīraruhā babhūvuḥ

तां यक्षगन्धर्वमहर्षिकान्ता;मायागभूतामिव देवतानाम्सरस्वतीं प्रीतियुताश्चरन्तः; सुखं विजह्रुर्नरदेवपुत्राः

tāṃ yakṣagandharvamaharṣikāntā;māyāgabhūtāmiva devatānāmsarasvatīṃ prītiyutāścarantaḥ; sukhaṃ vijahrurnaradevaputrāḥ